به آلودگی‌های پلاستیکی پایان دهیم

 

 

 

شعار روز جهانی زمین ۲۰۱۸

 

 

به آلودگی‌های پلاستیکی پایان دهیم :

 

 

 

 

دوم اردیبهشت ماه را روز جهانی زمین نامیده‌اند تا به ما یادآوری کند که زمین و بوم‌سازگان‌های آن، حیات را برای بشر و سایر زیستمندان ممکن می‌سازد.

 

 

به گزارش خبرگزاری مهر : سیاره‌ی‌ زمین، در تعدادی از کشورها و مناطق جهان مادر نامیده می‌شود که نشانگر اهمیت آن و وابستگی متقابل  انسان‌ها و سایر زیستمندان به هم و به سیاره‌ای است که همه‌ی ما در آن زندگی می‌کنیم.

 

 

مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به منظور دستیابی به تعادل درست میان نیازهای اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی نسل‌های حال و آینده و ترویج هماهنگی انسان با طبیعت و زمین، در سال ۲۰۰۹ تصمیم گرفت روز ۲۲ آوریل را به عنوان روز بین المللی مادر زمین، تعیین کند. این مناسبت مهم همه ساله در سراسر جهان، در حمایت از محیط زیست و افزایش سطح آگاهی برای حفاظت از آن و مراقبت از سیاره‌ی زمین، جشن گرفته می‌شود.

 

 

مجمع عمومی سازمان ملل متحد از طریق این نامگذاری، از همه‌ی سازمان‌های بین المللی، منطقه‌ای و ناحیه‌ای، جامعه‌ی مدنی، سازمان‌های غیردولتی و همه‌ی ذی‌نفعان مرتبط دعوت می‌کند تا در صورت تمایل به افزایش سطح آگاهی‌های عمومی درباره‌ی روز جهانی زمین، اقدام کنند.

 

 

زمین و بوم سازگان‌های موجود درآن، خانه‌ی ماست. به منظور حفاظت از زمین از یک سو، و تامین نیازهای نسل امروز و فردا از دیگر سو، ناگزیر از هماهنگی انسان با طبیعت و زمین هستیم. روز جهانی زمین می‌خواهد به ما یادآوری کند که زمین و بوم سازگان‌های آن، حیات را برای بشر و سایر زیستمندان ممکن می‌سازد. نامگذاری این روز،  فرصتی برای بالا بردن سطح آگاهی عمومی در سراسر جهان، نسبت به چالش‌هایی است که سیاره‌ی ما هم اکنون، برای تامین رفاه و آسایش انسان‌ها با آن روبروست. ما روز زمین را جشن می‌گیریم تا یادمان نرود که زندگی و تغذیه‌ی ما، به این سیاره وابسته است.

 

 

 از بین بردن منابع طبیعی و تخریب سریع محیط زیست، نتیجه‌ی الگوهای نادرست مصرف و تولیدات ناپایدار است که منجر به پیامدهای نامطلوب برای زمین، سلامت و رفاه عمومی بشر شده است. شواهد علمی نشان داده است که شیوه‌ی زندگی فعلی ما (به ویژه الگوهای مصرف و تولیدمان) به شدت بر تحمل تاب‌آوری زمین تاثیر گذاشته است.

 

 

از دست دادن تنوع زیستی، بیابان‌زایی، تغییرات آب و هوایی، گرمایش زمین و اختلال در برخی از دوره‌های طبیعی، از جمله هزینه‌های نادیده گرفتن فرصت تجدید حیات برای طبیعت و یکپارچگی بوم سازگان‌های آن است. تحقیقات علمی اخیر نشان می‌دهد که از زمان انقلاب صنعتی، طبیعت به عنوان یک کالا محسوب شده که فقط به نفع مردم و برای رفع نیازهای اساسی جمعیت رو به رشد عمل کرده است و مشکلات محیط زیستیِ بوجود آمده را تا کنون، با استفاده از تکنولوژی حل کرده است. اما باید به یک نکته‌ی مهم توجه کنیم و آن این است که منابع این سیاره محدود بوده و بهره برداری‌های گذشته از این منابع، دیگر امکان پذیر نیست. بنابراین نیازمند یک مدل پایدارتر برای تولید، مصرف و به طور کلی برای اقتصاد هستیم.

 

 

ایجاد یک دنیای جدید، نیاز به ایجاد یک رابطه‌ی جدید میان انسان و زمین دارد. منظومه‌ی شمسی به ما یادآوری می‌کند که همانطور که زمین در مرکز جهان قرار ندارد، ما انسان‌ها نیز مرکز زمین نیستیم. ما همراه با بقیه زیستمندان در سیاره‌ی زمین، در شبکه‌ی بزرگتر مشترکی زندگی می‌کنیم.

 

 

 از سال ۲۰۰۹، مجمع عمومی سازمان ملل با اتخاذ ۹ قطعنامه در مورد هماهنگی با طبیعت، تعریف این رابطه‌ی تازه را براساس یک رابطه‌ی غیرانسان محور با طبیعت، آغاز کرده است. این قطعنامه‌ها، حاوی دیدگاه‌های مختلف در مورد ساختن یک پارادایم جدید و غیر انسان محورانه است که در آن، اساس و پایه‌ی اقدامات درست یا غلط در مورد محیط زیست، تنها بر منافع انسان متکی نیست. یک گام در این راستا، در متن سند کنفرانس سازمان ملل متحد برای توسعه‌ی پایدار یا همان ریو۲۰ در سال ۲۰۱۲، با عنوان «آینده‌ای که ما می‌خواهیم» دوباره تأیید شد:

 

 

«ما می‌دانیم که سیاره‌ی زمین و اکوسیستم‌های آن خانه‌ی ما است و تعدادی از کشورها و مناطق مادر زمین را به عنوان یک نشان رایج پذیرفته اند و ما به این نکته توجه داریم که آنها، حقوق طبیعت را در زمینه‌ی توسعه پایدار، به رسمیت می‌شناسند.»

 

 

این سند، شامل اقدامات واضح و عملی برای اجرای توسعه‌ی پایدار در جهان است و ۱۷ هدف را دنبال می‌کند:

 

 

اهداف ۱-۶: فقر، گرسنگی‌وامنیت غذایی، سلامتی، تحصیلات، برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان، آب و فاضلاب.

اهداف ۷-۱۲: انرژی، رشد اقتصادی، زیرساخت، صنعتی سازی، نابرابری، شهرها، مصرف و تولید پایدار.

اهداف ۱۳-۱۷: تغییرآب و هوا، اقیانوس‌ها، تنوع زیستی، جنگل‌ها، بیابان‌زایی، صلح، عدالت و نهادهای قوی در مشارکت.

 

 

در سال ۲۰۰۵، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سال ۲۰۰۸ را به عنوان سال جهانی سیاره‌ی زمین اعلام کرد و معتقد بود که آموزش جوامع و افزایش سطح آگاهی‌های عمومی درباره‌ی زمین، در دستیابی به منابع طبیعی و بهره‌برداری خردمندانه  از آنها، زیرساخت‌های علمی ضروری برای تحقق توسعه‌ی پایدار را، برای بشریت فراهم می‌کند.

 

 

شعار روز جهانی زمین در سال ۲۰۱۸:

 

 

 End Plastic Pollution

به آلودگی های پلاستیکی پایان دهیم

 

 

پلاستیک‌ها، تهدیدی جدی برای بقای سیاره‌ی ما هستند. از آسیب رساندن به بوم سازگان‌های آبی و موجودات دریایی، بسیاری از حیوانات و پرندگان گرفته تا چالش سخت و مهم تولید زباله و مساله‌ی دفن، بازیافت و به‌طور کلی خلاصی از شر آلودگی‌ها و عوارض ناشی از انباشت آنها در جهان.

