کنترل سامانه های (سیستم های) مضر ضد خزه بر روی کشتی ها و تاثیر بر محیط زیست دریایی

کنترل سامانه های (سیستم های) مضر ضد خزه بر روی کشتی ها و تاثیر بر محیط زیست دریایی

خزه ها و گیاهان دریایی اغلب سازه های دست ساز انسان را که در آب دریا غوطه ور هستند، تحت تأثیر قرار می دهند. نتیجه این عمل افزایش هزینه های اقتصادی است که برای محافظت این سازه ها در برابر خوردگی و یا افزایش سرعت جابه جایی آنها می باشد. امروزه تحقیقات زیادی برای دستیابی به روش های مؤثر برای جلوگیری از چسبیدن خزه به سازه ها یا کاهش آنها صورت می گیرد.

 

راه حل مقابله با چسبیدن ارگانیسم های ناخواسته به دیواره کشتی ها، ممانعت از چسبیدن خزه هاست. یکی از این روش ها، پوشش دادن بدنه و کف کشتی با رنگ های حاوی مواد سمی (رنگ های ضدخزه) می باشد.

با رونق گرفتن فعالیت های کشتیرانی استفاده از رنگ های مختلف با ترکیباتی مانند آهک، آرسنیک، ترکیبات صنعتی و فلزی متداول گردید. این نوع رنگ ها در مجاورت با آب شسته می شدند و علاوه بر ممانعت از چسبیدن خزه ها، باعث مرگ و میر بارناکل ها و سخت پوستان مزاحم می گردیدند. اما مطالعات بعدی نشان داد که این ترکیبات دارای خطر سمی و سایر اثرات مزمن بر موجودات دریایی و اثرات سوء بر منابع اکولوژیکی و اقتصادی هستند. یکی از مخرب ترین آنها، ترکیبات آلی قلع با نام تری بوتیل تین (TBT) بود که ترکیبات زیست کش نیز نامیده می شد و از دهه 1960 میلادی متداول و باعث بروز اثرات سوء و برگشت ناپذیر بر محیط زیست دریایی گردید.

● اثرات نامطلوب ترکیبات زیست کش

رنگ های ضدخزه که از عوامل زیست کش برای اثربخشی خود استفاده می کنند، تأثیرات بسیار نامطلوبی بر محیط زیست می گذارند. اثرات زیست کشی این رنگ ها بر محیط زیست و آبزیان متفاوت می باشد. به عنوان مثال زیست کش های با ترکیبات مس (به صورت اکسید مس، تیوسیانات مس و پودر مس) که قبل از ترکیبات TBT رایج بود، اگرچه اثرات زیست کشی آن بر روی خزه ها و ارگان های مزاحم به خوبی TBT نمی باشد، اما به علت ماندگاری کمتر در محیط، از اثرات سوء کمتری برخوردار می باشد. تری بوتیل تین (TBT) و تری فنیل تین (TPT) که رایج ترین عوامل زیست کش در این رنگ ها محسوب می شوند به علت مقاومت و پایداری بالایی که دارند در آب دریا باقی می مانند و اثرات نامطلوب بلندمدت به همراه می آورند که نه تنها آب های عمیق اقیانوس ها بلکه آب های ساحلی و محلی را نیز تحت الشعاع آسیب خود قرار می دهند.

این مواد، آبزیان به خصوص سخت پوستان و صدف ها را تحت تأثیر خود قرار می دهند و اختلالاتی در فرایند رشد و ویژگی های جنس آنها به وجود می آورند. هم چنین این مواد در گوشت و بدن آبزیان بزرگ تر مانند وال ها و سایر پستانداران دریایی انباشته شده و با ایجاد اختلال در کار غدد درون ریز و اختلال بر میزان هورمون های ترشحی، باعث ناباروری و یا حتی مرگ این گونه ها و در نتیجه برهم خوردن اکوسیستم دریایی می شوند و به تدریج بر سایر گونه های دریایی نیز تأثیرگذار خواهند بود. به علاوه این مواد با ورود به زنجیره غذایی و تجمع در بافت های بدن آبزیان به سلامتی انسان ها در اثر مصرف گونه های دریایی آلوده آسیب خواهند زد.

از سوی دیگر تأثیرات سوء اقتصادی یکی دیگر از اثرات نامطلوب این مواد است، زیرا فعالیت های صیادی و آبزی پروری که ب این گونه های آسیب پذیر متکی هستند، پس از مدت کوتاهی ناتوان از فعالیت خود می گردند. نمونه هایی از ورشکستگی مزارع پرورش حلزون و صدف در اروپا، تأیید این ادعا است.

● توجه مجامع بین المللی

در سال 1989 میلادی، سازمان جهانی دریانوردی (IMO) تأثیرات نامطلوب زیست محیطی ترکیبات آلی قلع دار را مورد توجه قرار داد. سال 1990 میلادی نیز کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC) قطعنامه ای تصویب و طی آن توصیه نمود دولت ها تدابیری به منظور حذف استفاده از رنگ های ضدخزه دارای ترکیبات قلع بر روی شناورهایی با بدنه غیرآلومینیومی با طول کمتر از 25 متر بیاندیشند. هم چنین راه حلی برای عدم استفاده از رنگ های ضدخزه که روزانه بیش از 4 میکروگرم ترکیبات قلع از آنها جدا می شود، تعیین کنند.

در نوامبر سال 1999 میلادی، سازمان جهانی دریانوردی (IMO) طی قطعنامه ای از MEPC درخواست نمود تا سندی مطمین برای رسیدگی به مشکلات سیستم های ضدخزه بر روی کشتی ها تدوین کند. این قطعنامه، ممنوعیت جهانی استفاده از ترکیبات قلع دار به عنوان زیست کش ها در سیستم های ضدخزه کشتی ها تا اول ژانویه 2003 میلادی و ممنوعیت کامل آنها تا اول ژانویه 2008 میلادی را خواستار می شد.

به این ترتیب در سال 2001 میلادی، با توجه به نگرانی شدید کشورها در مورد ترکیبات آلی حاوی قلع به عنوان زیست کش و با اعتقاد بر این که ورود این ترکیبات آلی قلع دار به محیط زیست باید متوقف شود. هم چنین برای کاهش یا حذف اثرات نامطلوب آنها بر محیط زیست دریایی و سلامت انسان کنوانسیون بین المللی سیستم های ضدخزه بر روی کشتی ها، به نگارش درآمد.

● مزایای کنوانسیون بین المللی کنترل سیستم های مضر ضدخزه

 

کاهش آلودگی ناشی از ترکیبات قلع به کار رفته در سیستم های ضدخزه، حفاظت از میحط زیست دریایی و سلامت انسان ها در مقابل اثرات نامطلوب سیستم های ضدخزه، جلوگیری از تجمع موجودات زنده بر روی بدنه کشتی ها و جلوگیری از گسترش موجودات مضر دریایی و عوامل بیماری زا و جایگزینی سیستم های مضر با سیستم های دارای ضرر کمتر یا ترجیحاً بدون ضرر.

● دامنه اعمال کنوانسیون بین المللی کنترل سیستم های مضر ضدخزه

ـ کشتی هایی که حق برافراشتن پرچم کشورهای متعاهد را دارند.

ـ کشتی هایی که حق برافراشتن پرچم کشورهای متعاهد را ندارند، اما تحت حاکمیت یکی از کشورهای متعاهد فعالیت می کنند.

ـ کشتی هایی که وارد بندر، کارخانه کشتی سازی، یا پایانه فراساحلی یک کشور متعاهد می شوند، اما شامل بندهای فوق نمی باشند.

● کنترل مواد زاید

بر طبق ماده 5 کنوانسیون، یک کشور متعاهد با در نظر گرفتن مقررات، استانداردها و الزامات بین المللی باید اقدامات مناسبی را در قلمرو خویش اتخاذ کند تا مواد زاید ناشی از استفاده یا برداشتن یک سیستم ضدخزه کنترل شده در جدول شماره 1، به روشی ایمن و مورد قبول از نظر زیست محیطی در جهت حفظ سلامت بشر و محیط زیست، جمع آوری، جابه جا، پردازش و دفع شود.

طبق ضمیمه اول کنوانسیون، تا تاریخ اول ژانویه 2003 میلادی، کشتی ها نباید از ترکیبات قلع دار به عنوان زیست کش در سیستم های ضدخزه استفاده (یا استفاده مجدد) کنند. اما با توجه به این که تاریخ مذکور منقضی شده است، IMO از کشورها درخواست نمود تا هرچه سریع تر به این کنوانسیون ملحق شوند تا به شرایط مطلوب برسند. هم چنین IMO در سال 2001 میلادی قطعنامه ای را با عنوان قطعنامه اجرای زودهنگام و اثربخش کنوانسیون بین المللی کنترل سیستم های ضدخزه بر روی کشتی به تصویب رساند.

● پیشنهاد اصلاحات در مورد کنترل سیستم های ضدخزه

ـ فقط کشورهای عضو کنوانسیون در تصمیم گیری دارای حق رأی می باشند.

