محيط زيست و افت کشها

آفت كش ها اغلب ازموادآلي ساخته ميشود.اسمpesticideازكلمه انگليسي pestبه معناي غارتگروزيان رسان وcideبه معناي كشنده درست شده است.

درميان سموم آفت كش ميتوان گروههاي زيررامشخص كرد:

1-حشره كش ها2-قارچ كش ها3-علف كش ها4-موش كش ها5-نماتدكش ها

با افزايش روز افزون جمعيت جهان نياز به تامين مواد غذايي ,بهداشت , خدمات , فراورده هاي صنعتي و غيره بيشتر احساس ميشود .در اين رابطه توجه به عوامل کاهش دهنده , بازدارنده و مخرب فراوردههاي کشاورزي , دامي , صنعتي و بهداشتي مانند افات از اهميت خاصي برخوردار ميباشد .

افات به تعدادي از گياهان , جانوران و يا ميکرواورگانيسمهاي ناخواسته اطلاق ميشود که باعث زيان رساندن به مجموعه فعاليت هاي کشاورزي , دامي ,صتعتي ,بهداشتي و غيره ميشود که به طور مختلف از جمله کاهش کمي و کيفي محصولات کشاورزي ,نابودي مزارع ,تلف شدن حيوانات اهلي و افزايش بيماريهاي مختلف نمودار ميگردد و همچنين علاوه بر نابودي منابع غذايي نيز موجب ضررهاي اقتصادي فراواني به جوامع انساني ميگردد.

هر ماده شيميايي که وارد محيط زيست ميشود تاثيرات مخربي روي ان دارد علف کش ها و سموم دفع افات نيز به علت انکه از مواد شيميايي ساخته شده اند از اين امر مستثني نيستند . امروزه مصرف سموم شيميايي جهت از بين بردن افات کاربرد وسيعي پيدا کرده است . به طوري که مناطق مسکوني حدود 60 درصد از مصرف افت کشها را به خود اختصاص داده است.

سموم شيميايي ( شامل افت کشها , قارچ کشها و علف کشها و ... ) موادي هستند که براي پيشگيري ,نابودي و يا دفع افات اعم از حشرات و نرم تنان زيان اور , بيماريهاي گياهي و علفهاي هرز مصرف ميشوند . اين مواد در خاک تاثير زيانباري دارند و همچنين موجب تغيير رفتار پرندگان و گياه خواران نيز ميشوند.

سموم شيميايي به دو صورت معدني و الي وجود دارند . مواد موثره سموم شيميايي متنوع بوده و انها را بر اساس اين مواد طبقه بندي ميکنند که به عنوان مثال ميتوان به سموم الي کلره دار (ارگانو کلره ) ,فسفر دار ( ارگانو فسفره ) , کارباماتها و از مواد معدني ميتوان به ارسنيک , جيوه , و سرب اشاره نمود . اينگونه سموم نافذ بوده و براي محيط زيست الوده کننده هستند اما گروههاي ديگري هستند که طبيعي بوده و سميت کمتري در مقايسه با گروهاي قبلي دارند . اين گروه از موادي تشکيل شده است که منشا گياهي دارند . همچنين گروه ديگري از سموم که به نام حشره کشهاي ميکروبي خوانده ميشوند که به صورت تجاري براي مبارزه با لارو  ونوزاد افات به فروش ميرسد و خطرات سموم نافذ را در پي ندارد . استفاده از اينگونه مواد بهترين راه جلوگيري از الودگي محيط زيست ميباشد.

راه هاي ورود افت کشها به محيط زيست :

همان طور که ميدانيد محيط زيست از اجزاي زنده و غير زنده تشکيل شده است , اجزاي زنده همان موجودات زنده هستند که با هم و با بخش غير زنده در تقابلند و اجزاي غير زنده شامل اب , هوا , غذا , و مکان زيست موجودات زنده و تقابل انها با خود و محيط زيست است . الودگي شيميايي محيط زيست غالبا از طريق اب , هوا و خاک صورت ميگيرد. افت کشها يا از طريق تبخير و يا مستقيما از طريق هوا وارد اتمسفر ميشوند. ابهاي سطحي ,پسابهاي صنعتي و شهري و کاربرد مستقيم افت کشها براي کنترل افات ابزي , از راههاي ورود سموم به منابع ابي است . خاک نيز از طريق گياهان تيمار شده با سموم , باران , دفن ظروف خالي سم , و همين طور استفاده مستقيم انها روي خاک الوده ميشود.

بعضي از اثرات نا مطلوب کاربرد سموم شيميايي بر روي انسان و محيط زيست :

بدون شک امروزه کاربرد مواد شيميايي براي مقاصد مختلف از قبيل از بين بردن افات و افزايش محصولات کشاورزي امري ضروري است چرا که منابع موجود در کره خاکي محدود است و از طرفي با افزايش جمعيت روبه رو هستيم اما متاسفانه امروزه مصرف سموم شيميايي به صورت بي رويه و بسيار فراتر از مقدار واقعي مصرف کاربردهاي گوناگون پيدا کرده اند که باعث ايجاد اثرات نامطلوب بر روي انسان , حيوان , خاک , اب و هوا ميشود .

در ذيل به برخي از اين اثرات نا مطلوب ميپردازيم :

1-بعضي از انها در بدن تجمع پيدا کرده و ايجاد مشکل مينمايد.

2-باعث ايجاد سرطان ,جهش زايي و حتي مرگ ميشود .

3-سبب ايجاد بيماريهاي پوستي براي انسان ميگردد .( اين تاثير زماني بيشتر است که به طور دستي و با استفاده از سمپاش به وسيله کشاورز انجام شود . )

4-باعث متوقف شدن فعاليت برخي از انزيمهاي حياتي بدن ميشود .

5-ايجاد اختلالاتي از قبيل تحريک پذير ي , سردرد , ناتواني درک زمان , تشنج , اغما و حتي مرگ ميشود

6-بعضي از سموم در بدن ابزيان تجمع نموده و انسان از طريق خوردن ابزيان ممکن است دجار مسموميت شوند .

7-تبخير بعضي از انها باعث الودگي هوا ميشود .

8- باعث الودگي ابهاي زير زميني و افزايش هزينه هاي تصفيه ان ميشود .

9-سبب ايجاد تنش در گياهان ميشود .

10-باعث کاهش حاصلخيزي خاک ميشود .

11- باعث اختلال بر نحوه زندگي , غذا ي مصرفي و توليد مثل پرندگان ميشود .

12- در اثر ورود به ابهاي سطحي باعث مسموميت ابزيان و حتي مرگ بعضي از گياهان ابزي ميشود .

روشهاي کنترل و کاهش سموم شيميايي :

خوشبختانه امروزه با افزايش اگاهي هاي عمومي اکثر مردم از زيان هاي ناشي از مصرف سموم اگاه هستند ولي گاهي چنان وقت براي نجات يک گياه يا يک محصول تنگ ميشود که حتي انسان اگاه به مضررات افت کشها ناچار ميشود از اين سموم استفاده کند , در اينگونه مواقع ميتوان با رعايت نکاتي از خطرات زيست محيطي سموم تا حدي کاست . براي مصرف بهينه و مناسب افت کشها بايد نسبت به هدف و چگونگي انجام سمپاشي اگاه بود . حداقل دو روش براي کاهش وکنترل سموم شيميايي وجود دارد , يکي استفاده از روشهاي غير شيميايي و ديگري استفاده از روشهاي شيميايي که مختصرا ًاين روشها عبارتند از :

الف : استفاده از روشهاي غير شيميايي : به 3 طريق مي توان از اين روشها استفاده کرد :

1-مبارزه زراعي : عبارت است از تغيير دادن عمليات معمولي در توليدات کشاورزي , به طوري که اين تغييرات باعث مرگ و يا کاهش حشرات , بيماريها و علفهاي هرز ,دفن عوامل بيماري زا و مدفون شدن بعضي از حشرات مي شود که سبب جلوگيري از ازدياد انها ميگردد.

2- مبارزه فيزيکي : در اين روش از عملياتي نظير بهسازي محيط , پر کردن گودال ها , زهکشي ها , خشک کردن باتلاق ها , استفاده از اب جهت جدا کردن حشرات از روي گياه و استفاده از انواع تله ها را مي توان نام برد .

3- مبارزه بيولوژيکي : عبارتست از استفاده از انگل ها , شکارچيان و عوامل بيماريزا . جمعيت افات را در حد پايين تر از سطح زيان اقتصادي نگاه ميدارند , مثل وارد کردن دشمنان طبيعي و تکثير انها در محيط . مثلاً گامبوزيا را ميتوان نام برد که با پرورش و وارد کردن اين نوع ماهي در ابهاي راکد با لارو نوعي پشه مالاريا مبارزه ميکند.

ب : استفاده صحيح و علمي از روشهاي شيميايي :

استفاده منطقي و اگاهانه از سموم و يا تلفيقي با ديگر روشهاي ياد شده جهت مبارزه با افات ميتوانو مصرف ان را به حداقل ممکن کاهش دهد .

برخي از اين روشها عبارتند از :

1-کليه ظروف افت کشها وکود هاي شيميايي بايستي داراي برجسب مناسب باشند که حاوي اطلاعاتی از قبيل محتويات داخل روش موارد مصرف و هوچنين نکات ايمني باشد .

2- از مقدار مصرف (غلظت ) وکاربرد درست سم مورد نياز اگاه باشيم .

3- از قرار دادن افت کشها در معرض اشعه افتاب , بارندگي و سيلاب خوداري شود .

4- دوره دقيق فاصله بين سمپاشي تا برداشت را که بر روي بر چسب ان ذکر شده است مد نظر داشته باشيم .

5- از سم پاشي مزارع در روزهاي طوفاني و بادي خودداري شود .

اينده محيط زيست و افت کشها :

- الودگي اب باران تازه با افت کشها در نقاط مرتفع هيماليا مشاهده شده است .

-  در اقيانوس منجمد شمالي برفها هم با افت کشها الوده شده است .

- سمپاشي هوايي د.د.ت 90 درصد اکسيژن را از بين ميبرد .

چه بايد کرد ؟

هر چند کارشناسان حفظ نباتات به منظور جلوگيري از الودگي محيط زيست به سموم شيميايي راه کارهاي ديگري به غير از مبارزه شيميايي براي کنترل افات و بيماريهاي گياهي به کشاورزان و باغداران توصيه ميکنند اما هنوز هم انتخاب اين روش اولويت نخست انان است , دليل ان هم اثرات نسبتاً سريع و قاطعي است که سموم بر روي افات گياهي در مقايسه با مبارزه غير شيميايي دارند .

درتمام مقاطع زندگي ما درس مفيد و موثري در زمينه مراقبت از محيط زيست به چشم نمي خورد . اين کمبود به نوعي تعادل ميان فرهنگ و توسعه را بر هم زده و زيان هاي سنگيني به بار اورده است . فرهنگها به محيط زيست خود شکل ميدهند و نحوه استفاده يا سو استفاده از منابع طبيعي را تعيين ميکند .فرهنگها تعادل ظريف و شکننده بوم شناختي و تنوع زيستي سياره ما را دگرگون وگاه نابود ميکند .