 

 

زباله‌های پلاستیکی، یکی از چالش‌های دشوار بشر امروزی است که حل مشکلات وخطراتی که بوجود آورده‌اند، در عین آنکه منابع مالی بسیاری را به خود اختصاص می‌دهد، اغلب کشورها در مدیریت آن، موفقیت‌های قابل ملاحظه‌ای بدست نیاورده‌اند. بنابراین یکی از راهکارهای سودمند و آسان، کمتر استفاده کردن از پلاستیک به ویژه یکبار مصرف، و تولید زباله‌ی کمتر است. ضمن آنکه لازم است تولیدات و بسته ‌بندی‌ها در بخش صنعت و تجارت نیز، به سمت استفاده‌ی کمتر از این مواد حرکت کنند.

 

 

و قرار همیشگی‌مان یادمان باشد که:

 

از خودمان شروع کنیم.

 

 

منبع :

 

 

خبرگزاری مهر

 

 

 

یک زمین بیشتر نداریم

 

 

 

به مناسیت روز جهانی زمین پاک؛

 

 

یک زمین بیشتر نداریم :

 

 

ایرنا : زمین را حفظ کنیم، یک زمین بیشتر نداریم و در حفظ آن کوشا باشیم؛ جملاتی آشنا هستند که تقریبا همگان به آن باور دارند؛ اما در همین کشورمان نیز محیط زیست و زیستمندان آن با وجود تلاش های صورت گرفته وضعیت خوبی ندارند.

 

 

 

 

به گزارش ایرنا، شواهد موجود در طبیعت و حال و روز فعلی محیط زیست موفقیتی را در راستای حفاظت از آن نشان نمی دهد، خشک شدن رودخانه ها و تالاب ها، آلوده شدن آب و خاک و از بین رفتن جنگل ها و مراتع گواه این ادعا است.

 

گرچه این وضعیت در مورد محیط زیست تمام دنیا صادق است اما شدت و ضعف دارد، در کشور ما این تخریب بیشتر دیده می شود، مثلا تولید پسماند در ایران سه برابر استاندارد جهانی است یا رتبه دهم را در تولید گازهای گلخانه ای دارد، فرسایش خاک در کشور به مرز هشدار رسیده و سرانه آن دو میلیارد تن است.
با کنار هم قرار دادن آمار و رتبه ها می توان دریافت که حال محیط زیست ایران و زیستمندان آن خوب نیست، جدای از تمام اینها، انواع آلودگی های شیمیایی و خانگی نیز مزید بر علت است که موجب می شوند تا توجه بیشتری به این مقوله داشته باشیم.

 

در واقع توسعه ناپایدار فعالیت های صنعتی، شهری، معدنی و کشاورزی از عوامل عمده تخریب خاک به شمار می روند؛ بر این اساس، در ایران با هدف جلوگیری از تخریب بیشتر، لایحه حفاظت از خاک تهیه شد که اکنون مراحل پایانی بررسی را در کمیسیون های تخصصی می گذراند و با تصویب آن وظایف تمام دستگاه ها در راستای حفاظت از خاک مشخص می شود.

 

این لایحه با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست در دو بخش اصلی فرسایش و آلودگی خاک تدوین شد و با تصویب آن برای اولین بار راهبردها، سیاست ها و خط مشی های مدیریت، حفاظت و بهره برداری پایدار از منابع خاک، معیارها و شاخص های آلودگی و تخریب خاک و اصول فنی بهره برداری پایدار حسب کاربری های مختلف منابع خاک کشور تدوین و اجرا می شود.

 

این قبیل مشکلات محیط زیستی دامن تمام و یا بیشتر کشورهای جهان را گرفته است از این رو برای اولین بار در 22 آوریل سال 1970 موضوع روز زمین پاک مطرح شد و امروزه توسط 193 کشور در دنیا گرامی داشته می شود تا آگاهی افراد درباره روز جهانی زمین پاک را وسعت بخشد، مناسبتی که امسال معضل زباله های پلاستیکی را هدف قرار داده است.

 

علی مریدی مدیر کل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست روز یکشنبه در گفت وگو با خبرنگار علمی ایرنا گفت: امسال شعار جهانی روز زمین پاک ' پایان آلودگی پلاستیک ' انتخاب شده است، آلودگی پلاستیک علاوه بر اینکه ظاهر طبیعت را نازیبا می کند برای محیط طبیعی به ویژه حیوانات هم مشکل ساز می شود که سازمان محیط زیست نیز متناسب با آن شعار ملی این روز را ' نه به کیسه های پلاستیکی ' انتخاب کرده است.

 

وی افزود: علت انتخاب این شعار برای روز ملی زمین پاک، مصرف بی رویه پلاستیک در چند سال اخیر در کشور است که به معضلی برای محیط زیست کشور تبدیل شده است زیرا ماندگاری چند صد ساله پلاستیک در طبیعت موجب آلودگی خاک و گاه آب می شود.

 

ایران در جایگاه هفدهم پرجمعیت ترین کشورهای جهان قرار دارد، با این حال از نظر مصرف محصولات پلاستیکی در میان پنج کشور پرمصرف است، به عبارت دیگر استفاده از پلاستیک در کشور بالاتر از متوسط سرانه جهانی است.

 

پلاستیک با توجه به ماندگاری 200 تا 500 ساله آن در طبیعت و نیز خسارات زیاد و گاه جبران ناپذیری که در طول این مدت به محیط زیست وارد می کند، ماده ای مخرب برای محیط زیست، طبیعت و تمام زیستمندان موجود در آن به شمار می رود.

 

*** برنامه منسجمی برای حفاظت از خاک وجود ندارد

 

مریدی با اشاره به اینکه خاک کشور علاوه بر پلاستیک با آلودگی های دیگری نیز مواجه است گفت: واقعیت این است که چه از نظر بحث حفاظت فیزیکی و چه از لحاظ آلودگی خاک، برنامه منسجم و دقیقی وجود ندارد که بر این اساس مشکلات زیادی را متحمل شده ایم و اگر این روند به همین روال پیش رود در آینده نه چندان دور چالش های بیشتری خواهیم داشت که بروز ریزگردها در قالب فرسایش خاک یکی از این مشکلات است.

 

وی اظهار کرد: استفاده نادرست از منابع طبیعی منجر به خشک شدن تالاب ها و چرای بی رویه دام موجب از بین رفتن پوشش گیاهی و بیابانزایی شده است که به دنبال آن با وزش کوچکترین و حتی نسیم، گرد و غبار به هوا بلند می شود که می بینیم زندگی مردم در استان هایی مانند خوزستان، زابل و زاهدان را مختل کرده که تمام این مشکلات ناشی از فرسایش خاک است.

 

*** پر شدن سدها زودتر از موعد دستاورد فرسایش خاک

 

مریدی در ادامه به فرسایش آبی خاک نیز اشاره کرد و گفت: فرسایش آبی همان شسته شدن بستر رودخانه ها و منابع طبیعی ناشی از آب است که خسارات و تاثیر آن را می توان در کاهش عمر مفید سدها دید، به عنوان مثال سدی که قرار بود 50 یا 100 سال برق تولید کند به علت وارد شدن بیش از حد رسوبات خاک به داخل مخزن، زودتر از حد معمول پر و عملکرد آن دچار اشکال شده و در واقع عمر مفید آن کاهش یافته است.