ـ فقط نمایندگان کشورهای عضو می توانند در تنظیم هر توصیه ای به کمیته شرکت نمایند.

● تحقیقات علمی و فنی

ـ تحقیق در خصوص اثرات سیستم های ضدخزه از طریق مشاهده، اندازه گیری، نمونه برداری و تجزیه و تحلیل اثرات آنها

ـ در صورت درخواست، ارسال اطلاعات در خصوص فعالیت های علمی انجام شده، برنامه های تکنولوژی و علمی دریایی، نتایج حاصل از برنامه های نظارت و ارزیابی به هر یک از متعاهدین

● بازرسی و صدور گواهینامه

براساس ماده 10 کنوانسیون، هر یک از متعاهدین باید اطمینان حاصل کنند که کشتی هایی که حق برافراشتن پرچم آنها را دارند، یا تحت اجاره آنها فعالیت می کنند، برطبق مقررات ذیل مورد بازرسی قرار می گیرند و برای آنها گواهینامه صادر می شود.

1) بازرسی ها

ـ کشتی های فعال در سفرهای بین المللی با ظرفیت ناخالص 400 تن و بالاتر

ـ تدابیر کافی دستگاه اجرایی در مورد کشتی هایی که مشمول مفاد بند اول این مقررات نمی شوند.

2) صدور یا ظهرنویسی گواهینامه بین المللی سیستم ضدخزه

ـ دستگاه اجرایی باید کشتی هایی را که مشمول مورد 1 می شوند، ملزم نماید که پس از بازرسی کامل، گواهینامه لازم را نیز دریافت کنند.

ـ هر شخص و سازمانی که به وسیله دستگاه اجرایی انتخاب شده است، باید گواهینامه ها را صادر یا ظهرنویسی کند. در هر حال مسیولیت کامل این گواهینامه ها به عهده دستگاه اجرایی می باشد.

ـ کشتی هایی نیز که قبل از تاریخ اجرای سیستم ضدخزه کنترل شده اند، حداکثر ظرف مدت 2 سال بعد از اجرای کنترل های مذکور، گواهینامه ای دریافت می کنند.

3) صدور یا ظهرنویسی گواهینامه بین المللی سیستم ضدخزه توسط دیگر کشور متعاهد

ـ هریک از کشورهای عضو می توانند، بنا به درخواست دستگاه اجرایی موجبات بازرسی کشتی ها را فراهم نمایند و در صورتی که متقاعد گردند که آنها مفاد کنوانسیون را رعایت می نماید، برای کشتی ها گواهینامه بین المللی سیستم ضدخزه صادر نمایند یا اجازه صدور آن را بدهند و در ادامه آن را ظهرنویسی کنند یا اجازه ظهرنویسی بدهند.

ـ برای کشتی هایی که مجاز به برافراشتن پرچم یکی از کشورهای غیرمتعاهد می باشند، هیچ گونه گواهینامه ای صادر نمی گردد.

4) اعتبار گواهینامه بین المللی سیستم ضدخزه

گواهینامه بین المللی سیستم ضدخزه در هریک از موارد زیر از اعتبار ساقط خواهد شد:

ـ در صورتی که سیستم ضدخزه تغییر یابد یا جایگزین شود و گواهینامه برطبق مفاد این کنوانسیون ظهرنویسی نگردد.

ـ در صورت انتقال کشتی به پرچم کشوری دیگر، تنها در صورتی گواهینامه جدید صادر می گردد که متعاهد صادرکننده گواهینامه جدید کاملاً متقاعد شده باشد که کشتی در مطابقت با الزامات این کنوانسیون می باشد.

● بازدید کشتی ها و کشف مواد تخطی

ـ مأموران مجاز یک متعاهد می توانند هر کشتی مشمول این کنوانسیون را در هر بندر، کارخانه کشتی سازی و یا پایانه مورد بازرسی قرار دهند.

ـ چنان چه کشف گردد که کشتی از این کنوانسیون تخطی نموده است، متعاهد می تواند اقداماتی در جهت اخطار، توقیف، اخراج یا ممانعت از ورود کشتی به بندر خود به عمل آورد.

ـ متعاهدین باید در زمینه کشف موارد تخطی و اجرایی نمودن این کنوانسیون با یکدیگر همکاری نمایند. چنان چه تقاضایی برای بازدید یک کشتی از طرف متعاهدی دیگر همراه با ادله کافی مبنی بر مغایرت با کنوانسیون درخواست گردد، باید کشتی را در هنگام ورود به بندر، کارخانه کشتی سازی و یا پایانه فراساحلی تحت صلاحیت قضایی خود بازدید نمایند.

● موارد تخطی

ـ هرگونه تخطی از این کنوانسیون ممنوع می باشد و در صورت بروز آن باید مجازات هایی برای کشتی بر اساس قوانین دستگاه اجرایی در نظر گرفته شود.

ـ هنگامی که دستگاه اجرایی مورد نظر از چنین تخطی مطلع می گردد، باید موضوع را مورد رسیدگی قرار دهد و از متعاهد گزارش دهنده درخواست نماید دلایل بیشتری را در رابطه با تخطی ادعا شده ارایه دهد.

ـ دستگاه اجرایی باید سریعاً متعاهدی که تخطی مورد ادعا را گزارش کرده است و هم چنین IMO را از اقدامات به عمل آمده مطلع سازد.

ـ هرگونه تخطی از این کنوانسیون در حیطه صلاحیت قضایی هر متعاهد ممنوع می باشد و باید مجازات هایی براساس قوانین حاکم بر آن متعاهد در نظر گرفته شود.

● لزوم اجرای کنوانسیون بین المللی کنترل سیستم های مضر ضدخزه

در حال حاضر 24 کشور به این کنوانسیون ملحق شده اند که 63/16 درصد تناژ ناخالص کشتیرانی تجاری جهانی را شامل می شوند. 12 ماه پس از تاریخی که حداقل 25 کشور با 25 درصد تناژ ناخالص کشتیرانی تجاری جهان بدون حق شرط برای تصویب و پذیرش آن را تصویب و یا امضاء نموده باشند، این کنوانسیون اجرا خواهد شد. در مدت قبل از اجرای این کنوانسیون، کشورهای صاحب بندر نمی توانند الزامات آن را بر روی کشتی های خارجی اعمال کنند. اما این الزامات درخصوص کشتی های صاحب پرچم با توجه به وضع قوانین حقوقی و ملی قابل اجرا می باشد.

● دستورالعمل های تصویب شده به منظور اجرای کنوانسیون

ـ دستورالعمل بررسی دوره ای و صدور مجوز رنگ های ضدخزه بر روی کشتی، قطعنامه شماره 124 اجلاس 48 کمیته حفظ محیط زیست دریایی

ـ دستورالعمل نمونه برداری جزیی از رنگ های ضدخزه بر روی کشتی، قطعنامه شماره 104 اجلاس 49 کمیته حفظ محیط زیست دریایی

ـ دستورالعمل بازرسی سیستم های ضدخزه بر روی کشتی، قطعنامه شماره 105 اجلاس 49 کمیته حفظ محیط زیست دریایی

● اقدامات انجام شده ملی

سازمان بنادر و کشتیرانی براساس وظایف حاکمیتی خود در جهت ارتقاء استانداردهای زیست محیطی و جلوگیری از بروز اثرات نامطلوب بر محیط زیست دریایی و سلامت انسانی، با ترجمه و انجام بررسی های کارشناسی بر روی مفاد کنوانسیون، در حال فراهم نمودن مقدمات مربوط به آن می باشد. هم چنین به منظور ارتقاء آموزش و آگاهی عمومی، به برگزاری همایش و دوره های آموزشی برای پرسنل مرتبط و اطلاع رسانی از طریق سایت سازمان اقدام نموده است.

● استراتژی های لازم به منظور اجرای کنوانسیون

▪ اجرای مؤثر و سریع کنوانسیون از طریق:

ـ امضا، تأیید، پذیرش، تصویب و الحاق کنوانسیون بین المللی سیستم های مضر ضدخزه

ـ فراهم نمودن مقدمات هرچه سریع تر اجرای کنوانسیون

ـ لزوم اجرا و نظارت بر مقررات و دستورالعمل های مصوب IMO به منظور حصول اطمینان از اجرای یکپارچه و جهانی مفاد کنوانسیون در مورد نمونه رداری جزیی و کوتاه از رنگ های ضدخزه استفاده شده در کشتی و بازرسی سیستم های ضدخزه و بررسی دوره ای کشتی ها و صدور گواهینامه است.