اکنون زمان ان رسيده که دانش زيست محيطي از تعاريف ساده و ابتدائي تا تعاريف تخصصي و پيچيده به صورت بخشي از فرهنگ ملي در ايد . اگر همايشها و جشنواره هاي زيست محيطي ما تنها بر محور مسائل کلان مثل لايه اوزون بر پا شود و جاي مسائل زيست محيطي ديگر که شابد ابتدائي ترين مسائل زيست محيطي باشند خالي باشد ممکن است در اينده نه چندان دور سبب زيان هاي غير قابل جبران گردد که چاره انديشي براي ان دور از دسترس باشد .

منابع :

وب گاه سازمان فائو

سایت کشاورزی نوین

سایت جام جم انلاین



تاريخ : جمعه 11 شهریور1390 | 5:48 قبل از ظهر | نویسنده : علی خادمی |
 

زباله و ضايعات، يکي از منابع انرژي زيست توده

بيوماس Biomass

انرژي ذخيره شده خورشيدي در مواد گياهي عموما" چوب و ضايعات چوبي مي باشد. بطور کلي فن آوري هاي استفاده از بيوماس در نيروگاههاي توليد برق را مي توان به چهار دسته تقسيم کرد

نیروگاه های که فقط با سوخت بیوماس کار می کنند

نيروگاههاي دوگانه سوز که از بيوماس به عنوان سوخت فرعي همراه با زغال سنگ استفاده مي کنند

نيروگاههاي گازي که بيوماس را به سوخت گازي با ارزش حرارتي پايين يا متوسط تبديل مي کنند و معمولا" آن را براي احتراق در توربين هاي گازي مورد استفاده قرار مي دهند

چرخه کنوني انرژي ، از نظر بوم شناختي ، مسائل و مشکلات پيچيده‌اي را پديد مي‌آورد. از همين رو جايگزيني آن با چرخه‌هاي غير آلاينده ، امري حياتي و اجتناب ناپذير است. مسائل زيست محيطي و نگرانيهاي ناشي از مهاجرت روستائيان و رشد بي رويه شهرنشيني ، بر لزوم تغيير نظام کنوني انرژي افزوده است. بديهي است که نظام انرژي جايگزين بايد مبتني بر منابع انرژي تجديد پذير باشد. استفاده از زيست توده به عنوان يک منبع انرژي ، نه تنها از نظر زيست محيطي ، بلکه به دلايل اقتصادي ، اجتماعي و هم چنين سهولت کاربرد ، جذاب است

تقريبا نيمي از مردم جهان براي تأمين انرژي مورد نياز خود ، از چوب استفاده مي‌کنند. چوب ، ضايعات گياهي (مانند ضايعات نيشکر ، ذرت ، چغندر قند) و ديگر منابع زيست توده ، از منابع تجديد پذير کربن به شمار مي‌آيند. استفاده از انرژي زيست توده به شکل سنتي يعني سوزاندن چوب درختان و فضولات حيواني- باعث نابودي جنگلها و آلودگي و تخريب محيط زيست مي‌شود. اما با تلفيق روشهاي شيميايي و زيست شناختي مي‌توان قند ، سلولز و ديگر مواد موجود در ضايعات کشاورزي را به سوختهاي مايع تبديل کرد

يکي از راههاي تامين منابع انرژي زيست توده ، کاشت درختان يا درختچه‌هاي مناسب (با دوره رشد کوتاه و سريع) در زمينهاي نامرغوب و نيمه باير است. گر چه سوزاندن اين منابع ، گاز دي اکسيد کربن را در جو منتشر مي‌کند، اما چون دوره کاشت و رشد و نمو آنها دائمي است، به همان اندازه دي اکسيد کربن از جو زمين جذب مي‌کنند و با استفاده از انرژي خورشيدي ، از طريق فتوسنتز ، اکسيژن توليد مي‌کنند. بدين ترتيب ، يک "چرخه کربن خنثي" در طبيعت پديد مي‌آيد

 تاريخچه بهره برداري از انرژي زيست توده در جهان

به جرات مي توان گفت بهره برداري از اين منابع انرژي بويژه چوب به دوران کشف آتش بازمي گردد. استفاده از منابع زيست توده بويژه چوب ، از زمان بسيار قديم آغاز شد و تا زمان کشف و بهره برداري وسيع از منابع فسيلي ، نقش غالب را در تامين انرژي جهان عهده دار بوده اند

انرژي زيست توده چه جايگاهي در تامين انرژي جهان دارد؟

زيست توده پرکاربردترين منبع انرژي هاي نو(تجديدپذير) در جهان است که به تنهايي حدود 80 درصد از کل سهم تجديدپذيرها را در سبد انرژي جهاني تامين مي کند. از اين منبع انرژي ، هم به صورت سنتي براي گرمايش و پخت و پز استفاده مي شود و هم به صورت مدرن براي توليد برق ، حرارت ، سوخت خودروهاي سبک و سنگين و به 3 شکل مايع ، جامد و گاز بهره برداري مي شود.

منابع زيست توده

منابع زيست توده ، بطور کلي عبارتند از

جنگلها و ضايعات جنگلي

محصولاات و ضايعات کشاورزي

ضايعات و فاضلابهاي صنعتي

ضايعات جامد ، فاضلابهاي شهري و فضولات دامي.

جنگلهاي و ضايعات جنگلي

چوب ، خرده‌هاي چوب و خاک اره ، از منابع جنگلي زيست توده به شمار مي‌روند. اين منبع انرژي از قرنها پيش براي مصارف خانگي و صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گرفته است. حدود صد و پنجاه سال پيش ، 75 درصد از انرژي مورد نياز بشر از زيست توده (عمدتا از جنگلها و ضايعات جنگلي) تأمين مي‌شد. در حال حاضر ، سالانه در جهان بيش از 1.2 گيگاتن چوب به مصرف توليد انرژي مي‌رسد. بسياري از صنايع کشورهاي در حال توسعه ، مانند صنايع پخت نان ، فرآوري محصولاتي مانند شکر ، چاي ، قهوه ، نارگيل ، کاکائو و کارخانه‌هاي آجرپزي و آهک پزي ، از اين ضايعات به عنوان سوخت استفاده مي‌کنند

به اعتقاد کارشناسان فائو (سازمان خواربار و کشاورزي ملل متحد) ، ترويج وتوسعه کشاورزي و جنگلداري ، مهمترين راه پيشگيري از فقر غذايي و تأمين انرژي مورد نياز مردم جهان است. درختستانهاي انرژي ، اخيرا در برخي از کشورهاي اسکانديناوي و خاور دور توسعه يافته‌اند. وسعت جنگلهاي انرژي در کشور برزيل ، بالغ بر 2 ميليون هکتار است که عمدتا به کشت اوئکاليپتوس اختصاص يافته‌اند. توليدات حاصل از اين جنگلها 50 - 30 تن در سال است

مساحت جنگلهاي ايران در سال 1374، افزون بر 21.3 ميليون هکتار بوده است. ميزان زيست توده جنگلهاي کشور ، حدود 556.2 تن در هکتار برآورد شده است که 446 تن در هکتار آن متعلق به جنگلهاي شمال است. مساحت مراتع کشور در همان سال ، حدود 90 مليون هکتار و زيست توده آن ، حدود 12 ميليون تن تخمين زده شده است. احياء و توسعه جنگلها ، علاوه بر تولد انرژي ، بسياري از مشکلات زيست محيطي مانند آلودگي هوا ، فرسايش و رانش خاک ، ناپايداري شيبها ، زايش مواد معدني خاک و نابودي بوم سازگان (اکوسيستمهاي) طبيعي را کم مي‌کند

محصولات و ضايعات کشاورزي

اين دسته از منابع زيست توده ، شامل گياهان مختلفي مانند ذرت ، برنج ، سيب زميني ترشي (سورگم) ، نيشکر ، انواع ميوه ، گياهان روغني و ضايعات آنها مانند سبوس برنج ، کاه و غره است. هر سال که در سراسر جهان مقدار زيادي محصولات کشاورزي توليد مي‌شود ضايعات فراواني نيز ايجاد مي‌گردد که اکثرا بطور کامل ، مورد استفاده قرار نمي‌گيرد. بطور نسبي ، 25 درصد وزن هر محصول کشاورزي تفاله است، 25 درصد وزن برنج ، متعلق به سبوس آن است. حدود 45 درصد از بادام زميني نيز پوته است. مطالعات انجام شده نشان مي‌دهد که به لحاظ نظري مي‌توان نيازهاي سوخت خانگي مناطق روستايي را از طريق ضايعات تأمين کرد

الکل و بيو ديزل ، دو فرآورده انرژي زاي مهمي هستند که از محصولات و ضايعات کشاورزي بدست مي‌آيند. مخلوط 22 درصدي اتانول با بنزين (موسوم به گازوئيل) ، بدون تغيير ساختمان موتورهاي احتراق داخلي ، در بيش از ده ميليون خودرو ، مورد استفاده قرار رفته است. طرح "پروالکل" در برزيل ، موفقترين برنامه توليد "زيست انرژي" جهان است. طي اين برنامه ، سالانه 12 گيگاليتر اتانول (عمدتا از ضايعات نيشکر) توليد مي‌شود که 62 درصد مصرف سوخت خودروهاي اين کشور را تأمين مي‌کند. کشورهاي زيمبابوه ، مالاوي و آمريکا نيز مدتي است که برنامه سوخت الکلي (با استفاده از ذرت - نيشکر) را آغاز کرده‌اند. از جمله محصولات کشاورزي مهم که براي توليد الکل بسيار مناسب است، مي‌توان به سورگم (سيب زميني ترشي) اشاره کرد. آزمايشهاي انجام شده ، نشان مي‌دهند که از تن غده سيب زميني ترشي ، 85 ليتر اتانول توليد مي‌شود. درصورتي که از هر هکتار 40 تن محصول برداشت شود، بيش از 3000 ليتر الکل از هر هکتار بدست مي‌آيد

گازي سازهاي زيست توده چيست؟

گازي سازهاي زيست توده، راکتورها مي باشند که قابليت توليد گازهاي سوختي در غياب اکسيژن را دارند. ارزش حرارتي اين گازها کمتر از ارزش حرارتي گازهاي سوختي طبيعي مي باشد. اين گازها بيوگاز ناميده مي شوند

ضايعات فاضلابهاي صنعتي

در پساب برخي از کارخانه‌ها مانند صنايع نساجي ، الکل سازي ، چوب و کاغذ و پساب و ضايعات صنايع غذايي مانند پنير سازي و تويلد آب ميوه ، مقدار زيادي زيست توده وجود دارد که مي‌توان از آنها براي توليد انرژي و غذاي دام استفاده کرد. حدود 20 درصد از وزن ميوه را تفاله تشکيل مي‌دهد (بسته به نوع ميوه ، اين مقدار بين 9 درصد تا 25 درصد متغير است). طبق آمار وزارت کشاورزي در سال زراعي 72-71 ، حدود 1220000 تن تفاله تنها از ميوه‌هاي انگور ، سيب درختي و مرکبات در کشور ما حاصل شده است. يک کارخانه آب ميوه با ظرفيت 190 متر مکعب در روز ، بطور متوسط 100 تن تفاله توليد مي‌کند. اگر کارخانه در تمام روزهاي سال کار کند، تفاله توليدي به 36500 تن در سال مي‌رسد