 

*** آغا مطالعات سرانه فرسایش بادی

 

وی اظهار کرد: در زمینه سرانه فرسایش بادی مطالعه علمی و دقیقی در کشور صورت نگرفته است اما به تازگی مطالعاتی را در سطح کشور آغاز کرده ایم، البته شناسایی منشاء فرسایش بادی در کشور سابقه دارد اما تدقیق و چند برابر شدن آن در چند سال گذشته به علت سرعت یافتن فرسایش های بادی و آبی، صورت نگرفته که اکنون در حال به روز کردن این اطلاعات هستیم.

 

مدیر کل دفتر آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست افزود: بخشی از کانون های گرد و غبار نیز شناسایی شده و در حال شناسایی کانون های جدید هستیم.

 

وی گفت: برخی بررسی ها نشان می دهد بخش عمده ای از عرصه های منابع طبیعی کشور از حیز انتفاع خارج شده است به عنوان مثال تالابی که زمانی زنده بود و به محیط اطراف نیز زندگی می بخشید اکنون خشک شده یا عرصه ای پوشش گیاهی خود را از دست داده است و دیگر قابل استفاده نیست.

 

وی درباره اینکه با توجه به اهمیت موضوع و رشد فزاینده کانون های گرد و غبار چرا آمار دقیقی از آنها در دست نیست گفت: در چند سال اخیر کانون های گرد و غبار به شدت افزایش یافته و مطالعات ما مطابق با این شتاب نبوده از این رو عدد صحیحی از سرانه فرسایش خاک و این کانون ها در کشور نداریم.

 

*** سموم کشاورزی تهدید دیگر آب و خاک

 

مریدی درباره دیگر آلاینده های خاک اظهار کرد: یکی از مهمترین منابع تهدید کننده خاک سموم کشاورزی است که بخش عمده ای از آن منجر به آلودگی خاک می شود و بعد از آن هم در اثر بارش منجر به آلودگی آب می شود که این مساله هم بدنه خاکی و هم بدنه آبی کشور را با مشکل مواجه می کند.

 

وی تاکید کرد: تمام مولفه های محیط زیست مهم هستند اما آب و خاک بر روی تولید غذای سالم تاثیر بسیار زیادی دارد، گیاهی که دام مصرف می کند و بعد غذای انسان می شود اگر از ابتدا از آب و خاک آلوده تغذیه کرده باشد، در نهایت غذای ناسالمی بر سر سفره های ما قرار می گیرد.

 

مریدی با اشاره به آلودگی آب و خاک به فلزات سنگین و سموم شیمیایی گفت: اینها مواردی است که وارد چرخه مواد غذایی می شوند و آنها را آلوده می کنند که تمام اینها مشکلات خاص خودش را خواهد داشت.
وی درباره تاثیر فاضلاب های شهری روی آب و خاک اظهار کرد: در بسیاری موارد می شنویم که مثلا آب یک منطقه آلوده به نیترات است که در واقع تاثیر فاضلاب های شهری بر منابع آبی است، در واقع دفن فاضلاب به روش سنتی این مشکلات را ایجاد می کند زیرا موجب می شود آلودگی ها به مرور به خاک و منابع آب زیر زمینی نفوذ کنند در حالی که می توانیم با دفن اصولی و بهداشتی فاضلاب از منابع آبی خود محافظت و به عنوان بهترین آب شرب از آنها استفاده کنیم.

 

*** لایحه حفاظت از خاک در انتظار تصویب

 

مریدی در باره لایحه حفاظت از خاک گفت: لایحه حفاظت از خاک در حال گذراندن آخرین جلسات بررسی در کمیسیون های تخصصی مجلس است که امیدواریم تا اواسط اردیبشهت ماه به پایان برسد و وارد صحن مجلس شود.

 

وی با تاکید بر اینکه در این لایحه بحث حوادثی که منجر به آلودگی خاک می شود دیده شده افزود: بروز حوادثی مانند شکستن خطوط انتقال مواد نفتی، تصادفات جاده ای که منجر به آلودگی خاک می شوند در این لایحه دیده است که امیدواریم با همکاری نمایندگان مجلس این لایحه هر چه زودتر در صحن بررسی و تصویب شود.
تشکیل یک سانتیمتر خاک در کشور به 100 تا هزار سال زمان نیاز دارد، همچنین هزینه رفع آلودگی یک متر مکعب خاک به روش های مختلف بین 50 تا 5 هزار دلار هزینه نیاز دارد از این رو حفاظت از این مولفه زیست محیطی از اهمیت زیادی برخوردار است و باید در حفاظت از آن کوشا باشیم.

 

 

منبع :

 

 

خبرگزاری ایرنا

 

 

 

شعار روز زمین پاک اعلام شد/ نه به کیسه های پلاستیکی

 

 

شعار روز زمین پاک اعلام شد/ نه به کیسه های پلاستیکی :

 

 

«نه به کیسه های پلاستیکی» شعار روز زمین پاک امسال اعلام شد.

 

 

 

 

به گزارش خبرگزاری مهر : به نقل از پایگاه اطلاع رسانی سازمان حفاظت محیط زیست (پام)، با توجه به اینکه روز ۲۲ آوریل (۲ اردیبهشت ماه) روز جهانی زمین نامگذاری شده «نه به کیسه های پلاستیکی» به عنوان شعار امسال اعلام شده است.

 

 

همچنین «پایان آلودگی پلاستیک» بعنوان شعار جهانی روز زمین پاک از سوی سازمان ملل اعلام شد.  

 

 

روز جهانی زمین پاک هر ساله در ۲۲ آوریل مصادف با ۲ اردیبهشت در تمام دنیا برگزارمی شود و به همه مردم یادآوری می‌کند که نباید سیاره خود زمین را فراموش کنند.

 

 

تاریخچه این مناسبت به سال ۹۱۹۱ و زمانی باز میگردد که جان مک مونل فرزند یک مبلغ دینی مستقل و عالقمند به عرصه دین، علم و صلح، ایده برگزاری یک روز جهانی به نام روز زمین پاک را در همایش یونسکو درباره محیط زیست مطرح و در همان سال پرچم زمین پاک را طراحی کرد .

 

 

یوتانت دبیر کل سازمان ملل )۹۱۹۲ -۹۱۹۹ )از ایده مک کونل استقبال کرد و این روزبه یک روز جهانی در تقویمهای سراسر دنیا تبدیل شد .

 

 

در ایران نیز هم زمان با دیگر کشورهای جهان هفته زمین پاک از روز دوم اردیبهشت به نام روز زمین پاک نامگذاری شده است.

 

 

منبع :

 

 

خبرگزاری مهر

 

 

 

تغییر اقلیم، عامل غرق جزایر ایران در خلیج‌فارس می‌شود؟

 

 

 

تغییر اقلیم، عامل غرق جزایر ایران در خلیج‌فارس می‌شود؟

 

 

ماجرای ۸جزیره‌ای که در اقیانوس غرق شدند | عامل بالا آمدن دریاها؛ انبساط، آب‌شدن یخ‌ها و زلزله!

 

 

 

 

خبر انلاین :  افزایش ارتفاع آب اقیانوس‌ها خطر جدی برای جزایر جنوبی ایران است. همانطور که تاکنون چند جزیره در نقاطات مختلف کره خاکی، زیر آب رفته‌اند.