ـ پذیرش، آزمایش و تأیید متدها و روش های معرفی شده سیستم های ضدخزه در آب های داخلی کشورها و تبادل نظر و ارایه اطلاعات در این زمینه

ـ تدوین و توسعه قوانین ملی به منظور اثربخشی و اجرای دقیق تر کنوانسیون

ـ آموزش پرسنل به منظور اجرای بهتر مفاد کنوانسیون

ـ انجام تحقیقات علمی و تخصصی درخصوص اثرات سیستم های ضدخزه

ـ توجه صنایع مرتبط به عدم خرید، فروش و یا کاربرد مواد ممنوع، به وسیله کنوانسیون

▪ همکاری های مشترک ملی، منطقه ای و بین المللی:

ـ همکاری و تبادل نظر با IMO، سازمان های فعال منطقه ای و بین المللی و سایر کشورهای متعاهد و همکاری و تبادل اطلاعات فنی و تخصصی به سایر کشورها و کشورهای در حال توسعه

ـ الحاق به کنوانسیون، آموزش و اطلاع رسانی و عدم کاربرد ترکیبات ممنوع، اقدامی مؤثر در مقابل اثرات نامطلوب سیستم های ضدخزه بر روی محیط زیست و سلامتی انسان می باشد.

نویسنده : رویا امام کارشناس حفظ محیط زیست دریایی ـ سازمان بنادر و کشتیرانی
 
منبع : ماهنامه پیام دریا

الودگی زیست محیطی نیروگاه های حرارتی

الودگی زیست محیطی نیروگاه های حرارتی

در کشور ما نيروگاههاي حرارتي سهم عمده‏اي را در توليد برق دارند. اين نيروگاهها از گاز طبيعي و فرآورده‌هاي نفتي (سبک و سنگين) استفاده مي‏نمايند. سهم نيروگاههاي آبي در توليد برق هنوز کم است  و تنها نيروگاه اتمي کشور  همچنان در دست ساخت بوده و نيروگاه ذغالسنگي طبس هم در مرحله مطالعه مي باشد. همچنين سهم توليد برق از منابع تجديد پذير (فعلاً تنها بادي ) نيز بسيــار اندک است. لــذا  در اين گــزارش صرفاً به نيروگاههاي حرارتي با سوخت گاز طبيعي و فرآورده‏هاي نفتي پرداخته مي شود.

در ايران هنوز توليد همزمان برق و حرارت نداريم و هدف از احداث نيروگاه فعلاً تنها توليد الکتريسته  است. ( بجز يك مورد كوچك در كيش )

 آثار زيست محيطي هر نيروگاه علاوه بر اينکه  به تأسيسات، تجهيزات، نوع سوخت و نحوه بهره‏برداري و ميزان توليد بستگي دارد، به موقعيت استقرار آن نيز بسيار وابسته است.

نيروگاههاي حرارتي، هوا، آب و خاک را آلوده مي‏نمايند و بر زندگي انسانها، حيوانات و گياهان تأثير مي گذارند. اثرات عمده يک نيروگاه حرارتي در ارتباط با محيط زيست عبارتند از :

-         آلودگي هوا از طريق گازها و ذرات  منتشره  ناشي از فرآيند احتراق.

-         آلودگي آب و خاک از طريق پسابهاي آلوده  و نشست ذرات منتشره بر محيط اطراف.

-         آلودگيهاي صوتي و لرزشي در اثر کارکرد تجهيزات

شدت اثر آلاينده ها بستگي به سه دسته از پارامترهاي زير دارند :

1- پارامترهاي فني: نظير ارتفاع دودکش، حجم انتشار مستقيم، سرعت ودرجه حرارت دود خروجي.

2- پارامترهاي هواشناسي :  سرعت باد، نوع آب و هوا

3- پارامترهاي مربوط به موقعيت جغرافيائي و حدود و فواصل : فاصله نيروگاه از مناطق مسکوني

پارامترهاي وابسته  به دسته هاي اول و سوم، براي نيروگاههاي جديد، آزادانه  قابل انتخاب هستند اما در مورد نيروگاههاي موجود، تنها مي‌توان فاکتورهاي متعلق به دسته اول را باانجام هزينه هاي جديد اصلاح کرد.

 

2 – 1 – 1  سهم نيروگاهها در آلودگي هوا

نيروگاههاي حرارتي يکي ازمنابع مهم آلوده‏کننده محيط زيست ازطريق توليد و دفع آلاينده‏هاي گوناگون بحساب مي‌آيند.

از آنجا که در احداث نيروگاههائي که در دهه‏هاي گذشته ساخته شده‏اند، مسائل زيست‏محيطي بطور كامل مدنظر نبوده‏اند، لذا جهت دستيابي به استانداردهاي زيست محيطي، اجراي دو برنامه بصورت موازي ضرورت دارد :

1-    بهينه‏سازي نيروگاههاي در حال بهره‏برداري جهت ارتقاء كيفيت آنها در زمينه محيط زيست.

2-    لحاظ كردن جامع مسائل زيست محيطي در طرح‏هاي آينده.

با اين اقدامات سهم آلايندگي زيست محيطي نيروگاهها کاهش مي‏يابد.

اقدامات اصلاحي دربخش الودگي هوا توسط نيروگاهها عمدتاً در زمينه کاهش  SO_x (ناشي از ميزان گوگرد موجود درسوختها)وNO_x (ناشي ازنيتروژن موجود در سوخت و همچنين اکسيداسيون نيتروژن موجود در آتمسفر در هنگام احتراق با دمائي بيشتر از 1200 درجه سانتي‏گراد) بايد صورت گيرد. براي کاهش CO₂ ، اصلي‏ترين اقدام، تأمين بهره‏وري بالاي احتراق مي‏باشد. از آنجا كه در اثر احتـراق مـواد سـوختي، سهم اين سـه گاز بيشتر از همه آلاينده‏هاي ديگر است، اقدامات اصلاحي در مورد آنها تاثير اساسي خواهد داشت.

 

2 – 1 – 2  آلودگي آب و خاک در نيروگاهها

در نيروگاهها، آبهاي مورد استفاده در بخشهاي  مختلف به روشهاي گوناگون  آلوده مي‌شوند. اين آلودگي ها مي‌تواند با رها شدن فاضلابها در آبهاي سطحي و يا نفوذ به آبهاي زير زميني موجب آلودگي در آنها گردد. عمده آب استفاده‌شده در نيروگاههاي حرارتي صرف خنک کردن مي شود. اين آب پس از جذب مقدار کافي حرارت و افزايش دماي آن به ميزان 4 تا 8 درجه  سانتي‏گراد به مبدأ خود باز مي‏گردد. آب خنک کننده تقريباً 60 تا 80  درصد انرژي سوخت را در قالب اتلاف حرارتي جذب مي کند. نيروگاههايي که با سيستم خنک کن مدار بسته  طراحي نشده‌اند براي توليد هر مگاوات ساعت  الکتريسته  به 160 تا 220 متر مکعب آب نياز دارند. نيروگاهها، سواي مصرف سيستمهاي آب خنک کننده  شان، نياز بسيار کمي به آب براي تغذيه و جبران بخار سيکل دارند. (ميزان مصرف آب ترميمي در نيروگاهها با برج تر حدود 2/3-7/2 مترمكعب بازاء هر مگاوات‏ساعت و نيروگاهها با برج خشك 200-170 ليتــر و سيكل‏هـاي تـركيبي معــادل 150-120 ليتـر بـازاء هر مگاوات‏ساعت توليد مي‏باشد).

آبهاي مصرفي در نيروگاهها در فرآيند توليد برق، به انواع مواد شيميائي آلوده شده و بخشي از آن بصورت فاضلاب‏هاي صنعتي بهمراه فاضلاب‏هاي بهداشتي از نيروگاه به منابع‏پذيرنده تخليه مي‏گردد. عمده‏ترين پارامترهاي آلودگي عبارتند از : PH، فلزات سمي وسنگين، روغن و يا سوخت،

 

مواد معلق، ⁽¹⁾ BOD₅ و ⁽²⁾ COD مي‏باشد.

مواد سمي فاضلاب‏هاي خروجي از نيروگاه چنانچه در فرآيند تصفيه مقدماتي و شيميائي حذف شود، مي‏تواند به شبكه فاضلاب شهري دفع گردد.

سواي آثار مستقيم ذکرشده،نيروگاههاي حرارتي اثرات غيرمستقيم نيز بر آب دارند. مثل پديده  باران اسيدي دررابطه با آلاينده‏هاي هواي (SO_X , HCL , NO_X ) ناشي از نيروگاهها در تماس با  نزولات آسماني كه موجب اسيدي شدن منابع طبيعي، آب و تخريب بافت خاكهاي زراعي مي‏گردد.

 

2 – 1 – 3  آلودگي صوتي ( در بخش توليد)

سروصدا، امواج صوتي ناخواسته‏اي است كه در اثر انتقال ارتعاشات مكانيكي در هوا ايجاد مي‏شود و از جمله عوامل زيان‏آور فيزيكي محيط زيست و از شايع‏ترين آلودگي‏هاي فضاهاي صنعتي است. اثرات فيزيولوژيكي ناشي از صدا را مي‏توان به دو بخش اثرات كوتاه مدت و بلندمدت تفكيك نمود. آزمايشات، ارتباط مواردي نظير خستگي، حواس پرتي، افزايش تعداد ضربان قلب و فشارخون و افت سطح شنوائي را با آلودگي صوتي تائيد مي‏كند.