چنانچه از اين تفاله‌ها براي توليد الکل استفاده شود (با تبديل 5 درصد وزن)، از همين يک کارخانه سالانه 1825 تن (2.3 ميليون متر مکعب) الکل بدست مي‌آيد که صرفه اقتصادي چشمگيري را به همراه دارد. يکي ديگر از صنايع غذايي که فاضلاب آن آلودگي شديد در محيط زيست ايجاد مي‌کند، صنايع پنير سازي است. آب پنير مايعي است که پس از حذف چربي و کازئين شير ، طي فرآيند پنير سازي بدست مي‌آيد. توليد سالانه در کشور ما بيش از 80 هزار تن است که 20 هزار تن آن در واحدهاي صنعتي توليد مي‌شود. با توجه به اينکه بطور ميانگين از تهيه هر کيلوگرم پنير ، 8 کيلوگرم آب پنير استحصال مي‌شود، در هر سال 160 هزار تن آب پنير در کارخانه‌هاي پنير سازي ايران توليد و در محيط رها مي‌شود

از آب پنير ، هم به منظور غذاي دام و هم براي توليد الکل مي‌توان استفاده کرد. در صنايع غذاي دام ، با پرورش موجودات زنده ذره بيني که مي‌توانند پروتئين زيادي را در خود جمع کنند و رشد بسيار خوبي بر روي آب پنير دارند، زيست توده بسيار غني و مغذي تهيه مي‌کنند، که پس از خشک کردن و آسياب کردن ماده حاصل ، آن را به مصرف غذاي دام مي‌رسانند. در بسياري از کشورهاي جهان ، از آب پنير به منظور توليد الکل استفاده مي‌شود. در کشور ما فعاليتهايي در اين زمينه انجام شده است. به عنان مثال ، مي‌توان به توليد اتانول از آب پنير ، در کاخانه شير پاستوريزه اصفهان اشاره کرد

ضايعات جامد ، فاضلابهاي شهري و فضولات دامي

ضايعات جامد شهري را مي‌توان به دو دسته تقسيم کرد

زباله‌هاي معمولي: مانند زباله منازل ، ادرات ، فروشگاهها و رستورانها (پسماند مواد غذايي ، کاغذ ، کارتن و ...) ، زباله‌هاي حجيم خانگي (وسايل چوبي مانند کمد ، ميز و ...) زباله باغها و گلخانه‌ها (شاخه و برگ و...)

زباله‌هاي ويژه: مانند زباله‌هاي صنعتي ، نخاله‌هاي ساختماني ، لاستيکهاي فرسوده ، مواد تابش زاي هسته‌اي (راديواکتيو) و زباله‌هاي آلوده بيمارستاني

بهترين روش براي حذف ضايعات جامد دسته اول و استفاده بهينه از آنها ، تهيه کمپوت (تجزيه مواد آلي رطوبت و گرما ، در شرايط شرايط هوازي) است. کود حاصل از اين روش ، بسيار غني است و از آن مي‌توان در گلخانه‌ها ، باغها و مزارع استفاده کرد. با توجه به حجم بسيار زياد زباله در شهرهاي مختلف (به عنوان مثال روزي 500 تن زباله در شهر اصفهان) ، روش تهيه کمپوت بسيار مقرون به صرفه است. در حال حاضر ، سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداريهاي تهران و اصفهان به انجام اين مهم مي‌پردازد. در کشورهاي مختلف با استفاده از روشهاي گازي کردن و پيروليز ، ضايعات جامد را به گاز تبديل مي‌کنند. گاز حاصل ، در مولدها و توربينهاي بخار به برق تبديل مي‌شود

از مهترين ضايعات جامد که معمولا به هدر مي‌روند، مي‌توان به پسماندهاي آشپزخانه‌اي اشاره کرد. مکانهاي بزرگي مانند کارخانه‌ها ، هتلها ، مسافرخانه ، رستورانها ، ادارات ، بيمارستانها و ... داراي آشپزخانه‌هاي بزرگي هستند. ضايعات اين آشپزخانه زياد است و بيشتر شامل باقيمانده غذاهاي پخته شده و پوست ميوه‌ها و سبزيها مي‌باشد. اين اماکن براي حمل و دور ريختن زباله ، مبالغ زيادي هزينه مي‌کنند. بدتر از همه اينکه زباله‌ها غالبا در فضاي باز رها مي‌شوند و محيط زيست را آلوده مي‌کنند. سوزاندن آنها نيز با ورود مشتقات گوگرد ، هيدروکربنهاي کلري و مواد سنگين به جو زمين مي‌شود و آلودگي هوا را به همراه دارد

در اين آشپزخانه‌ها از سوختهايي مانند گاز طبيعي ، نفت سفيد ، چوب ، زغال يا برق براي پخت و پز استفاده مي‌کنند، در حالي که پسماندهاي آشپزخانه‌اي منبع مناسبي براي توليد زيست گاز هستند و تعبيه يک گوارنده کوچک در کنار آشپزخانه ، انرژي مورد نياز را تأمين مي‌کند. زيست گاز حاصل نه تنها جايگزين سوختهاي سنگواره‌اي مورد استفاده در آشپزخانه مي‌شود، بلکه حتي براي تأمين روشنايي نيز مي‌توان از آن استفاده کرد. کود حاصل از تخمير بي هوازي را نيز مي‌توان براي تغذيه خاک باغچه مکان مورد نظر بکار برد. بازده توليد گاز ، 100 ليتر به ازاي هر کيلوگرم ضايعات آشپزخانه‌اي است. استفاده از گوارنده‌هاي توليد زيست گلاز از پسماندهاي آشپزخانه‌اي ، در کشور هند بسيار رايج است

فاضلابهاي شهري و روستايي از عمده ترين آلاينده‌هاي محيط زيست هستند. اين فاضلابها انرژي نهفته قابل ملاحظه‌اي دارند و بهترين روش آزاد سازي اين انرژي ، تخمير بي هوازي فاضلاب و توليد گاز متان است که مي‌توان از آن براي گرمايش يا به حرکت در آوردن موتور مولد و توليد الکتريسيته استفاده کرد. فضولات دامي نيز انرژي نهفته قابل ملاحظه‌اي دارند و مي‌توانند در توليد زيست گاز مورد استفاده قرار گيرند. در کشور ما ، 72 ميليون رأس دام وجود دارد که مي‌توان از فضولات آنها ، روزانه حدود 4 ميليون متر مکعب گاز متان - معادل 25500 بشکه نفت خام- بدست آورد

در زمينه توليد زيست گاز ، برنامه‌هاي عظيمي در چين و هند به انجام رسيده است. در کشور چين ، بيش از 7 ميليون متر مکعب زيست گاز توليد مي‌کنند. زيست گاز حاصل از اين گوارنده‌ها ، نيازهاي انرژي 50 ميليون روستايي را تأمين مي‌کند. در کشور ما ، توسط برخي از مؤسسات پژوهشي و دانشگاهي ، بررسيهايي در زمينه توليد زيست گاز انجام گرفته و منجر به ساخت 60 دستگاه آزمايشي زيست گاز شده است. سازمان انرژيهاي نو وزارت نيرو ، مهمترين اهداف توليد زيست گاز را در کشورمان ، به شرح زير خلاصه کرده است

توليد انرژي

پيشگيري از آلودگيهاي زيست محيطي ناشي از فضولات شهري و روستايي

توليد کود غني و بهداشتي از هزاران تن لجن ، فاضلاب و فضولات کشتارگاهها

نتيجه

زيست توده چهارمين منبع انرژي جهان است و حدود 14 درصد از نيازهاي انرژي جهان را تأمين مي‌کتند. سوخت حاصل از فن آوريهاي تبديل زيست توده يا به حالت گاز (زيست گاز) و يا مايع (متانول ، اتانول و بيوديزل) است که براي توليد الکتريسيته و گرما مورد استفاده قرار مي‌گيرد. تخمين زده شده است که اگر تنها 10 درصد از زمينهاي کشاورزي جنگلها و درختستانها به تأمين و تهيه زيست توده اختصاص يابد، توليد سالانه انرژي حاصل از زيست توده ، معادل چهار پنجم مصرف کنوني انرژي در جهان خواهد بود. در جوامع در حال توسعه که حدود سه چهارم جمعيت جهان را شامل مي‌شوند، 35 درصد از انرژي مصرفي ، از طريق زيست توده تأمين مي‌شود

استفاده از منابع زيست توده ، يکي از مناسب‌ترين و اقتصادي‌ترين راه حلهاي تأمين نيازهاي اساسي انرژي مردم فقير در مناطق دور افتاده است. در ايران با توجه به حجم چهار منبع عمده زيست توده (که در اين مقاله به آنها اشاره شد) و فوايد زيست محيطي اين نوع انرژي و تجديد پذير بودن آن ، توسعه کاربرد آن ، منطقي و مقرون به صرفه است

منابع :

سایت ویکی پدیا

سایت دانشنامه رشد

سایت سانا

سایت افتاب

سایت همشهری انلاین

خبرگزاری فارس



تاريخ : جمعه 11 شهریور1390 | 5:11 قبل از ظهر | نویسنده : علی خادمی |

 

فرآيند مطالعات ارزيابي اثرات زيست محيطي

مراحل ارزيابي اثرات محيط ‌زيستي مشتمل بر مراحل زير است:

- پيش امكان سنجي فني-اقتصادي

- غربال‌گري (SCREENING): تصميم‌ گيري‌درمورد لزوم انجام ارزيابي اثرات توسعه، سطح وعمق مطالعات مربوط به‌آن

- تعيين محدوده (SCOPING): تعيين مسايل عمده و تعيين محدوده و شرح خدمات مطالعه

- تعيين و تحليل اثرات (IMPACT ANALYSIS): پيش‌ بيني اثرات طرح و تعيين اهميت آن

- اقدامات اصلاحي (MITIGATION): اقداماتي در جهت جلوگيري، كاهش يا جبران اثرات

- تهيه گزارش‌ (REPORTING): آماده سازي اطلاعات لازم جهت تصميم‌گيري در مورد پروژه

- بازنگري (REVIEWING): آزمون كيفيت گزارش تهيه شده

- تصميم‌گيري (DECISION MAKING): پذيرش، رد و يا پذيرش پروژه مشروط به رعايت ضوابط ‌زيست محيطي

- پيگيري (FOLLOW UP): كنترل، مديريت و مميزي اثرات اجراي پروژه،

- مشاركت مردمي (PUBLIC INVOLVEMENT): آگاه‌ سازي و دخالت گروه‌هاي ذينفع وذي‌نفوذ درفرآيند تصميم‌گيري.

مراحل وگردش کار تهيه گزارش ارزيابي اثرات محيط زيستي

تهيه گزارش ارزيابي درصورت الزام به انجام آن، درمراحل مختلف توسط کارفرما انجام مي‌پذيرد. جدول شماره 1نمودار مراحل گردش کاري ارزيابي مشاهده مي شود.