 

 

نیو صدر: «همه چیزها با هم در ارتباط هستند.» این اولین قانون محیط‌ زیست است، یعنی افزایش تنها چند درجه‌ای دما می‌تواند همه چیز را برای ادامه زندگی بشر روی زمین تغییر دهد؛ پس باید نگران ایران بود. از ایجاد خشکسالی‌ها و سیل‌های غیرقابل انتظار در ایران و انقراض گونه‌های مختلف حیوانات تا ایجاد خطرهای وحشتناک برای جزایر مختلف مناطق مختلف، شاید هم جزایر خلیج‌فارس.

 

 

این اتفاق در حال رخ دادن است، در اواخر قرن نوزدهم میلادی برخی از دانشمندان متوجه شدند که از زمان انقلاب صنعتی با افزایش شدید انتشار گازهای گلخانه‌ای توسط ما انسان‌ها دمای کره‌زمین در حال افزایش است. این موضوع آن زمان اهمیت چندانی نداشت، چرا که افزایش دما فقط چند درجه بود. اما در سال ۱۹۸۱ جیمز هانسن دانشمندی که به پدر تغییراقلیم جهان معروف است در تحقیق خود به موضوعی عجیب پی برد؛ افزایش دمای کره‌زمین منجر به افزایش چند متری ارتفاع آب دریاها می‌شود و به همین دلیل شاید زندگی جمعیت ۷۳۰ میلیون نفری که در جزایر آب‌های زمین زندگی می‌کنند، در خطر باشد.

 

 

به طور کلی ۳ عامل مختلف منجر به افزایش ارتفاع سطح آب دریاها می‌شوند، مسائلی که منجر به انبساط آب دریاها می‌شوند، آب شدن یخ‌های قطبی و زلزله‌های شدید که شکل اقیانوس‌ها را تغییر می‌دهند. افزایش دمای کره زمین تاثیر مستقیم روی دو عامل اول دارد.

 

 

همین دو عامل اول باعث شده‌اند که از سال ۱۹۰۰ یعنی اوایل انقلاب صنعتی تا سال ۱۹۹۰ ارتفاع آب اقیانوس‌ها با شیب ۲ میلی‌متر در سال نزدیک به۲۰ سانتی‌متر افزایش پیدا کنند، مدتی است که با افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای این روند بدتر هم شده و شیب افزایش ارتفاع سطح آب دریاها از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۴ به ۳ میلی‌متر در سال رسیده است.

 

 

 

 

علیرضا مساح دانشیار پردیس ابوریحان دانشگاه تهران و مسئول بخش آسیب‌پذیری و انطباق تغییراقلیم در گزارش سوم ایران به سازمان ملل در این رابطه به خبرآنلاین می‌گوید: اگر در رابطه با افزایش ارتفاع آب اقیانوس‌ها بازه زمانی ۱۹۰۰ تا سال ۲۱۰۰ را در نظر بگیریم متوجه می‌شویم که نقش عوامل مرتبط با تغییراقلیم بسیار برجسته است،مطالعات مختلفی در این زمینه انجام شده که نشان می‌دهند که روندی که این دو عامل شروع کرده‌اند پیامدهای  جدی دارد و ممکن است شهرهای ساحلی و یا جزایر زیادی در دنیا در خطر باشند.

 

 

او می‌گوید: اینکه شیب از سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۴ بیشتر هم شده و از ۲ میلی‌متر در سال به ۳ میلی‌متر رسیده است، نشان می‌دهد که گرم شدن کره‌زمین باعث شده بحث انبساط دریایی آب و آب شدن یخ‌ها افزایش پیدا کند، کشورهای زیادی از جمله انگلیس و کانادا در قبال این شرایط آسیب‌پذیر هستند.

 

 

 

 

اینجا، آینده را ببنید؛ ۸ جزیره‌ای که زیر آب رفته‌اند

 

 

این سرعت زیاد افزایش دمای زمین باعث شده حتی در بهترین حالت هم خطرات زیادی در انتظارمان باشد، براساس خوشبینانه‌ترین سناریو تغییر اقلیم، زمین تا پایان قرن گرم‌تر می‌شود و باید انتظار افزایش بیشتر ارتفاع سطح آب دریاها را داشته باشیم.

 

 

اما این خطر فقط برای آینده نیست و اکنون هم بسیاری درگیر پیامدهای تغییر چند درجه‌ای دمای زمین هستند. این افزایش نزدیک به ۲۵ سانتی‌متری آب اقیانوس‌ها از سال ۱۹۹۰ تاکنون هم پیامدهای وحشتناکی به همراه داشته چراکه سرعت افزایش ارتفاع سطح آب در برخی مناطق زیاد است.

 

 

۱-جزایر سلیمان؛ ۵جزیره به زیر آب رفتند

 

 

برای مثال در مناطقی از کشور جزایر سلیمان در اقیانوس آرام سرعت افزایش ارتفاع سطح آب دریاها از سال ۱۹۴۷ تا ۲۰۱۳ سالانه ۷ میلی‌متر در سال بوده، طبق تحقیق سیمون آلبرت و همکارانش تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که از  ۱۹۴ تاکنون ۵ جزیره از جزایر سلیمان جزایر با وسعتی حدود ۱ تا ۵ هکتار به علت تغییراقلیم کاملا زیر آب رفته‌اند و ۲۰ تا ۶۰ درصد ۶ جزیره دیگر از جزایر هم درگیر آب گرفتگی شده‌اند.

 

 

 

 

جزایر سلیمان شامل بیش ۹۹۰ جزیره در اقیانوس آرام جنوبی است و بیش از نیم میلیون نفر جمعیت دارد.

 

 

۲- غرق شدن ۳ جزیره در اقیانوس آرام

 

 

از سویی تحقیق دیگری که چند ماه پیش در دانشگاه سانشاین استرالیا انجام شد نشان می‌دهد که در صد سال اخیر تغییراقلیم ۳ جزیره دیگر در مجمع‌الجزایر میکرونزی را زیر آب فرستاده است.

 

 

 

 

میکرونِزی یکی از سه مجمع‌الجزایر بزرگ اقیانوس آرام و از مناطق قارهٔ اقیانوسیه است. این مجمع‌الجزایر از سوی غرب به فیلیپین، از جنوب غرب به اندونزی، پاپوآ گینه نو و ملانزی، و از سمت شرق و جنوب شرق به پلی‌نزی محدود می‌شود و شامل صدها جزیره است و در مجموع بیش از نیم میلیون نفر جمعیت دارد.

 

 

۲۰هزار نفر مهاجرین تغییراقلیم

 

 

همچنین وضعیت کشور جزایر مارشال هم در اقیانوس آرام اصلا خوب نیست، اگرچه بر خلاف ۲ منطقه دیگر جزیره‌ای از این کشور به طور کامل به زیر آب نرفته‌است اما پیش‌بینی شده که در آینده این اتفاق بیافتد. به همین دلیل ۲۰ هزار نفر یعنی یک سوم جمعیت جزایر مارشال از کشور خود به ایالات‌متحده آمریکا مهاجرت کرده‌اند، این افراد جزو اولین مهاجران تغییراقلیم حساب می‌شوند.

 

 

 

 

مجمع‌الجزایر جزایر مارشال کشوری در اقیانوس آرام در نزدیکی استرالیا است که زمانی تحت تصرف ایالات‌متحده آمریکا بود و چند سالی است که مستقل شده است.

 

 

این سه مجمع‌الجزایر اولین مناطقی در جهان هستند که به دلیل سرعت بیشتر افزایش ارتفاع سطح آب دریاها، درگیر مسائل زیادی شده‌اند، به همین دلیل دانشمندان معتقدند تصویری از یک آینده خطرناک برای دیگر جزایر زمین هستند، جزایری که ممکن است برخی از آنها متعلق به ایران باشند.

