گوریل
گوریل :
گوریلها از بزرگترین نخستیها هستند. این جانوران خشکیزی هستند و در جنگلهای آفریقا زیست میکنند. گوریلها به دو گونه تقسیم شدهاند و هر کدام از آن دو گونه خود به ۴ یا ۵ زیرگونه تقسیم شده است. «دی.ان.ای» گوریلها ۹۸٪-۹۹٪ با «دی.ان.ای» انسان یکسان است و پس از دو گونه شامپانزه نزدیکترین خویشاوند گونه انسان است.
گوریلها در جنگلهای استوایی و نیمه استوایی زندگی میکنند و زیستگاهشان درصد کوچکی از آفریقا را شامل میشود و بیشتر گوریلها در بلندیها زندگی میکنند و زیستگاه گوریلهای کوهستانی در کوه «آلبرت ریفت» و جنگلهای مرتفع «ویرونگا ولکانوئوس» در ارتفاعات ۲۲۲۵ متری تا ۴۲۶۷ متری است. گوریلهایی که در سرزمینهای پست در جنگلهای انبوه ٬ مردابها و باتلاقهای پایینتر از سطح دریا زندگی میکنند.
سیر تکاملی
نزدیکترین خویشاوند گوریلها٬ شامپانزهها و انسانها هستند که نیای یکسان گوریلها از انسانها و شامپانزهها ۷ میلیون سال پیش جدا شده است. ژن انسان میانگین ۱.۶٪ با ژن گوریل تفاوت دارد و این دگرگونی هم به خاطر چند عدد کپی هر ژن است. اخیراً سه گونه گوریل مطرح بوده است؛ گوریل زمینی غربی ٬ گوریل زمینی شرقی و گوریل کوهی ولی اکنون توافق شده که دو گونه بیشتر وجود ندارد گوریل زمینی غربی و شرقی که هر کدام دو زیر گونه دارند و بهتازگی نیز آشکار شده سومین زیرگونه نیز در یکی از گونهها وجود دارد.انواع گوریلها که دانشمندان بر روی آن توافق دارند به این ترتیب هستند:
- سرده گوریلها:
گوریل غربی
- گوریل غربی زمینی
- گوریل کراس ریور
گوریل شرقی
- گوریل کوهی
- گوریل شرقی زمینی
گوریل غربی
گوریل غربی (به انگلیسی: western gorilla) با نام علمی gorilla gorilla یک کپی بزرگ است، و پرجمعیتترین گونهٔ سردهٔ گوریلها میباشد.
طبقهبندی
تقریباً اکثر اعضای این گونه از زیرگونهٔ گوریل غربی زمینی هستند که حدود ۹۵۰۰۰ تخمین زده میشوند. فقط کمتر از ۳۰۰ عدد از زیرگونهٔ دیگر گوریل غربی یعنی گوریل کراس ریور باقیماندهاست.
ظاهر
رنگ گوریل غربی روشنتر از پسرعمویش یعنی گوریل شرقی است. گوریل غریی پستزمین به رنگ قهوهای یا خاکستری است و پیشانیاش به زردی میزند. همچنین این گوریل دارای یک برجستگی در بینی است که گوریل شرقی آن را ندارد. نرها از ۱۸۳-۱۷۰ سانتیمتر و ۲۸۷-۱۴۰ کیلوگرم وزن دارند. مادهها از ۱۵۵-۱۴۰ سانتیمتر و ۱۲۰-۶۰ کیلوگرم هستند. گوریل غربی باریکاندامتر از گوریل شرقی است. زیرگونهٔ گوریل غربی کراس ریور از لحاظ اندازهٔ دندان و جمجمه با زیرگونهٔ گوریل غربی زمینی تفاوت دارد و معمولاً ۱۵-۱۰ سانتیمتر بلندتر و ۳۵-۲۰ کیلوگرم سنگینوزنتر است.
رفتار و بومشناسی
گوریلهای غربی در گروههایی مشتمل از ۲ تا ۲۰ گوریل زندگی میکنند که حداقل از یک نر، چندین ماده و فرزندان آنها تشکیل شدهاست.
وضعیت
گوریل غربی توسط اتحاد حفاظت جهانی جز گونههای در خطر انقراض به شکل بحرانی قرار گرفتهاست.
کشف ۲۰۰۸
در میانه سال ۲۰۰۸ پژوهشگران ۱۲۵۰۰۰ گوریل را که قبلاً دیده نشده بود در جمهوری کنگو یافتند. این کشف میتواند جمعیت شناختهشدهٔ این جانور را دو برابر کند؛ هرچند تاثیر این اکتشاف روی وضعیت حفاظت از این گونه نامعلوم است.