ترتيب مرحله‌اي تهيه‌ گزارش ارزيابي براي جلوگيري ازاتلاف زمان و کاهش هزينه ها، تاييد گزارش، اخذ مجوز اجرا و يا عدم دريافت آن به شرح زير مي باشد :

- سازماندهي و مديريت

- زمان بندي مطالعات

- تامين اعتبارات مالي و هزينه ها

- تعيين محدوده مطالعات(مرزهاي پروژه پيشنهادي اعم از : اکولوژيک، اجتماعي،اداري)

- تعيين شرح خدمات مطالعات

- تهيه اطلاعات پايه مورد نياز

- تدوين گزارش

گزارشات ارزيابي در دو شيوه تهيه مي شوند :

- گزارش ارزيابي اجمالي(مقدماتي)

- گزارش ارزيابي (جامع)

الف : گزارش ارزيابي مقدماتي(اجمالي) : در ايران اين گزارش اهميت زيادي دارد چون با صرف بودجه کم و با بکارگيري داده ها، آمارها و اطلاعات قابل دسترس و يا توليد کم هزينه آنها ضرورت و الزام تهيه گزارش وعدم نياز به ارايه آن مشخص ميشود.هدف تشخيص زود هنگام اثرات مهم و جدي بر محيط زيست اطراف است. چنين تشخيصي مي تواند در مراحل اوليه طرح معدني، بر اساسمطالعات مقدماتي ويژگيهاي طرح، اطلاعات عملياتي و ساير اطلاعات موجود صورت پذيرد.

اين گزارش در برگيرنده موارد زير مي باشد :

- چکيده غير فني

- تشريح طرح يا پروژه پيشنهادي

- تشريح مرحله آماده سازي و اقدامات زير بنايي

- آلاينده ها و پسماندهاي مهم توليد شده

- خطرات سوانح و عدم ايمني مرتبط با طرح

- پيش بيني آثار و پيامدهاي مثبت و منفي طرح براي هر يک از گزينه ها

- تجزيه و تحليل آثار کاربردي و پيامد هاي محيط زيستي طرح

- مديريت و پايش محيط زيستي طرح

- ارايه شيوه هاي پيشگيري ، کاهش وکنترل براي هر يک از آثار منفي محيط زيستي مرتبط با فعاليت‌هاي طرح

- منابع و مراجع مورد استفاده

- نام و مشخصات مسئوليت و تجربيات ارزيابي هر يک از مشاوران و تهيه کنندگان

- پيوستها

ب : گزارش ارزيابي مشروح (جامع) : درشرايطي که يک گزارش ارزيابي مقدماتي مورد تاييد سازمان مسئول‌ دولتي واقع نشود، موارد زيرنياز به تهيه و ارايه گزارش ارزيابي (جامع) را الزامي مي نمايد.

- پروژه هايي که داراي اثرات پايدار منفي در محيط زيست بوده و يا اينکه اثرات آنها ناشناخته اند. درنتيجه به اطلاعات بيشتري نياز دارندکه‌ در گزارش ارزيابي(جامع) ارايه مي شود.

- پروژه هايي که برحسب تجربه و سابقه داراي اثرات منفي و ناسازگار در محيط زيست مي باشند لازم است که بررسي هاي بيشتري انجام گيرد.

در اين مرحله پس از ارزيابي اثرات فعاليتهاي طرح معدني و بررسي امكان كاهش اثرات، پيش بيني هاي لازم براي تعقيب، كنترل و نظارت انجام مي شود.

مندرجات پيشنهادي يک گزارش ارزيابي اثرات محيط زيستي در ايران :

1- خلاصه غير فني :

شامل نوع ويژگيهاي پروژه ، گزينه هاي موجود ، خلاصه اي از وضعيت موجودمحيط زيست ، آثارمهم طرح برمحيط زيست و برنامه هاي پيشگيري ، کاهش و کنترل آثار نامطلوب ونتيجه گيري از ارزيابي محيط زيستي

2- شرح پروژه :

2-1- عنوان طرح

2-2- اهداف ، نيازها و ضرورتهاي طرح

2-3- جايگاه طرح در برنامه ها و سياست‌هاي کلي مملکت

2-4- قوانين ، مقررات و استانداردهاي محيط زيستي مرتبط با طرح

2-5– موقعيت مکان پيشنهادي طرح

2-6– گزينه هاي مکاني و فني طرح

2-7- فازبندي کلي طرح

2-8- تشريح ريز فعاليتهاي طرح به تفکيک فاز احداث و بهره برداري

2-9- نمودار خط توليد و تشريح فرايندها براي واحدهاي صنعتي و معدني

2-10- تاسيسات جانبي و پروژه هاي پي آيند (احداث راه ، اماکن و خدمات عمومي و...)

2-11- ويژگي هاي طرح در هر يک از گزينه ها و فازهاي طرح

این طرح ها شامل موارد زیر هستند :

2-11-1- ارايه ظرفيت توليد و يا ارايه سطح خدمات رساني براي طرحهاي عمراني – خدماتي

2-11-2- تخمين کلي سرمايه

2-11-3- براورد نوع و ميزان مواد اوليه ، محل تامين و نحوه انتقال آنها

2-11-4- براورد نوع و ميزان منابع آب و موارد مصرف ، محل تامين و نحوه انتقال آنها

2-11-5- براورد نيروي انساني و محل تامين

2-11-6- براورد و ميزان محصول اصلي و جانبي

3- تشريح مرحله آماده سازي و اقدامات زير بنايي :

که منجر به تغيير و تخريب محيط زيست مي شود به صورت فهرستي از:خاکبرداري، برداشت پوشش گياهي ، احداث استخرباطله، زه کشي ،حفاري و...

4- آلاينده ها و پسماندهاي مهم توليد شده طي فرايند و عمليات درهر يک از گزينه ها و فازهاي طرح

شامل : آلاينده هاي هوا، فاضلابهاي بهداشتي و صنعتي ، زايدات و ضايعات زباله ، سروصدا و...

5- خطرات سوانح وعدم ايمني مرتبط با طرح شامل:

احتمال انفجار، نشت،پيامدهاي وقوع بلاياي طبيعي

6- تشريح وضعيت موجود محيط زيست منطقه:

6-1- تعريف محدوده مطالعاتي و نمايش روي نقشه 

6-2- محيط فيزيکي شامل(خاکشناسي، زمين شناسي، منابع آب، هواواقليم، صدا و ارتعاش)و آلودگي هاي هر يک ازآنها

6-3- محيط طبيعي(زيستگاههاي آبي و خشکي با ذکر جوامع گياهي و جانوري وگونه هاي نادر،مناطق چهار گانه سازمان حفاظت محيط زيست) 

6-4- محيط اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي(جمعيت ويژگي‌ها و تحولات آن،اشتغال، تسهيلات، آموزش، بهداشت، اعتقادات فرهنگي و مذهبي، ميراث فرهنگي)

6-5- معرفي اجمالي ساير طرحهاي توسعه مصوب ويا در دست اجرا در محدوده مطالعاتي روي نقشه

6-6- تشريح کاربري هاي اراضي در محدوده مورد مطالعه وراهبردهاي طرح هاي برنامه ريزي بالادست براي محدوده موردنظر

7- پيش بيني آثاروپيامدهاي مثبت ومنفي طرح براي هريک ازگزينه ها و فازهاي پيشنهادي به صورت (اثر برمحيط فيزيکي، طبيعي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي، کاربري اراضي )

8- تجزيه و تحليل آثار کاربري ها و پيامدهاي طرح

9- مديريت و پايش محيط زيستي طرح

9-1- ارايه شيوه هاي پيشگيري، کاهش و کنترل براي هر يک از آثار منفي محيط زيستي مرتبط با فعاليتهاي طرح

9-2- ارايه برنامه کلي مديريت محيط زيستي براي اندازه گيري و پايش آثار محيط زيستي وبازرسي و نظارت بر حسن انجام اقدامات پيشنهادي کنترل و کاهش

10- منابع و مراجع مورد استفاده

11- نام و مشخصات مسئوليت و تجربيات ارزيابي هريک از مشاوران

12- پيوستها

روش‌هاي ارزيابي محيط زيستي : روشهاي مختلفي براي ارزيابي اثرات محيط زيستي پروژه‌ها وجود دارد که هريک با توجه به صلاحيت متخصصين ، ‌دسترسي به‌ اطلاعات لازم،بودجه،زمان و فن آوري رايانه‌اي براساس قابليت استفاده ازآنها دريک کشورانتخاب‌ مي شود.

انتخاب روش‌هاي ارزيابي زيست محيطي به موارد زير بستگي دارد:

v نوع و اندازه پروژه

v نوع گزينه هايي كه بايد مورد ارزيابي قرار گيرند

v ماهيت اثرات احتمالي

v ماهيت روشهاي ارزيابي زيست محيطي

v تجربه در كاربرد روش ارزيابي زيست محيطي

v منابع قابل دسترسي

v ماهيت مشاركت مردم

v تجربه كارفرما

اين روشها در گروههاي زير قرار مي گيرند :

1- كارشناسي ويژه (تخصصي) 2- چک ليستها 3- ماتريسها 4- روش کمي 5- شبکه ها 6- رويهم گذاري نقشه ها 7- روش منوري2001

اقدامات اصلاحي

در يک پروژه، پيامدها و يا اثرات سوء ومهم محيط زيستي بندرت قابل حذف است. ولي‌ با اقدامات امکان پذيرمي‌توان آنهارا کاهش داد. اين اقدامات که براي کاهش اثرات ناسازگار مهم به کار ميروند به نام اقدامات اصلاحي ، جبراني و يا کاهش ، حذف و بازسازي يا ترميم اثرات ناميده ميشوند.

اين اقدامات از طريق عمليات مهندسي و مديريت انجام پذير مي گردند و به عنوان يک اصل مهم گزارش ارزيابي اثرات محسوب مي شوند که يک گزارش بدون ارايه برنامه هايا اقدامات اصلاحي مورد تاييد سازمان نخواهد بود.

پايش

پايش محيط زيستي يک پروژه علي‌رغم عدم وجود نگراني از بروز احتمالي يک يا چند پيامد ناسازگار و حتي باشدت و اهميت کم در اثر فعاليتهاي آن پروژه از اهميت زيادي برخوردار است.

هدف از ارايه اين برنامه دستيابي به اطلاعاتي است که مشخص مي نمايد اثرات وپيامدهاي فعاليتهاي يک طرح يا پروژه مورد سنجش قرار گرفته و نتايج آن حاکي ازاقدامات مقبول و يا غير مقبول انجام شده و يا در حال انجام مي باشد.

پايش محيط زيستي به عنوان گردآوري و ارزيابي اطلاعات جهت موارد زير به کارمي رود:

- تعيين ميزان اثراقدامات حفاظت محيط زيست

- بهبود مديريت پروژه و برنامه هاي مرتبط آن و...

يافته هاي برنامه پايش اطلاعات و خط مشي هاي مناسب را براي کنترل و اجراي‌ اقدامات اصلاحي و کاهش اثرات سوء فراهم مي نمايد.در شرايط عدم تطابق يافته ها با قوانين، مقررات، ضوابط و استانداردها و نهايتا با برنامه هاي پايش، اقدامات مورد نياز و ضروري اعمال خواهد گرديد.

مشاركت مردم

مشارکت جامعه به عنوان بخش تلفيقي يک ارزيابي محيط زيستي به شمار مي‌رود. ديدگاهها و نظرات مشارکت کنندگان در اين فرايند مي تواند به ارزيابي موثرتري براي شناسايي پيامدهاي مهم پروژه و تصميم گيري بهينه کمک نمايند.

دليل مشارکت جامعه و مشاوره ها در اين فرايند در موارد زير خلاصه مي شود:

- آشنايي بيشتر جامعه با پروژه

- کمک کردن ديدگاهها و نظرات در مورد پروژه به برنامه ريزي

- شناسايي عدم رضايت گروهها از پروژه و اقدام براي رفع نگراني هاي آنان

- تحليل و ارزيابي نظرات و نگراني هاي جامعه

در ايران جلب مشارکت عموم از طريق ”فرم نظرخواهي ارزيابي زيست محيطي“در روزنامه ها اجرا مي گردد.