لذا انتخاب روش‏هاي مهندسي جهت كنترل و كاهش سطح صدا در نيروگاهها مي‏تواند موجب تـامين سلامتي پرسنـل، افـزايش كـارآئي آنـان و نهايتـاً بهبـود كيفيت توليــد گــردد و آثـار مخرب زيست محيطي بر فضاي اطراف را كاهش دهد.

 

2 – 1 – 4 آلودگي ناشي از مواد زائد جامد

يكي ديگر از منابع عمده آلودگي در صنعت برق پسماندهاي جامد در بخش توليد مي‏باشد. رسوبـات ناشي از فرآينــد احتــراق و فرآيندهــاي شيميـائي كه عمدتـاً سمي نيز مي‏باشنـد و نيــز تجهيزات برقي از رده خارج شده بويژه ترانس‏هاي حاوي PCB_S -  بوردهاي الكترونيكي حاوي مقادير معتنابهي فلزات سمي از جمله زائدات جامد در صنعت برق مي‏باشد كه لازم است يك مديريت جامع و اصولي بر آنها اعمال گردد.

منبع : http://www2.tavanir.org.ir

سرطان کودکان اطراف نیروگاه‌های اتمی‌ را تهدید می‌کند

سرطان کودکان اطراف نیروگاه‌های اتمی‌ را تهدید می‌کند

کارشناسان ‌آلمانی می‌گویند، خطر ابتلا به سرطان در کودکانی که در نزدیکی نیروگا‌ه‌های اتمی زندگی می‌کنند بیشتر است. همچنین شمار موالید دختر در نزدیکی ‌این نیروگاه‌ها و مراکز زباله‌های اتمی کاهش می‌‌یابد.

رافائل روتر (Raffael Rِöther) پسری بود که در سن ۳ سالگی بر اثر ابتلا به سرطان خون درگذشت. او با خانواده‌اش در نزدیکی نیروگاه گوندرمینگن، بزرگ‌ترین نیروگاه اتمی آلمان زندگی می‌کرد. آیا تشعشعات این نیروگاه باعث مرگ رافائل شد؟ نمی‌توان به طور قطع به این سئوال پاسخ داد. با این همه آمار نشان می‌دهد که شیوع سرطان در کودکانی که در نزدیکی نیروگاه‌های هسته‌ای زندگی می‌کنند بیشتر از جاهای دیگر است.

در سال ۲۰۰۷ انتشار نتایج تحقیقاتی در همین باره موجی از نگرانی را در سطح جهان به وجود آورد.

تهیه و تدوین گزارش این تحقیقات را مرکز ثبت کودکان مبتلا به سرطان در دانشگاه ماینس آلمان بر عهده داشت. درخواست تحقیقات را اداره حفاظت از پرتوها که به وزارت محیط زیست آلمان وابسته است صادر کرده بود.

کارشناسانی که آمار مربوط به سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۳ آلمان را بررسی کرده‌اند به این نتیجه رسیده‌اند که دراین مدت بین ۱۲۰ تا ۲۷۵ کودکی که در نزدیکی نیروگاه‌های اتمی زندگی می‌کردند به سرطان مبتلا شدند.

نتیجه بررسی‌های آن‌ها نشان می‌دهد کودکان زیر۵ ساله‌ای که در شعاع ۵ کیلومتری تأسیسات هسته‌ای زندگی می‌کنند، بیش از دیگر کودکان در معرض خطر قرار دارند.

دکتر آلفرد کوربلین (Alfred Kِrblein)، فیزیک‌دان و پرتوشناس آلمانی مطالعات زیادی در زمینه تحقیقات مربوط به کودکان سرطانی انجام داده است. وی پژوهش‌های مربوط به این موضوع در فرانسه، سوئیس و برتیانیا را نیز مطالعه کرده است. 

کوربلین در مصاحبه با دویچه‌وله از افزایش سرطان خون در کودکانی که در نزدیکی نیروگاه‌های اتمی سکونت دارند خبر داده است.

پی بردن به این پدیده سئوال‌های کارشناسان را بیش‌تر کرده است. از جمله این‌که، چه رابطه‌ای بین افزایش ابتلا به سرطان و نیروگاه‌های اتمی وجود دارد؟

تعویض میله‌های سوختی، علت احتمالی

کوربلین، پرتوشناس آلمانی در تحقیقات خود به این نتیجه دست یافت که به هنگام تغییر میله‌های سوختی حجم زیادی از رادیو‌اکتیو در مدت‌زمان اندکی از طریق دودکش‌نیروگا‌ه‌ها در هوا پخش می‌شود. به گفته او، اگر رادیواکتیو منتشر‌شده با بدنی که به این پرتوها حساس است مانند جنین برخورد کند، احتمال ابتلا به سرطان بالا می‌رود.

رافائل روتر، ساکن اطراف نیروگاه گوندرمینگن بر اثر سرطان درگذشت

کوربلین معتقد است، پرتوهای متراکم منتشر‌شده در اطراف نیروگاه می‌تواند دلیلی منطقی برای توضیح چرایی بالا رفتن آمار سرطان ساکنان اطراف باشد.

ادموند لنگ‌فلدر (Edmund Lengfelder)، پزشک و کارشناس رادیوبیولوژی (زیست‌شناسی پرتوی) نیز بر همین عقیده است. وی تأثیرات ناشی از انتشار حاصل از تعویض میله‌ها‌ی سوخت را با اثر نوشیدن مقدار زیادی مشروب الکلی در یک روز مقایسه می‌کند.

لنگ‌فلدر می‌گوید: «وقتی فرد بالغی یک بطری مشروب الکی را طی دو ماه می‌نوشد، مشکلی ایجاد نمی‌شود. اما اگر او همین مقدار را ظرف یک روز مصرف کند مست خواهد شد. همین مقدار برای یک کودک احتمالا مرگ‌آور خواهد بود.»

سازمان بین‌المللی جلوگیری از جنگ اتمی (IPPNW) به همین دلیل خواستار ارتقای استانداردهای حفاظت از پرتوها شده است. هدف این سازمان این است که استانداردهای حفاظتی در حدی بالا بروند که دامنه آن‌ها نه تنها شامل حفاظت از مردان جوان (بدنی که قوی است) شود بلکه بتوان با آن‌ها مانع از آسیب پرتوها به گروه‌های آسیب‌پذیر مانند زنان، کودکان و جنین‌ها شد.

کاهش تعداد نوزادان دختر

اطلاعات به دست آمده از پژوهش‌گران محیط زیست و بهداشت و درمان مرکز هلم‌‌هولتس مونیخ به این گمانه‌ قوت بخشیده است که پرتوهای منتشره از نیروگاه‌ها بر ژن‌ها اثر می‌گذارند.

آن‌ها با مطالعه دقیق آمار اداره ثبت موالید آلمان به این نتیجه رسیده‌اند که در شعاع ۴۰ کیلومتری تأسیسات اتمی میزان موالید نوزادان دختر حدود یک‌درصد کاهش می‌یابد.

دکتر هاگن شرب (Hagen Scherb)، کارشناسان ریاضیات در زیست‌شناسی در گفت‌وگو با دویچه‌وله می‌گوید، تحقیقاتی که در این زمینه انجام داده نشان می‌دهد که استفاده از نیروگاه‌های اتمی در آلمان و سوئد تا کنون شمار موالید نوزادان دختر را بین "۱۰ تا ۲۰ هزار" کاهش داده است.

تحقیقات هنوز تأثیر نیروگاه‌های اتمی بر شمار موالید نوزادن پسر و افزایش احتمالی آن را روشن نکرده است.

آگاهی به تأثیر فعالیت‌های هسته‌ای بر جنسیت نوزادان چیز جدیدی نیست. Hermann Joseph Muller، کارشناس ژنتیک در آمریکا برای همین کشف خود در سال ۱۹۴۶ جایزه صلح نوبل دریافت کرد.

دانشمندان دریافته‌اند که حملات اتمی و همچنین فجایع هسته‌ای مانند فاجعه چرنوبیل نیز بر جنسیت نوزادان تأثیر می‌گذارند.

کاهش نوزادان دختر در نزدیکی زباله‌های هسته‌ای

نه تنها در نزدیکی نیروگاه‌ها، بلکه در اطراف زباله‌های هسته‌ای نیز چنین تأثیراتی دیده می‌شود. تحقیقات دکتر هاگن شرب نشان داده که موالید نوزادان دختر در نزدیکی مرکز انباشت زباله گورلبن بین سال‌های ۱۹۹۶ و ۲۰۱۰ حدود هزار نفر کاهش یافته است.

شرب می‌گوید این مشکلات در اطراف تأسیساتی که در آن‌ها بر روی مواد رادیواکتیو کار می‌شود بیشتر است. همچنین در موارد برچیدن نیروگاه‌ها هم بر روی جنسیت نوزادان تغییرات مشابهی دیده شده است.