گوریل شرقی
گوریل شرقی (به انگلیسی: eastern gorilla) با نام علمی (gorilla beringei) یک گونه از سردهٔ گوریل است، که بزرگترین نخستی زنده بهشمار میرود. این گونه در حال حاضر به دو زیرگونه تقسیم شدهاست: گوریل شرقی زمینی با جمعیت ۵۰۰۰، و گوریل کوهی با فقط ۷۰۰ جانور باقیمانده در جهان. همچنین دانشمندان درصددند تا جمعیت گوریل بویندی که کمتر از ۳۰۰ تا از آنها باقیمانده را به زیرگونه ارتقا دهند.
طبقهبندی
حداقل دو زیرگونهٔ گوریل شرقی وجود دارد: گوریل کوهی در شیبهای آتشفشانی رواندا، اوگاندا و کنگو؛ و گوریل شرقی زمینی که در نواحی پست شرق کنگو و اوگاندا میزید. یک جمعیت کوچک به نام گوریل بویندی در جنگلهای نفوذناپذیر اوگاندا و نزدیک کنگو از نظر ژنتیکی از دو زیرگونهٔ نامبرده متفاوتند و گاهی به عنوان یک زیرگونهٔ جدامحسوب میشوند.
ویژگیهای فیزیکی
گوریلهای شرقی هومینیدهای بزرگی هستند که سرهای درشت، سینههای پهن و دستهای درازی دارند. آنها را بینی صاف و سوراخهای بینی بزرگی میباشد. صورت، دستان، پاها و سینهها بدون مو است.
پراکندگی و بومشناسی
گوریل شرقی در نواحی پایین و دامنههای جنگلهای بارانی شرق کنگو، جنوب غربی اوگاندا و رواندا پراکندهاست. گوریلهای شرقی جنگلهای انبوه و پر از گیاه را ترجیح میدهند.
آنها گیاهخوار هستند و رژیم غذایی پر از برگ درختان دارند. آنها روزفعال هستند ولی اغلب در صبح زود یا آخر بعد از ظهر به دنبال غذا میروند. شبها لانههای خود را با خم کردن گیاهان روی زمین برای خود جای خواب درست میکنند.
رفتار
گوریلهای شرقی در گروههای مستحکم خانوادگی میزیند که توسط یک نر پشتنقرهای رهبری میشود. آنها نسبت به خویشاوندان غربی خود دستههای بزرگتری دارند که تا ۳۵ عدد میرسد. فصل ویژهای برای تولید مثل وجود ندارد و مادهها به دلیل مدت زمان طولانی بزرگ کردن فرزند و بارداری طولانی ۸.۵ ماهه هر ۴-۳ سال میزایند. گوریلهای تازهمتولدشده پوستی صورتی مایل به خاکستری دارند و بعد از ۹ هفته میخزند؛ و تا ۳.۵ سالگی کاملاً از شیر گرفته نمیشوند. نرها با استفاده از هیکل بزرگ خود از مادهها و فرزندانشان دفاع میکنند. این کار معمولاً با ترساندن با سینه به سینه شدن رخ میدهد.
وضعیت
از میان دو گونهٔ شرقی و غربی گوریل، نوع شرقی در معرض خطرترین است. شکار به منظور مقاصد اقتصادی و از میان رفتن زیستگاه در نتیجهٔ توسعهٔ کشاورزی و از بین رفتن جنگلها از اصلیترین تهدیدهای موجود هستند. در برخی پارکهای ملی جستجو برای یافتن گوریل کوهی از جاذبههای توریستی است که هم برای حفاظت از این گونه مزایایی دارد (آگاهی محیط زیستی و کمک مالی) و همچنین مضراتی دارد (برهم زدن رفتار طبیعی).
زیرگونه سوم که هنوز نامگذاری نشده است زیرگونه گوریل کوهی است که گاهی به نام گوریل بویندی هم نامیده میشود.
گوریل پشت نقره ای
گوریل پشت نقره ای، گوریل بالغی است که لااقل ۱۲ سال سن دارد و قسمتی از موهای پشتی اش نقره ای رنگ شده اند و ضمنا دندان های نیش بزرگی دارد.البته گوریل های ۱۱ ساله هم بالغ هستند و پشت سیاه خوانده می شوند اما پشت نقره ای ها سر دسته و رهبر گروهند.گوریل ها عموما گروه پدری خود را حول و حوش ۱۱ سالگی ترک می کنند اما برخی نیز در گروه پدری می مانند تا قدرت پدر را پس از مرگش تصاحب کنند.گوریل های ماده هم پس از بلوغ جنسی، گروه پدری را ترک می کنند و به نزدیک ترین پشت نقره ای که در آن حوالی وجود دارد می پیوندند.در صورت تهدید، گوریل پشت نقره با جیغ کشیدن، سینه کوفتن، شکستن شاخه ها، نمایش دندان های خوفناکش و در نهایت حمله، واکنش نشان می دهد.در صورت مرگ پشت نقره ای به هر علتی، گروه از هم می پاشد و اعضای آن به دنبال یک پشت نقره ای دیگر می روند.