مميزي

هر چند در گزارشات ارزيابي اثرات ناسازگار پيش بيني شده و برنامه راهکارهاي اقدامات اصلاحي‌ و پايش ارايه مي گردند ولي نياز به نوع ديگري از سيستم مديريت محيط زيست وجود دارد.

مميزي به عنوان يک ابزار مديريتي داراي ويژگيهاي زير است :

- تعيين اثرات

- بررسي شرايط موجود در گزارش ارزيابي انعکاس يافته

- آزمون صحت پيش بيني اثرات در ارزيابي

- شناسايي نواحي که دراثر ارزيابي بايد بهبود مي يافته اند

دارا بودن نگرش توسعه کيفي براي ارزيابي هاي محيط زيستي که در آينده انجام خواهند شد.

منابع

- شريعت ، سيد محمود و منوري ، سيد مسعود ، 1375 ، مقدمه اي بر ارزيابي اثرات زيست محيطي ، تهران ، انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست ، چاپ اول

- منوري ، مسعود، 1384 ، ارزيابي اثرات زيست محيطي ، تهران ، انتشارات ميترا ، چاپ اول

- محرم نژاد ، ناصر، 1385 ، مديريت و برنامه ريزي محيط زيست ، تهران ، انتشارات ميران

- نوري ، جعفر، جزوه ارزيابي زيست محيطي و آمايش محيط زيست



تاريخ : جمعه 11 شهریور1390 | 4:46 قبل از ظهر | نویسنده : علی خادمی |

 

سازمان صلح سبز بین الملل

بررسی ساختار و اهداف و عملکرد سازمان صلح سبز بین الملل :

سازمان صلح سبز بين‌الملل        Greenpeace International

مقدمه


هميشه زندگي سالم در گرو محيط زيستي سالم مي‌باشد. امروزه حفظ محيط زيست و فراهم آوردن بستري سالم و آرام براي بشر، برنامه‌ها و طرحهاي بسياري از سوي تعداد زيادي از دولتها، سازمانها، گروهها و افراد را موجب شده است.


هر چند دولتها خود تمايل زيادي به حفظ محيط زيست دارند، اما وجود برخي منافع باعث شده است كه همين دولتها دست به فعاليتهايي بزنند كه حفظ و بقاي محيط زيست را به خطر بياندازد و زندگي افراد بشري را به خطر بياندازد، لذا بشر خود به فكر افتاد تا راهي براي حفظ اين محيط گرانبها پيدا نمايد، اما از آنجا كه فرد به تنهايي در مقابل قدرت بزرگي چون دولت نمي‌توانست عرض اندام نمايد، لذا به اين فكر افتاد تا اقدامات خود را در قالب گروهي و سازماني انجام دهد. از اين جا بود كه انديشه ايجاد سازمانهاي مردمي براي مقابله با قدرت عمومي (يعني دولتها) ظهور كرد.


يكي از اين تشكلها و سازمانها، سازمان صلح سبز بين‌الملل است. اولين بار انديشه ايجاد سازماني جهاني و سازماني كه جهان را به شكل سبز و همراه با آرامش تبديل كند،  در سال 1970 به فكر تعدادي صلح جو از برخي كشورها همچون ايالات متحده، كانادا و... افتاد، لذا در راستاي تحقق اولين فكر خود، كميته «آشوب بپا نكنيد»  را ايجاد كردند. اين كميته در شهر ونكور  كانادا توسط پنج نفر صلح جو ايجاد گرديد.


در سال 1971 اعضاي اين كميته پنج نفره به فكر افتادند تا نام خود را تغيير دهند و هدف وسيعتري را مد نظر بگيرند و آن هدف چيزي نبود جز «يك جهان سبز و صلح آميز»، لذا تعداد اعضاي خود را با پيوستن 7 عضو ديگر به 12 رساندند و با يك قايق كوچك اولين اقدام خود را انجام دادند. و بعدا نام كميته خود را به Greenpeace تغيير دادند.
به تدريج سازمان در كشورها و مناطق مختلف نيز داراي شعباتي شد لذا براي اينكه تداخل اسامي بين سازمان مركزي و شعب آن واقع شود، سازمان مركزي را به «Greenpeace International»  اسم نهادند. و ساير شعب را به نام همان كشور يا منطقه‌اي كه در آن قرار دارد. مقر سازمان صلح سبز مركزي در شهر آمستردام هلند است.

 
اهداف سازمان صلح سبز


اهدافي را كه اين سازمان بدان منظور بوجود آمده است از قرار زير است:


1- حمايت، حفظ و توسعه محيط زيست طبيعي
2- تشويق خلع سلاح هسته‌اي و گسترش صلح

3- تاسيس يك صندوق عمومي بنام «Greenpeace Trust»  جهت جلب حمايتهاي خاص براي كمك به محيط زيست.


بطور كل اين سازمان طرفدار عمده محيط زيست بين‌المللي است و اساسا بعنوان يك سازمان دوست محيط زيست و يك سازمان مهربان شناخته شده است كه هر گونه خشونت (چه عليه اموال و چه عليه اشخاص) را نمي‌پذيرد.  درست به همين دليل است كه سازمان اعتراضات صلح آميز و عاري از خشونت را حق خود معرفي كرده است.


بعنوان مثال سازمان خشونت‌هايي را كه در جلسات و اجتماعات بين‌دولتي در خصوص تعيين هيات‌هاي مالي و تجاري، مرتكب مي‌شوند، به شدت رد مي‌نمايد  و معتقد است كه اين گونه خشونتها نه تنها كمكي به يافتن راه حل براي تهديدات عليه محيط زيست و اجتماع نمي‌كند، بلكه منجر به هرج و مرج و ايجاد اختلال در روند وحدت و جهاني سازي مي‌شود  و همچنين باعث تضعيف سازمانهاي غير دولتي در اجراي اهداف و وظايف خود مي‌شود و در نهايت تحقق جامعه مدني را بسيار بعيدالمنال مي‌سازد. از همه مهمتر اينگونه خشونتها و مشاجرات باعث مي‌شود من بعد چنين اجلاسها و مذاكراتي پشت درهاي بسته صورت گيرد و اين خود يكي از عوامل از دست رفتن فرصتهاي مناسب براي گفتگوهاي مثبت و سازنده است، فرصتهايي كه مي‌توانند تاثير زيادي در خلق و ايجاد تغييرات مثبت در عرصه روابط دولتهاي داشته باشد.  لذا سازمان سعي مي‌كند تا جهت تحقق اهداف خود نوعي ديپلماسي آرام و سالم پيش گيرد.


قسمت عمده فعاليتهاي سازمان و از جمله اهداف مهم اين سازمان فاش كردن و برملا ساختن جرايم عليه محيط زيست و معرفي كردن مرتكبان اينگونه جرايم به جامعه بين‌المللي است و نيز پيدا كردن راه حلهاي مناسب براي اينگونه جرايم.


سازمان در راستاي اهداف خود به شيوه‌اي كاملا انعطاف پذير دست به مبارزه مي‌زند بطوريكه جمله زير را دائما بعنوان شعار خويش عنوان كرده‌اند:
«سازمان صلح سبز هيچ هم‌پيمان دائمي و حتي هيچ دشمن دائمي ندارد».


به اين بيان كه سازمان عدم خشونت را بعنوان يكي از اصول خود دائما مد نظر دارد، لذاست كه هيچ دولت، گروه يا فردي دشمن سازمان محسوب نمي‌گردد، و از آنجا كه هميشه سعي در حفظ استقلال خود داشته و سعي داشته كه تحت نفوذ هيچ دولت، گروه يا فرد خاصي نباشد، لذا با هيچيك از آنها نيز هم‌پيمان سياسي نشده است.  و هيچگاه سازمان موضع سياسي اتخاذ نكرده است و كاملا مستقل و جداي از سياست عمل كرده است.


البته در دهه 90 سازمان با مشكلات و ناهماهنگي‌هايي بين اعضاي خود از نظر داخلي مواجه بوده است. اين مشكلات بيشتر در زمينه‌هاي استراتژيك و سياستگذاريهاي سازمان بوده است كه بين آنها توافق عام وجود نداشته است. چرا كه برخي از اعضا تمايل به سياست افراطي داشته‌اند، به اين بيان كه معتقد بوده‌اند كه ما بايد  از نظر حقوقي و مدني در برابر قدرت عمومي و شركتها و كمپانيهاي صدمه زننده به محيط زيست، به تمرد و نافرماني بپردازيم و حتي بطور فيزيكي با آنها به مقابله بپردازيم؛ اما در مقابل اكثر اعضاي سازمان كه عمدتا مسئولين رده بالاي سازمان مي‌باشند معتقدند كه بايد با شركتها و كمپانيها بطور مشاركت و همكاري ا قدام كنيم البته تا جايي كه استقلال سازمان تحت تاثير قرار نگيرد.
از ديگر اهداف سازمان صلح سبز، توسعه پايدار (Sustainable Development) است، كه يكي از اصلي‌ترين و مهمترين اهداف سازمان است. سازمان معتقد است كه برخلاف اعلاميه «ريو» سال 1991 كه دولتها و جوامع تجاري مختلف اعلام داشتند كه توسعه رو به رشد است و پيشرفت داشته است، روند رشد و توسعه متوقف شده است و نياز به عكس‌العملهاي گسترده و فراگير بين‌المللي احساس مي‌شود. مقامات سازمان صلح سبز بر اين عقيده‌اند كه امروز كره زمين مكان امن و عدالت گستري نيست و فقراي جهان همچنان قربانيان بدون دفاع كره زمين هستند و همچنان از تنوع زيستي و تغييرات آب و هوا رنج مي‌برند. لذا سازمان اساس و بنياد سياستهاي خود در سال 2002 را بر توسعه پايدار به نحوي كه شرايط مساعد و عادلانه‌اي حتي براي فقراي جهان ايجاد شود، استوار ساخته است و تلاش دارد كه كره زمين را به مكاني امن و همراه با عدالت تبديل كند.  چرا كه سازمان معتقد است كه فقر بزرگترين مانع توسعه پايدار است.


فعاليتها و اشتغالات سازمان صلح سبز


اشتغالات و فعاليتهاي سازمان همگي در جهت حفظ و حمايت از محيط زيست بين‌المللي انجام مي‌پذيرد كه بطور خلاصه از قرار زير است:


1- شركت در مجامع علمي و اقتصادي و صنعتي گوناگون


سازمان صلح سبز بعلت دارا بودن اعضاي كارآمد و فعال و دانشمند در زمينه‌هاي مختلف علمي، صنعتي و... در بسياري از مجامع علمي و صنعتي شركت مي‌كند، البته شركت در اين گونه مجامع اكثرا به دعوت خود صاحبان صنايع و برگزار كنندگان اين مجامع بوده است. 