 

 

ما هم در خطر هستیم؟

 

 

ایران در شمال و جنوب خود سه دریای مختلف دارد که هرکدام شرایط کاملا متفاوتی نسبت به تغییراقلیم دارند. خلیج‌فارس و دریای عمان با آب‌های آزاد متصل هستند و دو عامل انبساط آب به دلیل گرما و آب شدن یخ‌های قطبی هر دو می‌توانند روی افزایش سطح آب آن تاثیر گذار باشند، اما دریای خزر فقط از عامل اول تاثیر می‌بیند و به همین دلیل میزان خطر در هر کدام از این مناطق متفاوت است.

 

 

دریای خزر به آب‌های آزاد متصل نیست پس جای نگرانی هم وجود ندارد

 

 

مساح درباره ارتباط انبساط آب روی افزایش ارتفاع سطح آب دریای خزر به خبرآنلاین گفت: شاید بحث انبساط حجمی آب بتواند روی وضعیت این دریا تاثیر بگذارد اما مهمترین عاملی که می‌تواند روی ارتفاع خزر تاثیر داشته باشد رودخانه‌هایی هستند که آن را تغذیه می‌کنند. به طور کلی هم ۸۰ درصد منبع آب دریای خزر از رودخانه ولگا تامین می‌شود، به همین دلیل اگر تغییری در رودخانه ولگا اتفاق بیافتد روی ارتفاع دریای خزر تاثیر می‌گذارد.

 

 

ارتفاع دریای خزر در سال ۱۸۶۰ چیزی حدود ۲۵ متر پایین‌تر دریاهای آزاد بود بعد در سال ۱۹۸۰ این میزان به ۲۰ متر رسید و از آن موقع به ۲۷ متر رسیده است. مطالعات نشان می‌دهند که به دلیل افزایش نیازهای آبی در آینده میزان آب ورودی از رود ولگا به دریاچه کاهش پیدا می‌کند و از طرفی هم به دلیل افزایش دما، میزان تبخیر در این دریاچه افزایش پیدا کرده و این دو عامل منجر به کاهش ارتفاع آب دریای خزر به ۳۵ متر پایین‌تر از سطح آزاد دریاها تا سال ۲۱۰۰ می‌شوند.

 

 

زنگ خطر برای جزایر جنوب کشور

 

 

اما بر خلاف خزر خبرها برای خلیج‌فارس و دریای عمان  اصلا خوب نیست، این دریاها به اقیانوس‌ها متصل هستند و هرگونه تغییری روی ارتفاع سطح آب اقیانوس‌ها وضعیت جزایر مسکونی مشهوری مثل کیش، قشم، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک، خارک، هرمز، مینو، هنگام، هندرابی، فارسی، لاوان و ... و همچنین انبوهی از جزایر فعلا غیر مسکونی را در خلیج‌فارس و دریای عمان تغییر می‌دهد.

 

 

مساح، دانشیار پردیس ابوریحان دانشگاه تهران در این رابطه به خبرآنلاین گفت: خلیج‌فارس و دریای عمان به آب‌های آزاد متصل هستند و به همین دلیل افزایش سطح آنها با افزایش سطح آب دریاها هم‌خوانی دارد، یعنی اگر میزان افزایش آب دریاها در سال در جهان ۲ تا ۳ میلی‌متر باشد، می‌توانیم بگوییم خلیج‌فارس هم‌چنین وضعیتی دارد.

 

 

او گفت: البته من مطالعه‌ای را که به میزان سطح آب خلیج‌فارس را از سال ۱۹۰۰ به بعد نشان بدهد ندیده‌ام به‌هرحال این میزان خیلی فرقی با میانگین جهانی ندارد چون افزایش ارتفاع آب دریاهای مناطق مختلف دنیا بر اساس نوع شیبشان مقاطع تغییراتشان اندکی کمتر یا بیشتر از میانگین جهانی است.

 

 

مساح گفت: خوشبختانه دلایل متفاوتی مثل شیب سواحل و ارتفاع جزایر باعث شده تا جزایر ایرانی تاکنون آسیبی نبینند، اما افزایش دمای زمین ادامه دارد، تا پایان قرن سرعت افزایش ارتفاع سطح آب دریاها بیشتر هم می‌شود و به همین دلیل سرنوشت جزایر مارشال، جزایر سلیمان و ... در انتظار ایران باشد. از سویی چون این دو دریا به آب‌های آزاد وصل هستند می‌توانیم با پیشبینی میزان افزایش ارتفاع سطح در اقیانوس‌های دنیا وضعیت را برای جنوب ایران هم بررسی کنیم.

 

 

آینده به میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای گره خورده است

 

 

اما برای اینکه متوجه شویم چه سرنوشتی در انتظار خلیج‌فارس و دریای عمان است، باید متوجه شویم گرم شدن زمین چه آینده‌ای دارد. در این رابطه دانشمندان ۴ سناریو مختلف ارائه کردند، این سناریوها بر اساس اینکه هر کشوری چه میزان از تعهدات خود را در زمینه کاهش انتشار سوخت‌های فسیلی اجرایی می‌کنند، حساب شده‌اند. برای هر کدام از سناریوها افزایش دمای متفاوتی تا پایان قرن پیش‌بینی شده و به همین دلیل بر پایه هر کدام از آن‌ها افزایش ارتفاع آب اقیانوس‌ها متفاوت است.

 

 

 

 

مساح در این رابطه گفت: بر اساس سناریو خوش‌بینانه که در آن فرض شده همه کشورها به تعهداتشان در توافقنامه پاریس متعهد می‌مانند نرخ افزایش سطح دریاها ۴.۵ میلی‌متر در سال خواهد بود ولی اگر هیچ‌کدام از کشورها به تعهداتشان متعهد نمانند نرخ افزایش ارتفاع آب دریاها به ۱۱ میلی‌متر در سال می‌رسد، این یعنی تا سال ۲۱۰۰ ارتفاع آب دریاها نسبت به سال ۲۰۰۰ نزدیک به یک متر افزایش پیدا می‌کنند.

 

 

 

 

بر اساس این نمودار در آینده قطعا ارتفاع سطح آب اقیانوس‌ها بین ۰.۵ تا یک متر افزایش پیدا می‌کنند و باید انتظار داشت که اتفاقی مشابه با این موضوع هم برای دریای عمان و خلیج‌فارس رخ بدهد.

 

 

چه بلایی بر سر جزایرمان می‌آید؟

 

 

بدون وجود هیچ تحقیق علمی پاسخ دادن به این سوال تقریبا ممکن نیست، چراکه افزایش سطح آب دریاها در همه جای دنیا نتیجه یکسانی ندارد و مسئله ارتباط زیادی با شیب و یا جنس خاک سواحل هم دارد. برای مثال سواحلی که شیب تندی دارند از افرایش ارتفاع آب دریاها آسیب زیادی نمی‌بینند اما در جزایری که چنین شرایطی ندارند امکان دارد بخش زیادی از مساحت‌ آنها تا پایان قرن تحت تاثیر آب‌گرفتگی قرار بگیرد، از سویی هم امکان دارد سواحلی که بافت خاک سستی دارند تحت تاثیر فرسایش قرار بگیرند.

 

 

مساح در این رابطه به خبرآنلاین گفت: تحقیقات خوبی در زمینه بالا آمدن سطح آب دریا ناشی از موج و باد در ایران انجام شده ولی در این تحقیقات هیچ دقتی به تغییراقلیم نشده و به نظر من الان باید چنین تحقیقاتی برای کل نوار دریای عمان و خلیج‌فارس انجام شود و میزان تاثیرپذیری جزایرمان معلوم شود.