زندگی گروهی
گوریلها جزو جانوران پنجهرو هستند. گوریل نر بالغ قدش میان ۱۶۵ تا ۱۷۵ سانتیمتر و وزنش میان ۱۴۰ تا ۲۰۴.۵ کیلوگرم میرسد مادهٔ بالغ نصف اندازه یک پشت نقره ای(نر بالغ)هستند و بلندی قامتشان به ۱۴۰ سانتیمتر و وزنشان به ۱۰۰ کیلوگرم میرسد. گهگاه گوریل نر بالغ(پشت نقرهای)از نظر قد به بالای ۱۸۳ سانتیمتر و از لحاظ وزنی به ۲۷۰ کیلوگرم میرسد که البته این در طبیعت یک رکورد محسوب میشود. به هر صورت گوریلهای چاق در اسارت به وزن ۲۷۰ کیلوگرم نیز میرسند اما این در اسارت رکوردی محسوب نمیشود.
گوریل شرقی تیره تر از گوریل غربی است و گوریل کوهی از هر دو تیرهتر و پر موتر است. گوریل غربی میتواند قهوهای یا خاکستری تیره با پیشانی حنایی باشد. گوریلهایی که در جنگلهای نواحی پست زندگی میکنند لاغرتر و چابکتر از گوریلهای بزرگ کوهستانی هستند. تقریباً گروه خونی تمام گوریلها «ب» میباشد و آنها هر کدام مانند انسانها دارای اثر انگشت منحصربهفرد خود هستند.
روش زندگی
گوریل پشت نقرهای یک گوریل نر بالغ است. معمولاً بیشتر از ۱۲ سال سن دارد و از موهای نقرهای پشتش شناخته میشود. گوریل پشت نقرهای دندانهای نیش بزرگ و کاملاً رشد کردهای دارد. نرهای بالغ پشت سیاه معمولاً بالای ۱۱ سال سن دارند.
پشت نقرهای قوی است و رهبر گروه است. هر پشت نقرهای رهبر یک گروه ۵ تا ۳۰ عددی است و در مرکز توجه گروه قرار دارد. وی همه تصمیمها را میگیرد. در درگیریها بین اعضای گروه نقش میانجی را ایفا میکند و برای حرکت گروه تصمیم میگیرد. گروه را به سمت مراکزی که خوراک وجود دارد راهنمایی میکند و مسئولیت رفاه و امنیت گروه را بر عهده دارد. نرهای جوانتر پشت سیاه نامیده میشوند و ممکن است وظیفه حفاظت و امنیت را داشته باشند و از پشت نقرهای پشتیبانی کنند.
نرها هنگامی که ۱۱ ساله شدند به آرامی گروه اصلی خود را ترک میکنند و یا به تنهایی یا با گروههای نرهای ۲ تا ۵ ساله تا قبل از اینکه برای جفت یابی و بعد از آن تولید مثل آماده شوند حرکت میکنند. بچه گوریل معمولاً ۳ تا ۴ سال کنار مادرش میماند. پشت نقرهای که رهبر گروهاست از کودکان یتیم شیرخوار مراقبت میکند اما همیشه نمیتواند از تعداد زیادی از آنها مراقبت کند.
هر گاه یک نر جوان نافرمانی کند یا یک نر خارجی مشکل به وجود بیاورد پشت نقرهای غرّش میکند و مشتهایش را به سینهاش میکوبد، شاخهها را میشکند، دندانهایش را نشان میدهد و به سمت جلو حمله میکند. گاهی یک نر جوان از طرف رهبر مسن عهدهدار رهبری میشود. اگر رهبر به علت بیماری، جنگیدن یا شکار غیر قانونی از بین برود گروه از هم متلاشی میشود و اعضای گروه به سایر گروهها میپیوندند. خیلی از موارد پیش میآید که یک نر دیگ با کشتن پشت نقرهای گروه، آن گروه را کاملاً تصرف کند و خطر بزرگی وجود دارد که نر غالب بچههای پشت نقرهای کشته شده را نیز از بین ببرد.