  
از جمله اين مجامع، مجمع علمي و اقتصادي است كه هر ساله از سوي صاحبان صنايع برگزار مي‌گردد و از سازمان صلح سبز نيز بعلت تبحر و تخصصي كه در زمينه‌هاي مختلف دارد، دعوت بعمل مي‌آيد. يكي از اجلاس اين مجمع، در سال  2001 در شهر «داوس» برگزار شد كه نمايندگان سازمان صلح سبز هم بطور فعال در اجلاس حضور يافتند و اهداف خود را بيان كردند و از صاحبان صنايع تقاضا كردند كه حداكثر احترام به پروتكل «كيوتو» را بگذارند و آنرا رعايت كنند ، و پيشنهاد كردند كه صاحبان صنايع سعي كنند ميزان تعهد خود را كه كاهش 5% از گازهاي گلخانه‌اي خود مي‌باشد، را عملي نمايند و تدابيري جهت جلوگيري از نشت و انتشار اين نوع گازهاي سمي بعمل آورند.  

  
يكي ديگر از اين مجامع، مجمع جهاني اقتصاد است كه نمايندگان صلح سبز همه ساله در اجلاس اين مجمع شركت مي‌كنند، اما در سال 2002 دعوت اين مجمع را نپذيرفتند و در اجلاس شركت نكردند، لذا دبير مجمع طي نامه‌اي دليل عدم شركت سازمان صلح سبز را خواستار شد. آقاي «گرد ليپولد»  (مدير اجرايي سازمان صلح سبز) در پاسخ گفته بود: تنها به اين دليل كه در سال 2001 در يكي از جلسات مذاكره مربوط به تجهيزات اتوماتيك صنعتي، به نمايندگان صلح سبز اجازه شركت نداده بودند به اين بهانه كه چون تاكنون اين مذاكرات بي‌سابقه بوده و معلوم نيست كه چه نتيجه‌اي داشته باشد و صاحبان چه تصميمي اتخاذ كنند، لذا براي جلوگيري از فاش شدن نتيجه مذاكرات به نمايندگان صلح سبز اجازه شركت نداده بودند. و درست به همين دليل مدير اجرايي سازمان بعنوان اعتراض چنين گفته بود: چرا سازمان طرفدار محيط زيست از اينگونه اجلاس غايب باشد؟ مگر در غياب اين سازمان چه تصميماتي قرار است گرفته شود؟ گفتگوها زماني موثر و مفيد است كه هر دو طرف مذاكره از فرصتهاي يكساني برخوردار باشند.

 
2- جلوگيري از حمل و نقل و انتشار مواد و زباله‌هاي هسته‌اي


يكي از اقداماتي كه سازمان صلح سبز در اين راستا انجام داده است اين است كه بعد از اينكه سازمان مطلع شده بود كه مقامات ژاپن قصد دارند كه زباله‌هاي راكتورهاي هسته‌اي خود را با كشتي حمل كنند، يكي از كشتيهاي خود را به تعقيب و ردگيري آن فرستاد كه اين تعقيب دو ماه به طول انجاميد، در پايان اين واقعيت كشف شد كه كشتيهاي ژاپن مبادرت به حمل زباله‌هاي هسته‌اي به كشورهاي فرانسه و بريتانيا مي‌كنند و از آنطرف پلوتونيوم غني شده وارد مي‌كنند، لذا سازمان با استفاده از دستگاهها و ابزار تبليغاتي خاص خود به افشا و برملا كردن اين عمل اقدام كردند و آنقدر تبليغات آنها گسترده بود كه ايالتهاي ساحلي به كشتيهاي مزبور اجازه لنگر انداختن و باراندازي و تخليه اين زباله‌ها را نداده بودند.

 
3- حفظ اقيانوسها بويژه جلوگيري از صيد نهنگ


در اين زمينه سازمان صلح سبز اقدامات زيادي انجام مي‌دهد. يكي از عجيب‌ترين اقداماتي كه مي‌توان بدان اشاره كرد اين است كه اعضاي سازمان خود را حايل بين نهنگها و سلاحهاي شكار نهنگ قرار مي‌دهند، تا بدين وسيله از صيد نهنگها جلوگيري كنند.

   
گاهي سازمان در زمينه جلوگيري از صيد نهنگ، نقش ضمانت اجراي موافقت نامه‌هاي بين‌المللي –نه به معناي خاص آن در حقوق بين‌الملل- را بازي كرده است. بعنوان مثال موافقت نامه‌اي بين ژاپن و اتحاد جماهير شوروي سابق بنام «IWC» منعقد شده بود كه مربوط به تنظيم و قاعده‌مند كردن قواعد مربوط به صيد نهنگ بود. مدتي بعد در سال 1983، شوروي با نقض اين موافقت نامه اقدام به صيد نهنگ كرده بود، بدنبال نقض يك‌جانبه از سوي شوروي، اعضاي سازمان صلح سبز اين اقدام غيرقانوني شوروي را كه در سواحل سيبري صورت گرفته بود، در همانجا  بصورت عكسهاي متعدد از صيد نهنگ و عكسهايي از نحوه استفاده گوشت نهنگها بعنوان تغذيه به نمايش گذاشتند و در اين عكسها تذكر داده بودند كه اين اقدام شوروي و صيد نهنگ و استفاده از گوشت آنها براي تغذيه نقض صريح موافقت نامه «IWC» مي‌باشد.


4- حمايت از آب و هوا و جلوگيري از تغييرات جوي


در قسمت مربوط به اهداف سازمان عرض شد كه يكي از مهمترين اهداف سازمان توسعه پايدار است و اين امر تنها با حذف فقر از جهان امكان پذير است.  آنچه بعنوان بزرگترين مانع حذف فقر در راستاي فعاليتهاي سازمان صلح سبز جلوه مي‌نمايد، تغييرات جوي است كه فشار اصلي آن بر كساني است كه سرپناه ندارند و از سرما و گرماي هوا رنج مي‌برند. لذا سازمان قسمت اعظم فعاليتهاي خود را در سالهاي اخير صرف جلوگيري از تغييرات جوي نموده است.


5- مقابله با مهندسي ژنتيك


يكي از پديده‌هاي قرن 21 مهندسي ژنتيك و بويژه كلوناژ مي‌باشد. كلوناژ يا شبيه سازي انسان پديده‌اي است كه هويت انساني را به شدت مورد حمله قرار داده است. اگر اين پديده همچنان افزايش پيدا كند چندين سال بعد ما شاهد ميليونها انسان كاملا شبيه يكديگر خواهيم بود و اين مشكلات زيادي براي جامعه بين‌المللي به بار خواهد آورد. لذا يكي از مهمترين اشتغالات و فعاليتهاي سازمان صلح سبز مبارزه با اينگونه پديده‌ها مي‌باشد. و بطور كل آن قسمت از علم ژنتيك كه زندگي افراد انساني –كه موضوع اصلي محيط زيست است و حفظ محيط زيست در نهايت براي بقاي انسان است- را به خطر بياندازد و محيط زيست وي را ناامن سازد، به شدت از سوي اعضاي سازمان صلح سبز مقابله شده است. پس اينگونه نيست كه سازمان با تمام فعاليتهاي ژنتيكي مبارزه كند و كل مهندسي ژنتيك را مورد تهاجم قرار دهد.


6- جلوگيري از انهدام و نابودي جنگلها


امروزه حدود چهار پنجم از مناطق جنگلي بزرگ كره زمين نسبت به قديم ‌الايام از بين رفته است و باقيمانده  اين مناطق هم كه جان سالم به در برده‌اند، در معرض تهديد بزرگي بنام «قطع درخت»  مي‌باشند, و اين خطر روز به روز رو به گسترش است، و علت چنين گسترشي هم اين است كه كشورهاي بزرگ صنعتي از جمله، ايالات متحده آمريكا، اكثر كشورهاي اروپايي و ژاپن از مشتريان و خريداران عمده توليدات و محصولات چوبي هستند و بازار خوبي را براي اين محصولات پديد آورده‌اند.

   
نابودي جنگلهاي قديمي جان هزاران نوع گياه و حتي حيوانات بومي اين جنگلها را به خطر انداخته است و به تغيير سريع آب و هوا سرعت زيادي بخشيده است، و بطور كل زادگاه و موطن بوميان اين جنگلها را نيست و نابود ساخته است.  حتي برخي از گونه‌هاي جانوران كه بومي اصلي اينگونه جنگلها بوده‌اند، به كلي منقرض شده است.


تاثيرات سازمان صلح سبز بر امور داخلي كشورها و ساير سازمانها


با توجه به اينكه سازمان صلح سبز قسمت عمده‌اي از بودجه خود را صرف فراگيري و بدست آوردن اطلاعات علمي- صنعتي و زيست محيطي مي‌كند، لذا از نيروي علمي بسيار بالا و كارآمدي برخوردار است، بطوريكه اين سازمان داراي كارشناسان و دانشمندان بسيار زيادي است. حتي اكثر اعضا و داوطلبان اين سازمان از جمله دانشمندان، علما و دانشجويان رشته‌هاي مختلف است.


به دليل همين وجهه علمي سازمان است كه بسياري از سازمانها و موسسات ديگر در اجلاسها و نشست‌هاي خود از سازمان صلح سبز نيز دعوت بعمل مي‌آورند، كه نمونه بارز آن «مجمع جهاني توسعه پايدار»  است كه همه ساله در مقر سازمان ملل متحد برگزار مي‌گردد.


از ديگر نهادهايي كه از اين سازمان بعنوان كارشناس علمي دعوت مي‌آورند، «مجمع جهاني اقتصاد» ، «مجمع جهاني اجتماعي»  و «مجمع جهاني علمي اقتصادي»  مي‌باشند.
بديهي است كه حضور در چنين مجامع علمي و صنعتي بعنوان كارشناس و ارايه نظرات مختلف علمي، مي‌تواند تاثير بسزايي در تصميم‌گيريهاي اين مجامع داشته باشد. بطوريكه در اكثر موارد نظرات و راهكارهاي اين كارشناسان توسط مجامع مزبور پذيرفته شده و به موقع اجرا گذاشته مي‌شود.


سازمان صلح سبز، حتي تاثيراتي در امور داخلي كشورها داشته است. در قضيه غرق شدن كشتي متعلق به سازمان صلح سبز  و بدنبال رسوايي و ننگي كه سازمان با تبليغات خود عليه فرانسه انجام داده بود، وزير دفاع وقت فرانسه (شارل هرنو)  مجبور به استعفا شد  و حتي مدير عمليات سري ارتش فرانسه (پير لوكا)  نيز از مقام خود عزل شد.

 
سازمان صلح سبز حتي در روابط فيمابين دولتهاي نيز تاثيراتي داشته است. مثلا در جريان قضيه غرق شدن كشتي سازمان و به قتل رسيدن عكاس سازمان، دوتا از مامورين ارتش سري فرانسه در نيوزيلند به جرم قتل شبه عمد و ايجاد حريق محاكمه و زنداني شدند.  بدنبال آن روابط بين فرانسه و نيوزيلند رو به تيرگي نهاد تا جاييكه فرانسه از صدور مواد غذايي به نيوزيلند ممانعت ‌كرد، و همچنين بر كالاهاي گمركي نيوزيلند تعرفه‌هاي بسيار سنگين وضع نمود.


در دوم اكتبر 1985، فرانسه در دادگاه داوري بين‌المللي واقع در ژنو ، به پرداخت بيش از 8 ميليون دلار بخاطر خسارات وارده به سازمان صلح سبز در اثر انهدام كشتي، محكوم گرديد.  حتي نيوزيلند در قبال آزادي 2 مامور فرانسه چيزي حدود 7 ميليون دلار مطالبه كرده بود.