پی‌گیری‌های دویچه‌وله در اداره حفاظت از پرتوها نشان می‌دهد که دولت آلمان، با وجود آگاهی به نتایج این تحقیقات، تا کنون اقدامی نکرده است. مسئولان گفته‌اند، برای این‌که دست به تدابیر احتیاطی بزنند، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.

والدین رافائل روتر با دیگر فرزندانشان همچنان در نزدیکی نیروگاه گوندرمینگن زندگی می‌کنند. طبق تصمیم دولت آلمان برای برچیدن نیروگاه‌های هسته‌ای این کشور، این نیروگاه تا پایان سال ۲۰۲۱ همچنان برق تولید خواهد کرد و اعضای خانواده رافائل همچنان در معرض خطرات احتمالی آن قرار دارد.

منبع : دویچه وله ( فارسی )

از تهران تا ریو + 20 فرصتی برای تحقق اقتصاد سبز

از تهران تا ریو + 20
فرصتی برای تحقق اقتصاد سبز

سبزپرس : ريو+20 شکل کوتاه شده کنفرانس سازمان ملل متحد درباره توسعه پايدار است که از تاريخ 20 تا 22 ژوئن برابر با 31 خرداد ماه جاری تا 2 تيرماه در ريو دو ژانيرو برزيل با حضور بيش از 130 نفر از سران کشورها، دولت ها و هزاران نفر از رهبران بخش تجاری و جامعه مدنی برگزار می شود.

به گزارش سبزپرس، 20 سال پيش، اجلاس مهم ريو 1992 با عنوان «اجلاس زمين» درباره محيط زيست و توسعه سند 300 صفحه ای مهمی با عنوان «دستور کار 21» در راستای دستيابی به توسعه پايدار در قرن 21 را به تصويب رساند.

 

از آن هنگام کميسيون توسعه پايدار به منظور پايش و گزارش دهی درباره توافقات «اجلاس زمين» ايجاد شد. پنج سال پس از آن به لحاظ اهميت موضوع، اجلاس ويژه مجمع عمومی با عنوان «اجلاس زمين + 5» از تاريخ 23 تا 27 ژوئن 1997 در نيويورک به مرور و ارزيابی نحوه اجرای دستور کار21 پرداخت.

 

«اجلاس جهانی توسعه پايدار» نيز با همين هدف از 26 اگوست تا 4 سپتامبر 2002 در ژوهانسبورگ برگزار شد و از سويی ريو + 20 دهمين سالگرد اجلاس ژوهانسبودرگ نيز هست. با اشاره مختصری به پيشينه ريو + 20 بايد به اين نکته توجه داشت که اين اجلاس فرصتی است تا به دنيايی بنگريم که 20 سال آينده خواهان آنيم.

«بان کی مون» دبيرکل سازمان ملل متحد گفته است: «ریو+ 20 یکی از مهم ترین نشست های جهانی در زمینه توسعه پایدار درعصر ما خواهد بود. دیدگاه ما در ریو باید روشن باشد: تحقق اقتصاد سبز قابل دوامی که ضمن حمایت از دستیابی به آرمان های توسعه هزاره از طریق رشد درآمد، کار شرافتمندانه و حذف فقر، از سلامت محیط زیست حفاظت کند.»

 

مجمع عمومی در 2010 با به رسمیت شناختن اهمیت و ضرورت چالش های مربوط به انرژی، 2012 را سال بین المللی انرژی پایدار برای همه اعلام کرد. مجمع در جریان انجام این اقدام به «تلاش های نظام ملل متحد برای فعالیت در جهت تضمین دسترسی به انرژی برای همه و محافظت از محیط زیست از طریق استفاده قابل دوام از منابع انرژی سنتی، فن آوری های پاک تر و منابع جدیدتر انرژی» اشاره کرد.

علاوه براین، مجمع عمومی در تصمیم برای سازمان دادن به کنفرانس ملل متحد در زمینه توسعه پایدار در 2012 ، تصمیم گرفت یکی ازموضوع های اصلی کنفرانس «اقتصاد سبز در چارچوب توسعه پایدار و ریشه کنی فقر» باشد، که برای آن انرژی پایدار باید عنصری اساسی در نظر گرفته شود.

در حال حاضر، فرایند اجلاس ریو+20 آغاز شده است و کارشناسان و نمایندگان ملل سراسر جهان در جلسات متعدد در شهر ریو گرد هم جمع شده اند تا اسناد موضوعات مهم ریو + 20 را بررسی کنند.

همچنین اجلاس جوانان نیز همزمان با اجلاس کارشناسان و نمایندگان کشورها در حال برگزاری است و در این اجلاس، ایده ها و نظرات نسل جوان از سراسر جهان بررسی می شود.

منبع : سبز پرس

دبیرکل سازمان ملل: 35 درصد از محیط زیست با اهمیت دریایی نابود شده است

دبیرکل سازمان ملل:
35 درصد از محیط زیست با اهمیت دریایی نابود شده است

سبزپرس : دبیرکل سازمان ملل متحد گفت: بین 30 تا 35 درصد از محیط زیست با اهمیت دریایی در جهان مانند گیاهان دریایی، جنگل های حرا و صخره های مرجانی نابود شده اند.

به گزارش سبزپرس، «بان کی مون» دبیرکل سازمان ملل متحد در پیامی به مناسبت دوم خرداد، روز جهانی تنوع زیستی با ابراز نگرانی از وضعیت زیستگاه های دریایی خواستار اقدامات محلی، ملی و بین المللی برای حفاظت از زیست بوم دریایی شده است.

 

او در پیام خود آورده است: پسماند های پلاستیکی همچنان حیات در دریا ها را نابود می کنند و آلاینده های منتقل شده از خشکی در حال نابودی اکسیژن آب های نواحی ساحلی هستند.
بان کی مون می افزاید: علاوه بر این ها، افزایش مصرف سوخت های فسیلی اقلیم جهانی را تحت تاثیر قرار داده که این امر موجب گرم شدن سطح آب دریاها و درنهایت بالا آمدن سطح آب اقیانوس ها و اسیدی شدن آن ها گردیده که تازه در حال درک پی آمد های آن ها هستیم.

به گفته دبیرکل سازمان ملل متحد، آبزیان 15 درصد از مواد پروتئین حیوانی مورد مصرف بشر را تشکیل می دهند. و از سوی دیگر اقیانوس ها و نواحی ساحلی خدمات زیست بومی ارزشمندی از جذب گردشگر گرفته تا حفاظت در برابر طوفان ارائه می کنند.

او با اشاره به اجلاس آتی «ریو +20» می گوید: شرکت کنندگان در آن نشست باید برای اصلاح مدیریت و حفاظت از اقیانوس ها از راه ابتکارات سازمان ملل متحد، دولت ها و سایر شرکا به منظورکاهش صید آبزیان، گسترش مناطق حفاظت شده دریایی، کاهش آلودگی دریایی و کم کردن اثرات تغییرات اقلیمی تصمیمات قاطع اتخاذ کنند.

منبع : سبز پرس

خجیری که در «ماملو» غرق شد!

 
خجیری که در «ماملو» غرق شد!

سبزپرس : پارک ملی خجیر در همسایگی شرقی ابر شهر تهران از ریه های تنفسی شهر تهران و شهرهای شرقی استان است و ویژگی های منحصر به فرد بیولوژیک و اکولوژیک، آن را در زمره مناطق حفاظت شده با ارزش جهانی قرار داده است.

این پارک ملی دربردارنده یکی از باقیمانده های جنگل های بنه-بادام البرز جنوبی است که به دلیل قرق 260 ساله (تحت عناوین شکارگاه و پارک ملی) حفظ شده است. تنوع گیاهی در این رویشگاه بسیار بالاست و پارک ملی خجیر در حقیقت پناهگاه گونه های گیاهی بسیاری است که در اثر توسعه شهری و صنعتی در اطراف شهر تهران نابود شده اند. علاوه بر تنوع گیاهی، تنوع گونه های جانوری نیز در این پارک قابل توجه است. گله های قوچ و میش و کل و بز در منطقه جمعیت خوبی دارند و به نظر می رسد گوشتخوران راس هرم غذایی از جمله پلنگ هنوز هم در منطقه حضور داشته باشند. 
اما متاسفانه در چندسال اخیر توسعه ناپایدار گریبانگیر این پارک ملی نیز شده و خطوط قرمز قانونی و علمی بارها و بارها در این منطقه زیرپا گذاشته شده است.
چند سال پیش با ساخت تاج و مخزن سد ماملو در حدود 300 هکتار از جنگل های بید، پده و گز در امتداد رودخانه جاجرود در پارک ملی خجیر پاکتراشی و نابود شدند. پس از آن با شروع به آبگیری سد و به زیر آب رفتن جاده موجود، احداث جاده جدید به طول سه کیلومتر از میان رویشگاه بنه، موجبات نابودی بخشی از این رویشگاه  را که زیستگاه جمعیت های حیات وحش هم بود فراهم آورد. رویشگاه بنه تخریب شده به مساحت بیش از 50 هکتار دامنه های جنگلی با پایه های قطور و چندصد ساله بنه و نیز دره هایی با پوشش انبوه را در بر داشت.
(دو تصویر مقایسه سال 1384 و 1392). 