خوراک و جستجوی آن
گوریلها حیواناتی گیاهخوار هستند و جزو حیواناتی میباشند که غذای خود را نیم خورده رها میکنند. گوریلها برگ و میوه و حتی گاهی حشرات کوچک را نیز میخورند. گوریل بیشتر روز خود را به خوردن صرف میکند. دندانهای نیش بزرگ و بلندش به او اجازه میدهد تا گیاهان سخت و محکم مانند ساقه بامبو را خرد کند و بخورد. گوریلهای زمینی اساساً از میوه تغذیه میکنند اما گوریلهای کوهی از شاخ و برگ گیاهان و ساقه و ریشه آنها تغذیه میکنند.
استفاده گوریل از یک شاخه درخت هنگام ماهی گیری
تولید مثل و طول عمر
دوره آبستنی گوریل ماده ۳۴ هفته به طول میانجامد و معمولاً یک بچه بدنیا میآورد. ۳ تا ۴ سال بین هر زایمان فاصلهاست زیرا تا وقتی بچهها در کنار مادر هستند، مادر دیگر آبستن نمیشود. مادهها در ۱۰-۱۲ سالگی بالغ میشوند و این مدت در اسارت کمتر است و زودتر بالغ میشوند. نرها نیز در ۱۱-۱۳ سالگی به بلوغ میرسند. طول عمر گوریلها ۳۰ تا ۵۰ سال است. اما در مورد این موضوع بحث است و مواردی که سن بالاتر داشته باشند دیده شده است. مثلاً در باغ وحش دالاس در آمریکا یک گوریل به نام «جنی» هنوز در سن ۵۵ سالگی زندهاست. چیزی که ذهن دانشمندان را این اواخر مشغول کرده درگیری گوریلها با جنس مخالف میباشد.
هوش
گوریلها خویشاوندی نزدیکی با انسان میدارند و همچنین بسیار باهوش هستند. حتی عده کمی از گوریلها در اسارت نوعی زبان مستقل از زیر مجموعه زبانهای اشاره را فرا گرفتند.
استفاده از ابزار
بر پایه مشاهدات تیم «توماس برور» در جامعه حفظ حیات وحش در سپتامبر ۲۰۰۵ گوریلها اکنون توانایی استفاده ابزار در طبیعت را دارند. یک گوریل ماده در پارک ملی کنگو مشاهده شدهاست که از یک چوب برای سنجش عمق یک باتلاق استفاده میکردهاست و ماده دیگری دیده شده که از یک تکه چوب به عنوان تکیه گاه در زمانی که میخواست ماهیگیری کند استفاده کردهاست. این نشان میدهد که گوریلها استفاده از ابزار را هم اکنون فراگرفتهاند.
در سپتامبر ۲۰۰۵ یک گوریل دو سال و نیمه در حالی که در یک پناهگاه با سنگ در حال شکستن یک بادام بود دیده شده و زمانی استفاده کردن از ابزار در گوریلها دیده شده که شامپانزهها ۴۰ سال زودتر استفاده از ابزار در طبیعت را میدانستند و بسیار عالی از یک چوب برای شکار کردن موریانهها استفاده میکردند. داستان هایی در میان مردم بومی رواج دارد که گوریلها در دفاع از خود در برابر حیوانات درنده از سنگ و چوب استفاده میکنند. گوریلها دارای دستی نیمه دقیق هستند و مطمئناً میتوانند از هر نوع ابزار ساده و اسلحه استفاده کنند.
حرف زدن به شیوه گوریل ها
گوریل ها برای ارتباط بین خودشان از ۱۵ نوع صدای مختلف استفاده می کنند که هر کدام معنی خاصی دارد اما به دلیل نبود ابزار لازم برای به کارگیری اصوات در بین نخستی ها، موجوداتی غیر از انسان نمی توانند به زبان ما حرف بزنند اما با تلاش های پنی پترسون از دانشگاه استنفورد، گوریلی به نام کوکو، زبان اشاره انسان را برای انتقال پیام های ساده ای مانند درخواست پرتقال از پنی فرا گرفت.این گوریل قادر به استفاده از بیش از ۵۰۰ علامت زبان اشاره بود و با ۵۰۰ علامت دیگر نیز آشنایی داشت.
آیا گوریل ها شکارچی هم دارند؟
غیر از انسان که شکارچی عمده این موجود بوده خیر.البته گزارش های نادری در مورد حمله پلنگ به گوریل وجود دارد.انسان ها حتی به محافظان گوریل ها هم رحم نکرده اند، چه برسد به خود این حیوانات بی نوا.انسان به شکل غیر مستقیم و با تخریب زیستگاه این جانور او را به سمت انقراض پیش برده است.دشمن دیگر گوریل ها ویروس ابولاست که تقریبا ۹۵ درصد گوریل ها مبتلا را از میان می برد.
منابع :
http://aftabnews.ir
http://dehkadeyeheyvanat.blogfa.com
سلام به این وبلاگ خوش امدید