شخصيت حقوق سازمان صلح سبز


شخصيت حقوقي بر دو قسم است:


الف- شخصيت حقوقي داخلي


شخصيت حقوقي داخلي، شخصيتي است كه يك سازمان بر طبق قوانين داخلي يك كشور بدست مي‌آورد و اين امر تابع قوانين و مقررات دولت اعطا كننده شخصيت حقوقي است كه چه ملاكها و معيارهايي را براي اعطاي شخصيت حقوقي داخلي در نظر بگيرد.


ب- شخصيت حقوقي بين‌المللي


شخصيت حقوقي بين‌المللي خود بر دو گونه است:


الف) شخصيت حقوقي بين‌المللي صريح


اين نوع شخصيت حقوقي به صراحت در اساسنامه يك سازمان بيان شده است. مثلا يكي از مواد اساسنامه را به اين مطلب اختصاص مي‌دهند كه سازمان داراي شخصيت حقوقي بين‌المللي مي‌باشد.


ب) شخصيت حقوقي بين‌المللي ضمني


اين نوع شخصيت حقوقي به صراحت در اساسنامه يا ساير اسناد مربوط به سازمان ذكر نشده است، اما با نگاهي به عملكرد و اشتغال سازمان و با توجه به حوزه فعاليت سازمان مي‌توان به خوبي دريافت كه آيا يك سازمان از شخصيت حقوقي بين‌المللي برخوردار است يا خير. رويه قضايي بين‌المللي نيز اين امر را پذيرفته است كه براي تشخيص شخصيت حقوقي بين‌المللي يك سازمان بايد به عملكرد و فعاليت سازمان توجه كرد.


در مورد سازمان صلح سبز بايد گفت كه: از نظر شخصيت حقوقي داخلي، چون اين سازمان در كشور كانادا و طبق قوانين كانادا به ثبت رسيده است، لذا داراي شخصيت حقوق  داخلي مي‌باشد, و شكي در اين مطلب نمي‌باشد. اما از نظر شخصيت حقوقي بين‌المللي بايد گفت كه: علي‌الاصول در سند موسس سازمانهاي غير دولتي ذكري از شخصيت حقوقي بين‌المللي نمي‌شود، چرا كه اين سازمانها معمولا طبق قوانين داخلي يك كشور خاص ايجاد مي‌شوند و در ابتدا يك تشكل و شركت خصوصي بوده‌اند، به همين دليل هدف ايجاد كنندگان اوليه اينگونه سازمانها بين‌المللي نبوده است. پس شخصيت حقوقي صريحي براي اينگونه سازمانها علي‌الاصول وجود ندارد. لذا بايد بدنبال شخصيت حقوقي ضمني براي آنها باشيم.


با توجه به آنچه كه از ابتدا عرض شد و با توجه به رويه قضايي بين‌المللي و با در نظر گرفتن عملكرد و فعاليتهاي سازمان صلح سبز، مي‌توان قائل به شخصيت حقوقي بين‌المللي اين سازمان بطور ضمني شد. چرا كه اين سازمان در اكثر نقاط دنيا فعاليت مي‌كند و در تعداد زيادي از كشورهاي دنيا شعبه دارد كه بطور فعال ايفاي نقش مي‌كنند.


ساختار سازمان صلح سبز


سازمان صلح سبز در نوع خود منحصر به فرد است. تاكيد اين سازمان بر اين است كه طرفداران و اعضاي خود را متعهد به اهداف سازمان بكند، و به دنبال اين است كه يك سازمان بين‌المللي و فراگير ايجاد نمايد.

 
سازمان صلح سبز بين‌الملل در حقيقت مركز اصلي هماهنگي و تنظيم امور شعبه‌هاي ملي و منطقه‌اي خود مي‌باشد، كه در حال حاضر در بيش از 30 كشور جهان داراي 43 شعبه مي‌باشد.


اساس كار سازمان بر آزادي  و اراده شهروندان كشورهاي مختلف بنا شده است، بطوريكه طرفداران و حاميان اصلي و مهم اين سازمان، موسسات مختلف و اشخاص حقيقي مي‌باشند كه سازمان را در تهيه بودجه آن و نيل به اهداف، كمك مي‌كنند.


اين سازمان متشكل از يك شبكه بسيار متحد و بهم پيوسته از شعب ملي و منطقه‌اي  مي‌باشد كه اين شعب دائما با مركز فرماندهي خود در آمستردام (كه همان صلح سبز بين‌الملل مي‌باشد) در ارتباط و هماهنگي كامل مي‌باشند.


اركان سازمان صلح سبز با توجه به اطلاعاتي كه بدست آمده، از قرار زير مي‌باشد:


شوراي سازمان صلح سبز


شوراي سازمان مهمترين و اصلي‌ترين ارگان سازمان است و مركز اصلي تصميم‌گيري سازمان قلمداد مي‌شود.  اين شورا مركب است از نمايندگان معرفي شده از سوي شعب ملي و منطقه‌اي.


شورا هر سال يك بار تشكيل جلسه مي‌دهد. وظيفه اصلي شورا تعيين سياست‌هاي كلي سازمان و نيز تعيين بودجه سازمان براي سال آينده مي‌باشد. يكي ديگر از وظايف شورا تعيين هيات مديره بين‌المللي  سازمان صلح سبز است. اين هيات مديره نسبت به وظايف خود، در قبال شورا بايد پاسخگو باشد, در عوض اين پاسخگويي حق دارد كه مدير اجرايي  سازمان را تعيين بكند. مدير اجرايي مسئول اقدامات و برنامه‌هاي سازمان مي‌باشد و نسبت به وظايف خود در قبال هيات مديره مسئوليت دارد. يكي ديگر از حقوقي كه به هيات مديره بين‌المللي سازمان اعطا شده، تصويب احكام مالي سازمان است. بعبارتي اجراي كليه احكام مصوب شورا، بعهده هيات مديره مي‌باشد.


شعب ملي و منطقه‌اي


اين شعب كه همان شعبه‌ها و شاخه‌هاي مختلف سازمان صلح سبز بين‌الملل در كشورها و مناطق مختلف مي‌باشند هر كدام به نام كشور يا منطقه‌اي معروفند كه در همان كشور يا منطقه قرار دارند. مثلا سازمان صلح سبز استراليا، سازمان صلح سبز آرژانتين، كانادا و... .


اين شعبه‌ها از سوي سازمان صلح سبز بين‌الملل، مجاز به اتخاذ نام «صلح سبز»  شده‌اند. تمام اين شعبه‌ها از سوي شوراي سازمان متعهد هستند كه «اصل عدم خشونت»  را سرلوحه كار خود قرار بدهند و بايد تمام تلاش خود را در جهت اهداف سازمان صلح سبز بين‌الملل بسيج نمايند.


هر يك از شعب مزبور توسط يك «هيات مديره ملي يا منطقه‌اي»  اداره مي‌شود كه اين هيات مديره نماينده‌اي موسوم به «امين»  به شوراي سازمان صلح سبز بين‌الملل معرفي مي‌كنند. از ميان اين شعب تنها شعبه‌هايي در تصميم‌گيريهاي شورا شركت داده خواهند شد كه شرايط و الزامات سازمان را رعايت كرده و در تهيه بودجه سازمان مشاركت نمايند.
اشخاصي كه بعنوان امين تعيين مي‌شوند همه ساله جهت اعمال تغييرات لازم براي اداره هر چه بهتر سازمان، تشكيل جلسه مي‌دهند. در اين اجلاس راهكارها و خط و مشي سال آينده سازمان نيز تعيين مي‌گردد.


از ديگر اختيارات و وظايفي كه اين اجلاس اعمال مي‌كند، تعيين «هيات مديره ناظر»  مي‌باشد كه تعداد آنها 7 نفر است و بعنوان هيات مديره سازمان صلح سبز بين‌الملل انجام وظيفه مي‌نمايند.


هيات مديره ناظر، بودجه سازمان و احكام مالي و بودجه‌اي سازمان را تصويب مي‌نمايند. علاوه بر آن شخصي را از ميان خود بعنوان «مدير اجرايي بين‌المللي»  انتخاب مي‌كنند. هر مصوبه‌اي كه از شوراي سازمان خارج شود، بايد توسط اين مدير اجرايي اجراي گردد. علاوه بر اجراي مصوبات شورا، مدير اجرايي سرپرست سازمان صلح سبز بين‌الملل نيز تلقي مي‌شود.


ماموريت اصلي مدير اجرايي اين است كه طرحها و برنامه‌هاي مناسبي را جهت موثر واقع شدن مبارزات و فعاليتهاي سازمان در جهت حمايت از اقيانوسها، جنگلها، آسمان، درياها و بطور كل كره زمين، ارايه و تدارك ببيند و هماهنگي‌هاي لازم را با شعب ملي و منطقه‌اي در اين زمينه‌ها بنمايد. اقدامات اين مدير اجرايي بطور مرتب توسط هيات مديران مورد بررسي و ارزيابي قرار مي‌گيرد.


از نظر تعداد كارمندان، سازمان صلح سبز روي هم رفته (يعني با احتساب تمام كارمندان شعب ملي و منطقه‌اي) بيش از 1330 كارمند و پرسنل دارد.


بودجه سازمان صلح سبز


سازمان صلح سبز از سوي 5 ميليون طرفدار كه در 158 كشور، از 191 كشور جهان قرار دارند، حمايت مي‌شود.  از بين اين افراد حدود 3 ميليون در تهيه بودجه سازمان مشاركت دارند. اين 3 ميليون عمدتا از كشورهايي هستند كه سازمان در آنها داراي شعبه مي‌باشد.


طرفداران سازمان، بعضا صاحبان كارخانجات و شركتهاي بزرگ هستند كه قسمتي از درآمد حاصل از فروش كالاهاي خود را به سازمان اختصاص مي‌دهند. البته بعضا اتفاق افتاده است كه سازمان خود اقدام به تجارت و خريد و فروش كالا نموده است.


نكته جالب توجه آن كه سازمان صلح سبز هيچ نوع كمك و يا هديه‌اي را از دولتها، شركتهاي دولتي، احزاب سياسي يا ارگانهاي د ولتي و حتي سازمانهاي بين‌المللي از قبيل سازمان ملل متحد، اتحاديه اروپا يا ديگر سازمانها نمي‌پذيرد, و هيچگاه از چنين سازمانهايي تقاضاي كمك هم نكرده است و بعضا اتفاق افتاده است كه اين سازمانها خود اقدام به كمك به سازمان صلح سبز نموده‌اند، اما سازمان از پذيرفتن كمكهاي مزبور خودداري كرده است.  و اين امر فقط بخاطر اين است كه سازمان نمي‌خواهد كه استقلالش تحت تاثير و نفوذ دولتها يا سازمانهاي بين‌المللي قرار گيرد. لذا جهت حفظ استقلال، تمامت و اهداف خود هيچگونه هديه يا وجهي را از سوي اشخاص دولتي و حتي اشخاص حقيقي كه نماينده دولت محسوب شوند يعني در سمت مقام خود اقدام به كمك نمايند، قبول نمي‌كند.


اما در مقابل هر گونه كمك يا وجهي كه از سوي اشخاص حقيقي و حقوقي غير دولتي ارايه شود، را قبول كرده و مي‌پذيرد. ولي چنانچه همين افراد حقيقي و حقوقي غير دولتي قصد سوء استفاده و يا قصد نفوذ به سازمان و تحت تاثير قرار دادن اهداف و استقلال سازمان را داشته باشند، باز در اين صورت نيز، سازمان كمكهاي مالي آنها را رد خواهد كرد.