جاده جایگزین همچنین باعث ایجاد دیواره های بلند ریزشی و بدون پوشش و مناظر تاسف باری در داخل پارک ملی شد. 
(تصاویر 5 تا 9)

 

 

 

 

 

جاده احداثی جدید علاوه بر مشکل زیبایی شناسی، به لحاظ فنی و ایمنی نیز مسئله دارد و دیواره های ایجاد شده مستعد ریزش و لغزش بوده و خودروهای عبوری در معرض آسیب های جانی و مالی هستند. 
امروز با ادامه آبگیری سد و بالا آمدن سطح آب متاسفانه پایه های شاداب و قطور و چند صدساله بنه یکی پس از دیگری به زیر آب می روند. 

 

 

 

 

برخی از درختان کهنسال بنه در حالی که تنها نیمی از تاج شان بیرون از آب باقی مانده، هنوز هم شاداب و سرسبز هستند اما دریغ که آینده ای برای آنها متصور نیست.
آنچه در خجیر اتفاق افتاد نمونه ای است از فرایند معیوبی که امروز در بسیاری از نقاط کشور در جریان است. تغيير جهت از مسير ويرانگر توسعه ناپايدار به مسير شايسته و بايسته توسعه پايدار می بایست به عنوان اساس فکری و عملی دست اندرکاران توسعه کشور قرار گیرد.

منبع : سبزپرس

تا يك ماه آينده تكليف زمين‌هاي سرخه‌حصار مشخص ميشود

تا يك ماه آينده تكليف زمين‌هاي سرخه‌حصار مشخص ميشود

معاون استاندار تهران: بسياري از اعضاي تعاوني سرخه حصار استحقاق اخذ زمين‌ معوض را ندارند

سبزپرس : معاون عمراني استاندار تهران با بيان اينكه تا يك ماه آينده تكليف زمين‌هاي سرخه حصار مشخص خواهد شد، گفت: در شهر پرديس 500 هكتار زمين از سوي وزارت مسكن و شهرسازي به اعضاي اين تعاوني اختصاص داده شده كه پس از تفكيك و قطعه‌بندي، در صورتي كه اعضاي تعاوني تمايل داشته باشند، زمين جايگزين به آنها اعطا شود

به گزارش ايسنا،‌محمدرضا محمودي، با اشاره به آخرين وضعيت پديده زمين‌خواري در پايتخت و آخرين اقدامات استانداري براي حل مشكل سرخه حصار گفت:‌ زمين‌هاي پايتخت داراي ارزش افزوده است و نسبت به كل كشور زمين‌هاي آن گران است و افراد علاقه‌مندند در تهران زمين يا ملكي داشته باشند
وي افزود: در سال‌هاي گذشته در قالب تعاوني‌هايي كه در وزارت جهاد كشاورزي آن زمان شكل گرفت، زمين‌هاي مربوط به منابع طبيعي شناسايي، تفكيك و در بين اعضاي تعاونيها تقسيم شده است

محمودي در توضيح بيشتر گفت: بر اساس آخرين آمار، بيش از 40 هزار نفر در اين گونه تعاوني‌ها عضو بوده و در حال حاضر 40 هزار قطعه سند در اين منطقه و در دست افراد وجود دارد كه در دست بررسي كارگروه زمين‌خواري است

معاون استاندار ادامه داد: افرادي كه عضو اين تعاوني‌ها هستند، شناسايي شده‌ و تعدادي كه مستحق گرفتن زمين هستند، براي آنها زمين جايگزين در نظر گرفته شده است كه يكي از اين تعاوني‌ها مربوط به سرخه حصار است

به گفته محمودي، در تعاوني سرخه‌حصار بيش از چهار هزار نفر عضو هستند كه بسياري از اين افراد استحقاق اخذ زمين‌هاي تعاوني را ندارند و به عنوان دلال، واسطه زمين‌خوار هستند كه اين افراد شناسايي شده‌اند

وي ادامه داد: زمين‌هاي اين افراد به هيچ عنوان قابليت سكونت ندارد، چرا كه در ارتفاعات بالاي هزار و 800 متر قرار دارد كه بر اساس قانون و دستور مقام معظم رهبري اجازه هيچ‌گونه ساخت‌وسازي در اين مناطق وجود ندارد و اين دسته از زمينها جزء منابع طبيعي و اراضي ملي محسوب مي‌شوند

معاون عمراني استاندار تهران تصريح كرد: آخرين اقدامي كه در استان تهران براي تعاوني سرخه‌حصار صورت گرفته اين است كه در شهر پرديس 500 هكتار زمين از سوي وزارت مسكن و شهرسازي به اعضاي اين تعاوني اختصاص داده كه پس از تفكيك و قطعه‌بندي، در صورتي كه اعضاي تعاوني تمايل داشته باشند، زمين جايگزين به آنها اعطا شود

محمودي خاطر نشان كرد: پرديس در جنوب لواسان قرار دارد و به لحاظ موقعيت جغرافيايي و آب‌و هوايي از شهرهاي خوب كشور محسوب مي‌شود و در آينده نيز پيشرفت‌هاي قابل توجهي خواهد داشت، لذا توصيه مي‌كنيم افرادي كه عضو تعاوني سرخه‌حصار هستند، زمين جايگزين را در اين شهر دريافت كنند

به زودي فراخوان زمين‌هاي پرديس براي اعضاي تعاوني سرخه‌حصار اعلام مي‌شود

وي ادامه داد: به زودي نحوه جايگزيني زمين‌هاي پرديس براي اعضاي تعاوني سرخه‌حصار اعلام مي‌شود و چنانچه افراد در فرصت مقرر نسبت به تحويل سند زمين‌هاي سرخ‌حصار به دولت اقدام نكنند، اين كار به معناي انصراف خواهد بود و علاوه بر اينكه زمين‌هاي سرخه‌حصار از اين افراد بازپس گرفته مي‌شود، زمين‌هاي جايگزين نيز به آنها تعلق نمي‌گيرد

معاون عمراني استاندار تهران گفت: پس از اعلام فراخوان براي بازپس‌گيري زمين‌هاي سرخه‌حصار، تمامي ساخت‌وسازهاي غيرمجاز اين اراضي تخريب مي‌شود و افراد هيچ‌گونه دخل و تصرفي در اين زمين‌ها نخواهند داشت

تا يك ماه آينده تكليف زمين‌هاي سرخ‌حصار مشخص خواهد شد

وي گفت: بر اساس اطلاعاتي كه وجود دارد، آشفتگي‌ تعاونيها براي تعدادي از افراد منافعي دارد و از اين آشفتگي‌ها استفاده مي‌كنند و افراد را تحريك مي‌كنند، از طريق دلالي به سودهاي سرشاري رسيده‌اند، لذا با اين برنامه‌اي كه استانداري براي رفع مشكل سرخه‌حصار اتخاذ كرده است، بساط اين‌گونه دلالي‌ها برچيده مي‌شود

محمودي تاكيد كرد: استانداري با هر گونه ساخت و ساز غيرمجاز به شدت برخورد مي‌كند و افرادي كه گول برخي از دلالان تعاوني‌ها را مي‌خورند بايد بدانند كه امكان سكونت و يا هر نوع ساخت و سازي را نخواهند داشت و بر اساس قانون با آنها برخورد خواهد شد

به گفته وي با توجه به اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها و افزايش هزينه‌هاي نگهداري زمين و ملك، قطعا ويلاداري به شكل سنتي و سابق مقرون به صرفه نيست، چرا كه افراد نمي‌توانند از عهده هزينه‌هاي نگهداري باغ و يا ويلاها برآيند، لذا شاهديم كه سبك باغداري و ويلاداري به شكل سنتي در ايران رو به افول است، لذا توصيه مي‌شود افرادي كه علاقه‌مند هستند در مناطق خوش‌ آب و هوا، ويلا و يا زميني داشته باشند، از طرح‌هاي "تايمشرينگ" استفاده كنند

منبع : سبز پرس

گسترش گونه های غیر بومی تهدیدی جدی برای محیط زیست

گسترش گونه های غیر بومی تهدیدی جدی برای محیط زیست

مقدمه

 آسیب های زیست محیطی محدود به ورود آلاینده ها و پساب ها به زیست بوم ها و یا از بین بردن گونه های جانوری و گیاهی بر اثر مواد شیمیایی نیست بلکه بسیاری از این آسیب ها ناشی از دستکاری در نظام طبیعی زیست بوم ها می باشد. یکی از این آسیب ها که بویژه در سالهای اخیر در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه بسیاری قرار گرفته است ، مسئله ورود گونه های غیر بومی[1] به زیست بوم ها می باشد. زیست بوم های زمین بر اساس تعادل بین جمعیت های گوناگون (اعم از انسانی، جانوری ، گیاهی و میکروبی) و منابع موجود در آنها شکل گرفته و پایدار می مانند. ورود هر نوع موجود زنده به این نظام های زنده باعث تغییر در این نظم طبیعی شده و زیست بوم ها دچار تغییر می نماید که اغلب این تغییرات می تواند ماهیت مخرب داشته باشند. بویژه این موضوع زمانی ابعاد تهدید آمیز به خود می گیرد که گونه جدید در گروه گونه های بیگانه  مهاجم قرار گیرد. در این نوشته به این موضوع بطور مختصر اشاره خواهد شد.