 

 

او همچنین درباره پیامدهای احتمالی افزایش ارتفاع سطح آب در خلیج‌فارس و دریای عمان گفت: می‌توانیم بگوییم یکی از مهمترین پیامدهای این اتفاق درباره آبخوان‌های ساحلی ما باشد و برای مثال آب‌شور وارد آب شیرین شود ، همچنین ما در سواحلمان زیرساخت‌های اقتصادی زیادی داریم خیلی از آنها ممکن است آسیب‌های شدیدی ببینند. از سویی افزایش ارتفاع می‌تواند پیامدهای جزئی‌تری هم در برخی مناطق داشته باشد برای مثال در جزیره آبادان آبیاری به شکل جزر و مدی انجام می‌شود و ممکن است افزایش ارتفاع آب دریا به زمین‌های کشاورزی پیشروی کند به همین دلیل برای اینکه جلوی مد گرفته شود باید اقدامات مختلفی انجام شود.

 

 

دانشیار دانشگاه تهران که در این حوزه تحقیقی هم روی یکی از آبخوان‌های جنوبی کشور انجام داده درباره میزان اهمیت خطر گفت: تحقیقی که ما روی آبخوانی در خلیج‌فارس انجام دادیم نشان‌دهنده تاثیر افزایش ارتفاع آب دریا در خلیج‌فارس بود. مشاهدات ما نشان می‌دهد که خطر جدی است چه برای آبخوان‌های ما و چه به شکل اقتصادی و چه شدت آسیب‌پذیری مناطق. به‌هرحال هنوز پاسخ علمی به این سوال که «چه بلایی قرار است بر سر جزایرمان می‌آید؟» داده نشده، اما افزایش ارتفاع دریاهایمان در جنوب کشور حتمی است و این می‌تواند پیامدهای بسیار جدی مثل آنچه در جزایر سلیمان یا مارشال رخ داد داشته باشد و یا می‌تواند پیامدهای دیگری مثل از بین بردن زمین‌های کشاورزی، منابع آب شیرین، محیط زیست و زیرساخت‌های اقتصادی داشته باشد.

 

 

از سویی به زیرآب رفتن جزایر می‌تواند تبدیل به یک مسئله امنیتی هم برای کشورهای مختلف باشند و مرزهای آبی کشورها را دچار تغییر کند، چرا که آب‌های اطراف جزیره یک کشور آب‌های آن کشور محسوب می‌شوند اما اگر آن جزیره وجود نداشته باشد شرایط تغییر می‌کند و این موضوع در خلیج‌فارس از اهمیت فراوانی برخوردار است.

 

 

کشورهای دیگر برای مقابله با این پدیده چه کار می‌کنند؟

 

 

همانند جزایر جنوب ما، مناطق ساحلی زیاد دیگری در کره خاکی هم در خطر زیر آب رفتن هستند، یکی از معروف‌ترین این مناطق ایالت فلوریدا در آمریکا است این ایالت در وضعیت بسیار خطرناک‌تری از جزایر جنوبی ما است با این تفاوت که در این زمینه برای این شهر تحقیقات زیادی انجام شده است، محققان پیش‌بینی‌ کرده‌اند که افزایش یک تا ۶ متری سطح آب در سواحل فلوریدا دقیقا چه قسمت‌هایی از این شهر را به زیر آب می‌فرستد و به همین دلیل مسئولان این ایالت برنامه‌ای وسیع به نام «میامی تا ابد» برای مقابله با این بحران دارند. در این برنامه مسئولان این شهر قصد دارند تا سیستم‌های مقاوم در قبال سیل در این شهر بسازند و حتی شهروندان میامی در یک رای گیری پذیرفتند تا برای مقاوم سازی سواحلشان مالیات بیشتری بپردازند.

 

 

 

 

علاوه بر اینها در سال‌های گذشته هشدارهای زیادی درباره خطرات افزایش سطح آب دریاها برای شهرهای جنوبی ثروتمند حاشیه خلیج فارس در شیخ‌نشین‌ها داده شده است؛ هشدارهایی برای دوبی، ابوظبی، دوحه، منامه و ... و حتی نقشه‌هایی تخمینی و عمدتا تخیلی از سطح آب بالاآمده و شهرهای زیر آب رفته هم منتشر شده است. هرچند ظاهرا کسی این هشدارها را جدی نگرفته است.

 

 

منبع :

 

خبر انلاین

 

 

 

نهنگ‌هایی که قربانی ماهی‌ها می‌شوند!

 

 

نهنگ‌هایی که قربانی ماهی‌ها می‌شوند!

 

 

 

 

هر ساله صدها کشتی صیادی با تورهای از نوع گوش‌گیر از بنادر سند و بلوچستان فاصله می‌گیرند تا ماهیان باارزشی مثل تن ماهی‌ها، اره‌ماهی و ماکرل را صید کنند. نظر به طبیعت این نوع تورها که اغلب هم کیلومترها درازا دارند، گاه و بیگاه دیده می‌شود که گونه‌هایی غیرهدف همچون کوسه‌ها، دلفین‌ها، نهنگ‌ها (شامل نهنگ گوژپشت) و حتی لاک‌پشت‌ها هم به دام افتاده و تلف شده‌اند.

 

 

در اقیانوس هند، صیادان عمده آن‌هایی هستند که ماهیان تن را صید می‌کنند. متوسط صید سالانه ماهی تن و گونه‌های مرتبط در اقیانوس هند در حد فاصل سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲میلادی (۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱ ه.ش.) تنها بیش از ۱.۵ میلیون تن تخمین زده شد و از این میزان هم تقریبا ۱.۱ میلیون تن (۷۱ درصد) از نواحی غربی و مرکزی اقیانوس هند صید شد.

 

 

بررسی‌ها نشان می‌دهد که صیادی ماهی تن و گونه‌های مشابه در اقیانوس هند به ترتیب از طریق تورهای گوش‌گیر تا حدود ۴۰ درصد، تورهای کیسه‌ای(Purse Seine)   تا حدود ۲۶ درصد، خط طولانی(Longline)  تا حدود ۱۲ درصد، خط دستی و ترول(Handline and Troll)   تا حدود ۱۱ درصد، تیرک و خط  تا حدود ۹ درصد انجام می‌شود.

 

 

کارشناسان صندوق جهانی طبیعت پاکستان (World Wide Fund for Nature of Pakistan) در سال ۲۰۱۴ میلادی اعلام کردند که تعداد ۶ فرد نهنگ گوژپشت دریای عرب توسط یک ماهیگیر مشاهده و ثبت شده است. مشاهده این نهنگ ها در سواحل کراچی از جمله اتفاقات بسیار نادر است.

 

 

در  سال ۲۰۱۴ یک تحقیق میدانی در زمینه چگونگی تداخل زیستی نهنگ ها و این قشر از صیادان صورت گرفت که نشان داد جمعیت ایزوله موسوم به نهنگ های گوژپشت دریای عرب از این نوع صیادی متاثر خواهند شد.

 

 

نهنگ های گوژپشت دریای عرب جمعیتی گسسته هستند که در فهرست سرخ گونه‌های در معرض تهدید اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (آی‌یو‌سی‌ان) به عنوان یک «زیرجمعیت» در معرض خطر معرفی شده‌اند.