 گونه های بیگانه مهاجم : [2]  

امروزه  و بر اثر عوامل گوناگون غیر طبیعی که موجب جابجایی گونه های زنده می شوند، هزاران گونه غیر بومی اعم از گیاهی و جانوری (یا میکروارگانیزم ها) در مناطق مختلف جهان یافته می شوند. بعنوان مثال، برآوردها نشان می دهند که هم اکنون حدود 50000 گونه غیر بومی در امریکا وجود دارند[3]. گسترش فزاینده تجارت ، ترابری و مسافرت افراد و از سوی دیگر، فقدان توانایی لازم برای جلوگیری و واکنش سریع به ورود آنها موجب تسریع پدیده مذکور می شوند. این گونه ها را می توان بصورت زیر تعریف نمود[4] :

" ارگانیزم های غیر بومی نسبت به یک زیست-بوم که ورود آنها موجب آسیب یا احتمال آسیب اقتصادی، زیست محیطی یا سلامت انسانی شود."

گسترش گونه های مهاجم چالشی جدی و پیچیده است که هم سرمایه های بیولوژیک طبیعی زمین و هم زندگی ساکنان آن را تهدیدمی کند. از آنجا که این پدیده، مسئله ای جهانی است، شدت و نوع تاثیرات آن بر جامعه، حیات اقتصادی ، سلامت و میراث طبیعی در مناطق و کشورهای مختلف کمابیش پراکنده است. به این ترتیب برخی ابعاد این مسئله راه حلهایی خاص و محلی داشته و برخی دیگر، لزوما راه حلهای جهانشمول دارند. این گونه ها خسارت های بیشماری به تنوع زیستی و سیستم های طبیعی کشاورزی وارد می کنند. اثرات بهداشتی مستقیم و غیر مستقیم آنها به نحو فزاینده ای تشدید می شود و آسیب های آنها به طبیعت اغلب غیر قابل برگشت است. اگرچه توسعه فرآیندجهانی شدن با افزایش تجارت، مسافرت ها و جابجایی کالاها در سراسر جهان از یکسو منافع زیادی برای انسانها داشته است اما از سوی دیگر، این فعالیتها گسترش گونه های مهاجم را بسیار تسهیل نموده و در نتیجه تاثیرات منفی آنها نیز بیشتر شده است. خسارت اقتصادی ناشی از این گونه ها بسیار قابل توجه است. بعنوان مثال ، خسارت های اکولوژیکی و اقتصادی این گونه ها در کشورهای امریکا، انگلستان، هند، استرالیا و افریقای جنوبی سالیانه صد ها میلیارد دلار برآورد شده است[5].

گونه های مهاجم تقریبا در تمامی گروه های عمده ارگانیزم های زنده یافت می شوند. حتی هنگامی که تعداد بسیار کوچکی از گونه هایی خاص دچار جابجایی جغرافیایی می شوند، می توانند تاثیرات بسیار گسترده ای داشته باشند. یک گونه مهاجم می تواند به هریک از گروه ها یا طبقات موجدات زنده اعم از ویروس ها ، قارچ ها ، جلبک ها ، خزه ها ، سرخسها ، گیاهان، مهره داران ، ماهی ها ، دوزیستان ، پرندگان و پستانداران  گفته شود. بطور کلی بخش قابل توجهی از گونه های زنده قابلیت تهاجم به دیگر اکوسیستم ها و تاثیر مستقیم یا غیر مستقیم بر آنها را دارند.

نمونه های بسیاری از این گونه ارگانیزم ها را در اکوسیستم های مختلف و جمعیت ها مختلف انسانی ، جانوری ، گیاهی و غیره در مناطق مختلف جهان می توان یافت که از آن میان می توان به گسترش سرخس آزولا[6]،  آبزی شانه دار[7] در آبهای دریای خزر و پشه ببر آسیایی در امریکا (و بسیاری نقاط دیگر دنیا) اشاره نمود.

 

 سرخس آزولا درسال ۱۳۶۵توسط سازمان تحقيقات علمي صنعتي‌ايران از كشور فليپين به عنوان گياه جاذب ازت هوا براي اجراي طرحهاي مطالعاتي وارد كشورشد، اماپس از مدت كوتاهي وارد تالابهاي استان های شمالی بویژه تالاب انزلی شده و در مدت زیادی سطح وسیعی را پوشانید. اين گياه داراي ريشه‌هاي چند ميلمتري است كه در سطح آب و مناطق مرطوب سريعا رشد مي‌كند و جوانه‌ها بر روي گياهان قديمي‌ترمي‌رويد و با پوساندن گياهان زيرين از آنها به عنوان منبع غذايي استفاده مي‌كند. "آزولا" به راحتي بوسيله جريانهاي آب وپرندگان و وسايل نقليه جابجا مي شود و در مدت كوتاهي منطقه وسيعي را فرامي گيرد. وجود این گیاه آفت در تالاب انزلی موجب شده است تا این تالاب در معرض مرگ زیستی قرار گیرد و بسیاری از فعالیتهای حیاتی این اکوسیستم مختل شود. طبق اعلام اين اداره محیط زیست شهرستان انزلی، هم‌اكنون سطح ‪ ۲۵درصد آبگيرهاي منطقه بويژه تالاب بين‌المللي شهرانزلي پوشيده ازگياه هرز آزولا است كه اين امر تنوع زيستي در اين مناطق را مورد تهديد قرار داده‌است. 

 

عکس شماره 2 : پشه ببر آسیایی در کالاهای تجارتی و بوسیله کشتی وارد امریکا شد. از آن زمان تا کنون این پشه عامل انتقال یک گونه مهاجم دیگر بعنی ویروس West Nile بوده است که موجب ایجاد بیماری در  انسان و حیوانات می شود.

  مهاجم شانه‌دار درياي خزر از سال ‪ ۲۰۰۱به عنوان يك آفت از طريق آب توازن كشتيها از درياي سياه به آبهاي شمالي ايران نفوذ كرده و در جنوب درياي خزر در آب‌هاي ايران به شدت تكثير پيدا كرده است. به گفته کارشناسان شیلات ایران، ماهي كيلكا از گونه‌هاي مورد توجه و اقتصادي باارزش درياي خزر است و قبل از ورود مهاجم شانه‌دار پيش‌بيني مي‌شد سالانه ‪ ۹۰هزار تن كيلكا از اين دريا برداشت شود كه در حال حاضر به‪ ۲۰هزار تن رسيده است. اين آبزی با نام علمي (Mnemeiopsis leidy) از آبزيان بومي اقيانوس اطلس در سواحل قاره آمريكاست و تا کنون با ورود به اکوسیستم های غیر بومی صدمه هاي سنگيني به اكوسيستم و جانداران منطقه هدف وارد كرده است. درياي سياه، درياي مديترانه و درياي آزوف از نقاطي هستند كه پيش از درياي خزر شاهد آسیب هاي آن بودند. این جاندار از زئوپلانكتون ها (خوراك اصلي كيلكاها) و همچنين تخم و لارو كيلكا تغذیه می کند.

 مدیریت گونه های مهاجم :

 نمونه های بسیار گوناگونی از اقدامات کشورها مختلف در زمینه مدیریت ریسک ناشی از خسارت گونه های بیگانه (IAS) وجود دارد. بعنوان مثال ، در سال 2002 ، گزارشی تحت عنوان" پیش بینی گسترش گونه های گیاهی و آفات غیر بومی" توسط آکادمی ملی علوم در امریکا منتشر شد[8]. در این گزارش، مدلی برای پیش بینی آلودگی یا گسترش این ارگانیزم ها ارائه گردید. دراین مدل، گام ها یا مراحل گسترش شامل ورود، استقرار، تکثیر و گسترش (پراکنش) برای یک گونه غیر بومی یا آفت توصیف شده است و دشواریهای موجود برای پیش بینی اینکه آیا برای یک گونه خاص، این روند بطور کامل  طی خواهد شد یا نه نیز مورد توجه قرار گرفته است.