 

 

یک جمعیت منحصر به فرد

 

 

برخی از جمعیت‌ها، ایزوله یا از سایرین جدا شده‌اند. حتی می‌توان گفت که از نظر ژنتیکی نیز با جمعیت‌های دیگر نقاط جهان متفاوت هستند. آن‌ها توانسته‌اند خود را با شرایط محلی سازگار کنند و همه این‌ها سبب شده که برخی ویژگی‌های متفاوت نیز شکل بگیرد. به عنوان مثال جالب است که جمعیت گونه نادری مانند نهنگ گوژپشت دریای عرب در منطقه‌ تغذیه و زادآوری می‌کند.

 

 

این جمعیت از الگوی مهاجرت‌های طولانی بین مناطق به منظور فعالیت‌هایی نظیر تغذیه و زادآوری تبعیت نمی‌کند، در حالی که سایر جمعیت‌های همین گونه در دیگر نقاط جهان این کار را به طور منظم انجام می‌دهند. نهنگ های گوژپشت دریای عرب یکی از معدود گونه‌هایی در منطقه هستند که از آن‌ها یکسری داده‌های ژنتیکی در اختیار است و این داده‌ها به محققان نشان داده که این جمعیت به طور مشخص انشقاقی از ذخیره ژنتیکی شناخته ­شده نیم‌کره جنوبی است اما حدود ۷۰ هزار سال است که ایزوله و از جمعیت اصلی جدا شده است.

 

 

تورهای گوش‌گیر بلای جان آبزیان غیرهدف

 

 

اکثر کشورهایی که آب‌های آن‌ها به نوعی جزئی از قلمرو یا زیستگاه نهنگ های گوژپشت دریای عرب است مانند ایران، هند، سری‌لانکا، پاکستان، عمان و یمن از تورهای گوش‌گیر استفاده می‌کنند. این تورها یک روش متداول صیادی هستند که اغلب توسط صیادان تجاری و صیادان ماهر در اقیانوس‌ها، آب‌های شیرین و حوضه‌های مصبی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

 

این تورها از یکسری صفحات عمودی توری تشکیل شده‌اند که معمولا در یک خط مستقیم پهن‌شان می‌کنند. وقتی که ماهی به داخل تور شنا می‌کند، تنها می‌تواند بخشی از تور را طی کند. زمانی هم که تلاش می‌کند تا خودش را از آن رها کند، صفحه ریسمانی پشت تور بسته می‌شود و مانع فرار ماهی می‌شود.

 

 

در حال حاضر معاهده سازمان ملل و کمیسیون ماهیان تن اقیانوس هند(Indian Ocean Tuna Commission, IOTC) به عنوان یک راه‌حل، استفاده از تورهای گوش‌گیر را در مقیاس وسیع ممنوع کرده است اما متاسفانه این روش کماکان به صورت غیرقانونی در برخی کشورها کاربرد دارد. در نتیجه ضروری است که این مساله هرچه سریع‌تر توسط نهادهای مسوول در کشورهای مختلف ضمانت قانونی و اجرایی پیدا کند تا بتواند از توسعه رو به گسترش تورهای گوش‌گیر در منطقه تا حدامکان جلوگیری کند.

 

 

وضعیت صید نهنگ های گوژپشت دریای عرب

 

 

شواهد امر حاکی از آن است که صید ضمنی نهنگ‌ها می‌بایست در این منطقه زیاد باشد، منتهی مساله این جاست که این قبیل گزارش‌ها اغلب ثبت نمی‌شود و لذا فقر اطلاعاتی جدی وجود دارد. به تازگی یک تخمین محافظه‌کارانه بر اساس اطلاعات معدود و ناچیز موجود منتشر شده که نشان می‌دهد صیادان ماهی تن در غرب و مرکز اقیانوس هند احتمالا هر ساله بیش‌تر از ۶۰ هزار مورد از نهنگ‌های کوچک را از طریق صیدضمنی از اقیانوس می‌گیرند. با این وجود تعداد نهنگ‌های گوژپشتی که هر ساله در تورها به دام می‌افتند، مشخص نیست.

 

 

یک نمونه از تورهای گوش‌گیر که در آب‌های عمیق کاربرد دارد.

 

 

بدیهی است که نیاز فوری برای پایش و مدیریت این نوع از صیادی شامل بهبود و گسترش روش‌هایی که بتوانند احتمال به دام افتادن را کاهش دهند، لازم است تا حداقل از میزان صید ضمنی نهنگ‌ها کاسته شود.

 

 

اما استفاده از تورهای کیسه‌ای هم یک معضل دیگر است که این نوع خاص از صیادی در نواحی غربی و مرکزی اقیانوس هند بیش‌تر تحت کنترل ناوگان‌های کشورهای فرانسه و اسپانیاست. بخش عمده‌ای از این نوع صید را تجهیزات و وسایلی تشکیل می‌دهند که به اصطلاح برای تجمیع ماهیان کاربرد دارند. شمار قابل ‌ملاحظه‌ای از این نوع وسایل به نحوی طراحی شده‌اند که می‌توانند ماهیان را حتی در حالت اسکولینگ آزاد (تجمیع طبیعی) نیز صید کنند و این موضوع نگران‌کننده است.

 

 

در علم زیست‌شناسی هر گروه از ماهیان که بنا به دلایل اجتماعی در کنار یکدیگر باقی بمانند، اصطلاحا تشکیل دسته داده‌اند (Shoaling) و اگر آن دسته با یکدیگر در جهت مشخص شنا کنند و از یک الگوی واحد تبعیت کنند، اصطلاحا اسکولینگ (Schooling) کرده‌اند.

 

 

ماهیان تن از آن دست ماهیانی هستند که می‌توان آن‌ها را در حالت اسکولینگ یا تجمیع طبیعی هم به راحتی صید کرد. اغلب اعضای راسته نهنگ‌ها به طور منظم توسط تجهیزات نوع اول که برای تجمیع گروه ماهیان استفاده می‌شود، صید نمی‌شوند بلکه پتانسیل عمده صید آن‌ها زمانی است که تجهیزات نوع دوم یعنی آن‌هایی که می‌توانند ماهیان را در حالت تجمیع طبیعی صید کنند، استفاده می‌شوند.

 

 

در خلال سال‌های ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۹م. (۱۳۶۰ الی ۱۳۷۸ ه.ش.) گزارش شد که ۹.۶ درصد از تلفات نهنگ‌های بالن به شکلی با مجموع این دو روش صید ارتباط داشته و احتمالا بخش اعظم آن را هم نهنگ‌های براید (Balaenoptera sp.) تشکیل داده‌اند.

 

 

گزارشات حاکی از آن است که اغلب نهنگ‌ها در زمانی که توسط تورهای صیادی احاطه می‌شوند، تلاش می‌کنند تا خود را از طریق شکافتن تور نجات دهند. میزان مرگ و میر مشخص نیست اما می‌تواند سالانه در حدود چند ده‌ تایی باشد.

 

 

علاوه بر این، همراهی دلفین‌ها (اغلب دلفین‌های خال‌دار گرمسیری نظیر Stenella attenuate و دلفین‌های اسپینر یا چرخنده نظیر Stenella longrostris) با اسکولینگ آزاد ماهیان تن باله زرد یک امر شایع است. در مناطق حاره‌ای و شرقی اقیانوس آرام نیز می‌توان این همراهی را به شکلی محسوس رصد کرد و جالب این جاست که اغلب هم منجر به صید دلفین‌ها به دلیل استفاده از تورهای کیسه‌ای می‌شود در حالی که این مساله در غرب اقیانوس هند بر اساس گزارشات، امری نادر است.