به نظر می رسد که ارزیابی فاکتوریهای متعددی که حرکت یک ارگانیزم(IAS) را کنترل می کنند از قبیل شرایط اقلیمی، امکانات ترابری، سیستم های بازرسی وغیره هریک سیستم های جداگانه ای هستند بسیار دشوار است. بعلاوه، لازم است تا یک سیستم پیچیده شبیه سازی ایجاد شود که درآن سیستم های طبیعی، اقتصادی- اجتماعی و بیوفیزیکی وجود دارند که در کنار هم موارد زیر را کنترل می کنند :

۱-     ریسک ظهور یا ورود IAS

۲-     گسترش IAS در صورت ورود (به محیط)

۳-     اثربخشی شیوه های کنترل

گسترش گونه های غیر بومی دارای ویژگیهای مختلفی است که می توانند بعنوان معیارهای کلی در برآورد ریسک های احتمالی و نیز اندازه گیری خسارت اقتصادی بکار روند. این ابعاد عبارتند از :

۱- تاثیرات اکولوژیکی

اندازه گیری تاثیر گونه های غیر بومی بسیار دشوار است. برخی پژوهشگران سعی کرده اند که معادله هایی برای تعیین ضریب یا شاخصی برای اندازه گیری این تاثیر ارائه نمایند. بعنوان نمونه، فرمول زیر نشان دهنده رابطه عوامل در تعیین تاثیر حضور گونه های غیر بومی است [9]:

I (تاثیر کلی) = R (دامنه) * A (فراوانی) * E (شدت اثر)

در واقع  این معادله ،  بیش از آنکه  یک شاخص کمی معین را نشان دهد، بیان می کند که تاثیر کلی یک گونه ، تابعی از عوامی چون دامنه گسترش ، فراوانی و نیز اثر آن گونه است. البته ابهاماتی نیزدر این معادله وجود دارد. بعنوان مثال، فرض بر این است که تاثیر گونه مورد نظر با افزایش دامنه آن افزایش می یابد اما بعنوان مثال تاثیرات وجود یک گونه خارجی در یک جزیره (دامنه کم) می تواند بیشتر از یک سرزمین بزرگ باشد. همچنین ، فرض شده است که تاثیر کلی با افزایش فراوانی، زیاد می شود اما این رابطه همیشه خطی نبوده و برای تمام گونه ها نیز صادق نیست. با اینحال، این معادله می توان در مقایسه تاثیر کلی دو گونه کاربردهای خوبی داشته باشد.

باید توجه داشت که صرفا وجود یک گونه خارجی تهدید محسوب نمی شود بلکه عامل تاثیر کلی آن را باید بعنوان تهدیدی برای گونه های بومی در نظر گرفت. این تاثیر کلی درسطوح زیر قابل اندازه گیری است :

  - تاثیر بر افراد

- تغییر در جمعیت ها (شاخص های جمعیت شناسی ماندن مرگ و میر، کاهش رشد یا تولید مثل)

- تغییر در مورفولوژی(مورفولوژی  ارگانیزم ها نیز ممکن است تغییر کند)

- تاثیرات رفتاری(هنگامی که الگوهای فعالیتی یا تغییر در عادات زندگی در واکنش به شکارگرهای جدید یا گونه های رقیب رخ میدهند)

۲- تاثیرات ژنتیکی

 (مستقیم  درنتیجه تغییر الگوهای انتخاب طبیعی یا توالی ژن ها در جمعیت های بومی یا غیر مستقیم از طریق هیبریدی شدن و ورود introgression )

۳- تاثیر بر دینامیک جمعیتی :

تاثیر بر فراوانی و دینامیک گونه های خاص بومی که در شدید ترین حالت به انقراض گونه ها می انجامد. بر طبق برآوردها در امریکا، گونه های غیر بومی مسئول کاهش حدود 42 درصد از گونه های در معرض خطر نابودی می باشند[10]. همچنین این گونه ها عامل اصلی انقراض نسل پرندگان در سالهای اخیر محسوب می شوند. در طی 500 سال اخیر، گونه های غیربومی بطور کامل یا تا حد زیادی عامل انقراض نسل حداقل 65 نوع پرنده بوده اند.[11]

۴- تاثیر بر کل جمعیتهای زنده :

گونه های غیر بومی با گسترش بالا عامل کاهش تنوع زیستی محسوب می شوند. با اینحال، در بسیاری موارد افزایش این گونه ها در نگاه کلی موجب افزایش تعدد گونه ها(تنوع) در یک جامعه محسوب می شود.

۵- تاثیر بر فرآیندهای اکوسیستم :

شامل مواردی چون تغییر در ترکیب گونه ها (اضافه شده یک گونه جدید،جایگزینی با یک یا چند گونه بومی و یا از دست رفتن تنوع گونه های بومی) و تغییر در پراکنش گونه ای است(Parker et al,1999).

در ادبیات علمی گونه های مهاجم بیگانه، نکات قابل توجه دیگری نیز وجود دارد. بعنوان مثال، در یک دیدگاه طبیعت گرایانه می توان گفت که انسان، خود مهاجم ترین[12] گونه در سراسر جهان است. مهمترین دلیل این گفته آن است که فعالیتهای انسانی یک تهدید دائمی نسبت به سلامت انسان، محیط زیست و اقتصاد محسوب می شوند. بنابراین، در یک نگرش پایدار نسبت به مسئله امنیت زیستی بعنوان یک چالش سیاره ای می بایست این نوع نگرشهای کلان مورد توجه قرار گیرند.

 جمع بندی

گسترش گونه های مهاجم پدیده ای است که می تواند بعنوان یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی آسیب پذیری های زیست محیطی مورد توجه قرار گیرد. به نظر می رسد که علیرغم مصادیق و نمونه های مشهودی مانند آبزی شانه دار دریای خزر ، این مسئله در ایران چندان مورد توجه قرار نگرفته است. دامنه موضوعی این موضوع نیز بسیار گسترده بوده و از امور علفهای هرز در کشاورزی تا آفات و بیماریهای درختان جنگلی و نیز اموری مانند باکتری ها و میکروب های بیماری زا را در بر می گیرد. با توجه به این شرایط ، انتظار می رود که ارزیابی این پدیده در ابعاد گوناگون آن در مدیریت زیست محیطی کشور مورد توجه بیشتری قرار گیرد.

 

---

[1] Alien Species

[2]  عبارت "گونه بیگانه مهاجم" برابر Invasive Alien Species آورده شده است که تمایز آن با "گونه غیر بومی" ، ویژگی این گونه ها  در ویژگی رقابت با گونه های بومی و جایگزینی با آنها است. بدین ترتیب لزوما این دو عبارت معادل هم نیستند.

[3] OTA (Office of Technology Assessment). 1993. Harmful non-indigenous species in the United States. Washington, DC: US Government Printing Office.

 

[4] NISC (National Invasive Species Council). 2001. Management plan: meeting the invasive species challenge. Washington, DC: National Invasive Species Council.

[5] Pimentel D, Lach L, Zuniga R, Morrison D (2000) Environmental and economic costs of nonindigenous species in the United States. Bioscience, 50, 53-65.

[6] Azolla sp.

[7] Mnemeiopsis leidy

[8] National Academy of Sciences (2002) Predicting Invasions of Non-indigenous Plants and Plant Pests, National Academy Press, Washington, D.C.

[9] Parker et al (1999)

[10] Schmitz and Simberloff, 1997

[11] Birdlife International, 2004

[12] Most invasive

نویسنده : علي خسروي

برگزاری نمایشگاه دستاوردهای تشکلهای مردم نهاد زیست محیطی دراستان تهران

برگزاری نمایشگاه دستاوردهای تشکلهای مردم نهاد زیست محیطی دراستان تهران همزمان با آغاز هفته محیط زیست

   

به گزارش روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران همزمان با آغاز هفته محیط زیست نمایشگاه دستاوردهای تشکلهای مردم نهاد زیست محیطی استان تهران  از روز سه شنبه مورخ 16/3/91 لغایت روز پنجشنبه مورخ18/3/91 در محل پارک طبیعت پردیسان سازمان حفاظت محیط زیست برگزار خواهد شد.

 ساعات بازدید از این نمایشگاه 4 بعدازظهر الی 8 شب می باشد.گفتنی است در این نمایشگاه آخرین اقدامات و دستاوردهای تشکلهای مردم نهاد زیست محیطی درحوزه محیط زیست طبیعی و محیط زیست انسانی ، توانمندی ها و ظرفیت های موجود آنها بهمراه اقدامات آموزشی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران به نمایش گذاشته خواهد شد.

درحاشیه این نمایشگاه کارگاه نقاشی،بازی کودکان وآشنایی با حیات وحش با هدف ارتقائ سطح آگاهی مخاطبان و افزایش دانش زیست محیطی برگزار می گردد.

برگزاری کارگاهای آموزشی ویژه بازدیدکنندگان و تشکلهای مردم نهاد درمحل برگزاری از دیگر برنامه های این نمایشگاه سه روزه خواهد بود. شایان ذکر است بازدید از این نمایشگاه برای عموم شهروندان عزیز رایگان است

منبع : سایت اداره کل سازمان حمایت محیط زیست استان تهران