 

 

شمایی از تورهای کیسه‌ای و نحوه استفاده از آن‌ها در زمان صید

 

 

در مجموع همراهی ماهیان تن و دلفین‌ها در اکثر نواحی ساحلی این منطقه و بالاخص در آب‌های آزاد غرب اقیانوس هند امری شایع است. قوانین اتحادیه اروپا (۲۰۰۷م. – ۱۳۸۶ ه.ش.) و مصوبه کمیسیون ماهیان تن اقیانوس هند (۲۰۱۳م.- ۱۳۹۲ ه.ش.) به تازگی ممنوعیت‌هایی را در مورد روش‌هایی که منجر به صید دلفین‌ها می‌شود، اعمال کرده‌ است.

 

 

بدیهی است که صید ضمنی و مرگ اعضای راسته نهنگ‌ها نیز می‌بایست در آینده کاهش پیدا کند. پوشش کامل (۱۰۰ درصدی) ناوگان‌هایی که از تورهای کیسه‌ای استفاده می‌کنند، آن هم از طریق ناظرین بین‌المللی یک راه‌حل ایده‌آل خواهد بود اما به هر شکل کلیه کشورهای این حوزه می‌بایست هر چه سریع‌تر در این راستا وارد عمل شوند.

 

 

صیادی از طریق خط طولانی برای چند دهه در اختیار کشورهای آسیای شرقی بود اما اکنون بخش اعظم صید از این طریق را کشورهای ساحلی بالاخص هندوستان و سری‌لانکا انجام می‌دهند. مهم‌ترین مساله مربوط به این نوع از صید این است که ماهیانی که به قلاب می‌افتند یا حتی برخی اوقات طعمه‌ها نیز توسط سایر آبزیان همچون کوسه‌ها و اعضای راسته نهنگ‌ها دزدیده یا عملا قاپیده می‌شوند.

 

 

تاکنون چندین گونه از اعضای راسته نهنگ‌ها از این طریق به دام افتاده‌اند اما ظاهرا مهم‌ترین آن‌ها نهنگ قاتل کاذب (Pseudorca crassidens) است. همچنین مواردی از به دام افتادن سایر اعضای راسته نهنگ‌ها در خط‌های طولانی یا همان لانگ‌لاین‌ها نیز گزارش شده است.

 

 

متاسفانه این روش صید در سال‌های اخیر در نواحی شمالی اقیانوس هند زیاد بوده اما تعداد نهنگ‌های گوژپشتی که در آن‌ها به دام افتاده‌اند، مشخص نیست. برنامه‌هایی به منظور جلوگیری از به دام افتادن نهنگ‌ها، هم به منظور جلوگیری از قاپیدن طعمه توسط آن‌ها و هم به منظور جلوگیری از به دام افتادن‌شان در تور در دست انجام است، که البته می‌بایست ادامه‌دار باشد.

 

 

شمایی از تورهای موسوم به خط طولانی یا لانگ‌لاین و نحوه کاربرد آن‌ها برای صید

 

 

به هر شکل پایش و مدیریت صید ضمنی در اقیانوس هند به شکل گسترده، پروژه‌ای شکست خورده خواهد بود لذا به جای آن می‌بایست معیارهایی جهت کاهش احتمال گرفتار شدن نهنگ‌ها و در عین حال ارتقاء این روش‌ها فراهم شود. ظرفیت عظیم و کماکان رو به رشد تورهای گوش‌گیر در این منطقه نیز یک نگرانی مهم است که باید جدی گرفته شود. در عین حال لازم است که پوشش نظارتی بیش‌تری هم در مورد کلیه روش‌های صید اعمال شود و ضمنا از طریق پایش‌های الکترونیکی هم آن‌ها را تکمیل کرد.

 

 

ارزیابی میزان مرگ و میر ناشی از صید ضمنی در کشور پاکستان

 

 

صندوق جهانی طبیعت پاکستان به تازگی پیشگام شده و درصدد برآمده تا مشکل کمبود اطلاعات از صید ضمنی را در سرتاسر خط ساحلی کشور پاکستان مورد رسیدگی قرار دهد. یک ارزیابی بلندمدت ۲۴ ماهه از میزان مرگ و میر در تورهای گوش‌گیر مخصوص تن‌ ماهیان در حدفاصل ماه آوریل سال ۲۰۱۲م. (۱۳۹۱ ه.ش.) تا ماه می سال ۲۰۱۴م. انجام شد که می‌توان آن را گام اول اجرای یک استراتژی کاهش احتمال خطر و حمایت از حیوانات آبزی در معرض تهدید نظیر کوسه‌های سرچکشی اسکالوپ، کوسه‌های نهنگی و پستاندارانی همچون نهنگ‌های گوژپشت دریای عرب عنوان کرد.

 

 

این طرح پیشگامانه که بر جمع‌آوری اطلاعات و افزایش آگاهی متمرکز شده، به طور اخص در تلاش است تا آگاهی ناخداهای کشتی را نسبت به مساله به دام افتادن گونه‌های غیرهدف در تورهای گوش‌گیر ارتقاء دهد. داده‌های این پروژه حاصل بیش از ۶۰ سفر صیادی در حدفاصل سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ م. است.

 

 

این نخستین تلاش برای مستندسازی هرچه بهتر وضعیت تورهای صیادی گوش‌گیر در کشور پاکستان است. به عنوان بخشی از پروژه به ماهیگیران، چگونگی رهاسازی حیوانات دربند تورها آموزش داده شد. این افراد کسانی بودند که آموخته‌ها و تجارب‌شان را با سایر ماهیگیران و ناخداهای کشتی به اشتراک گذاشتند و امروز آن‌ها همان تجارب را برای آزاد کردن حیوانات در معرض خطر مانند لاک‌پشت‌های دریایی، کوسه‌های نهنگی و حتی سفره‌ دریایی‌های مانتا به کار می‌بندند.

 

 

سفره دریایی مانتا. سفره‌ماهی‌ها از جمله آبزیانی هستند که از صید ضمنی متضرر می‌شوند.

 

 

برآورد شده است که ناوگان صیادی ماهیان تن بعد از این برنامه قریب ۶ هزار لاک‌پشت سبز و ۲۸ هزار لاک‌پشت دریایی زیتونی را رهاسازی کرده است. همچنین کاپیتان‌ها گزارش داده‌اند که حداقل ۵ کوسه نهنگی و یک سفره ماهی مانتا را با رعایت نکات ایمنی از تور نجات داده و مجدد در دریا رها کرده‌اند.

 

 

لازم به ذکر است که این پروژه به طور مشخص بر مرگ اعضای راسته نهنگ‌ها متمرکز شده است و تخمین زده شده که در حدود ۱۱ هزار نهنگ اعم از نهنگ‌های بالن بزرگ هر ساله به طور اتفاقی در تورهای صید ماهی تن می‌میرند. این یافته‌ها به پیشبرد سریع برنامه عمل نهنگ‌ها که با کمک جمعی از ذی‌نفعان تنظیم و مورد بحث قرار گرفت، نیز کمک کرد.

 

 

اطلاعات جمع‌آوری شده از طریق این ارزیابی مرتبط با صید ضمنی به نوعی زمینه را برای تنظیم یک استراتژی با هدف حفاظت از پستانداران دریایی در معرض خطر پاکستان مهیا کرد.

 

 

بدیهی است که این نوع طرح‌های حفاظتی تنها به حیواناتی که در تورهای گوش‌گیر به دام افتاده و در حال مرگ هستند، کمک نخواهند کرد بلکه آگاهی را نیز در زمینه حیات  آبی در اقیانوس هند افزایش خواهند داد و ضمنا پتانسیل‌هایی را برای همکاری‌های تحقیقاتی در منطقه ایجاد خواهند کرد.

 

 

منبع :

 

 

دیجیکالا