موارد مصرف بودجه سازمان


بودجه سازمان در بخشهاي و قسمتهاي مختلفي از جمله موارد زير هزينه مي‌شود:


قسمت اعظم بودجه سازمان صرف تامين هزينه‌هاي مالي شعب كوچكتر كه در كشورهاي مختلف فعاليت مي‌كنند، مي‌شود، يعني شعبه‌هايي كه خود قادر به تامين بودجه خود نيستند.


بخشي از بودجه صرف كسب و فراگيري جديدترين اطلاعات علمي و صنعتي روز آنهم در سطح بالا مي‌شود.
قسمتي از بودجه صرف تصدي و اداره ناوگان كشتيهاي اقيانوس پيما و غول پيكر سازمان مي‌شود.
بخشي از بودجه صرف استفاده از جديدترين وسايل ارتباط جمعي براي اطلاع رساني به عامه مردم در اسرع وقت مي‌شود.
برخي از بودجه سازمان هم صرف انتشار موضوعات و گزارشهايي مي‌شود كه در آن گزارشها، چگونگي سوء استفاده كشورهاي توسعه يافته از دنياي صنعت و تكنولوژي به شيوه‌هاي غير قانوني بيان شده است.  مثلا گزارشهايي از تجارتهاي غير قانوني، تجارت زباله‌هاي هسته‌اي و سمي و مواد آلوده كننده محيط زيست، سوء استفاده از گوشت نهنگها، شكار غير قانوني برخي گونه‌هاي جانداران و... .


نتيجه‌گيري


با گسترش فعاليتهاي سازمان صلح سبز و با افزايش روز افزون شمار طرفداران و داوطلبان اين سازمان، به نظر مي‌رسد كه دولتها در سوء استفاده از امكانات صنعتي، علمي و فني خود با مشكلات بيشتري مواجه باشند، چرا كه دائما از سوي اين سازمان و ديگر سازمانهاي مشابه، با مخالفت مواجه خواهند شد.


از سوي ديگر اين سازمانها شايد بتوانند بعدها مسئوليت اجراي موافقت‌نامه‌هاي مربوط به محيط زيست را بعهده بگيرند. (البته اين امر بايد توسط دولتهاي طرف معاهده يا موافقت‌نامه صورت بگيرد)، حتي اين سازمانها مي‌توانند به تدريج نقش ضمانت اجراي اين موافقت‌نامه‌ها را نيز بازي كنند، و اين امر حاصل نمي‌گردد مگر با گسترش دامنه فعاليت اين سازمانها.
از جانب آخر اينكه ما رفته‌رفته شاهد اين خواهيم شد كه خواستها و نظرات افراد جامعه در قالب اين گونه سازمانها بر قدرت عمومي چيره شود و اين دولتها باشند كه سعي كنند تصميمات خود را در جهت برآورده كردن نظرات عموم مردم اتخاذ كنند.

منابع :

سایت ویکی پدیا

وب گاه سازمان فائو

روزنامه اعتماد

http://vista.ir



تاريخ : یکشنبه 6 شهریور1390 | 2:10 بعد از ظهر | نویسنده : علی خادمی |

 

بمب هاي هسته اي و هيدروژني و اثرات آن بر روي محيط زيست

ابتدا به تشريح ساختمان اتم مي پردازيم :

در داخل هر اتم سه ذره وجود دارد : الکترون با بار منفي ، پروتون با بار مثبت و نوترون خنثي . بارهاي همنام يکديگر را دفع و بارهاي غير همنام يکديگر را جذب مي کنند به جز نوترون که هيچ عکس العملي ندارد .

هسته اتم هر عنصر از پروتون و نوترون تشکيل شده است که مجموع تعداد آن ها را عدد اتمي آن عنصر z مي گويند . لازم به ذکر است جرم نوترون 1.675 * 10 به توان منفي 27 کيلوگرم و جرم پروتون 1.673 * 10 به توان منفي 27 مي باشد .

پروتون هاي تشکيل دهنده هسته اتم چون داراي بارمثبت هستند پس طبيعي است که يکديگر را دفع کنند براي جلوگيري از اين اتفاق نوترون ها مانند چسبي از متلاشي شدن هسته جلوگيري مي کنند . الکترون ها نيز در مدارات بيضي شکل و نا منظم در اطراف هسته با سرعت بسيار زياد در حال گردشند و هر چه اين الکترون ها به لايه والانس نزديک تر مي شوند تعلق آن ها به هسته کاهش مي يابد . ( بر اساس مدل اتمي بور )

به طور کلي انرژي موجود در هسته به دو روش آزاد مي شود :

1- روش شکاف هسته اي : که در آن يک اتم سنگين مانند اورانيم تبديل به دو اتم سبک تر مي شود ويا به عبارتي ديگر وقتي که هسته اي سنگين به دو يا چند هسته با جرم متوسط تجزيه مي شود مي گويند شکاف هسته اي رخ داده است و وقتي هسته اي با عدد اتمي زياد شکافته شود ، مقداري از جرم آن ناپديد و به انرژي تبديل مي شود . ( طبق قانون نسبيت ) .

2- روش همجوشي ( گداخت هسته اي ) : که در آن دو اتم سبک مانند هيدروژن تبديل به يک اتم سنگين مانند هليم مي شود . درست همانند اتفاقي که در حال حاضر در خورشيد مي افتد ، که در هر دو حالت انرژي قابل توجهي آزاد مي شود .

البته در حال حاضر محققین و دانشمندان به دنبال روش های دیگر هم هستند که به علت محرمانه بودن این پژوهش ها هنوز از این فعالیت ها اطلاعات دقیقی در دسترس نیست

در حال حاضر اکثر بمب هاي هسته اي و نيروگاه هاي هسته اي بروش شکاف هسته عمل مي کنند . حال دوباره به توضيحات مربوط اتم برمي گرديم . دراينجا لازم است نکاتي را در مورد پايداري و ناپايداري توضيح دهيم .

اگر 13 پروتون را با 14 نوترون ترکیب کنيم هسته اي خواهيم داشت که اگر 13 الکترون در اطراف آن گردش کنند يک اتم آلومينيوم را مي سازند . حال اگر ميلياردها عدد از اين اتم ها را در کنار هم قرار دهيم آلومينيوم را مي سازيم ( AL27 ) که با انواع وسايل نظير قوطي ها ، درب ، ‌پنجره ها و ... را مي توان ساخت .

حال اگر همين آلومينيوم را در شيشه اي قرار دهيم ! و چند ميليون سال به عقب برگرديم اين آلومينيوم هيچ تغييري نخواهد کرد ، پس آلومينيوم عنصري پايداراست . تا حدود يک قرن پيش تصور براين بود که تمام عنصر پايدار هستند 

مسأله مهم ديگر اينکه بسياري از اتم ها دراشکال متفاوتي ديده مي شوند . براي مثال : مس دو شکل پايدار دارد ، مس 63 و مس 65 که به اين دو نوع ايزوتوپ گفته مي شود . هر دوي آن ها 29 پروتون دارند اما چون در عدد اتمي 2 واحد فرق دارند به سادگي مي توان فهميد که تعداد نوترون هاي اولي 34 و ديگري 36 است و هر دوي آنها پايدار هستند . در حدود يک قرن پيش دانشمندان متوجه شدند که همه عناصر ايزوتوپهايي دارند که راديو اکتيو هستند . مثلاً : هيدروژن را در نظر بگيريد ، در مورد اين عنصر سه ايزوتوپ شناخته شده ا است .


منظور از غني سازي اورانيوم چيست ؟

غني سازي عبارت است از انجام عملي که بواسطه آن مقدار اورانيوم 235 بيشتر شود و مقدار اورانيوم 238 کمتر ، که پس از جمع آوري اورانيوم 238 ، آن را زباله اتمي مي نامند .

غني سازي اورانيوم به روش هاي مختلفي انجام مي شود که چند مورد از آن را خدمت شما يادآور مي شويم :

1- استفاده از اصل انتشار گازها

2- استفاده از روش فيلترينگ

3- استفاده از ميدان هاي مغناطيسي

4- استفاده از دستگاه سانتريفوژ

 که در حال حاضر روش چهارم متداول ترين ، با صرفه ترين و مطمئن ترين روش به شمار مي آيد .

نکاتي جالب در مورد بمب هاي هسته اي

منطقه انفجار بمب هاي هسته اي به پنج قسمت تقسيم مي شود :

1- منطقه تبخير

2- منطقه تخريب کلي

3- منطقه آسيب شديد گرمايي

4- منطقه آسيب شديد انفجاري

5- منطقه آسيب شديد باد و آتش

در منطقه ي تبخير درجه حرارتي معادل سيصد ميليون درجه سانتي گراد !!! بوجود مي آيد

و اگر هر چيزي از فلز گرفته تا انسان و حيوان در اين درجه حرارت قرار بگيرد آتش نمي گيرد بلکه بخار مي شود اثرات زيانبار اين انفجار حتي تا شعاع پنجاه کيلومتري وجود دارد و موج انفجار آنکه حامل انرژي زيادي است مي تواند ميليون ها دلار از تجهيزات الکترونيکي پيشرفته نظير ماهواره ها و يا سيستم هاي مخا براتي را به مشتي آهن پاره تبديل کند و همه آن ها را از کار بيندازد .

اين ها همه اثرات بمب هاي هسته اي بود پس از انفجار تا سال هاي طولاني تشعشعات زيانبار راديواکتيو مانع ادامه حيات موجودات زنده در محل هاي نزديک به انفجار مي شود .

راديواکتيو از سه پرتو آلفا ، بتا و گاما تشکيل شده است که نوع گاماي آن از همه خطرناک تر است و با توجه به فرکانس بسيار بالا ، جرم و انرژي بالايي که دارد اگر به بدن انسان برخورد کند از ساختار سلولي آن عبور کرده و در مسير حرکت خود باعث تخريب ماده دزوکسي ريبو نوکلوئيک اسيد يا همان DNA و سرانجام زمينه را براي پيدايش انواع سرطان ها ، ‌سندرم ها و نقايص غير قابل درمان ديگر فراهم مي کند و حتي اين نقايص به نسل هاي  آينده نيزمنتقل خواهد شد .

تبعات انفجار يک بمب

اثرات انفجار يک بمب اتمي از نوع شکاف هسته اي را مي توان به چهار دسته تقسيم بندي کرد :

1) موج انفجار

2) تابش گرمايي

3) تابش هسته اي مستقيم

4) تابش هسته اي غير مستقيم

1- موج انفجار: اين اثر از انفجار بمب هسته اي موجب افزايش ناگهاني فشار هوا و سپس کاهش آن مي شود که در فاصله هزار متري از محل انفجار مقدار فشار هوا به 20000 تن مي رسد اين فشار مي تواند ساختمان هاي مستحکم آجري را ويران سازد و با فاصله گرفتن از محل انفجار تا شعاع دو کيلومتري ساختمان هاي با استحکام کمتر در اثراين موج انفجار تخريب مي شوند و قطعات به جا مانده را با سرعت چند صد کيلومتر در ساعت به اطراف پرتاب مي کند .

2- تابش گرمايي : در فاصله دو کيلومتري از محل انفجارشدت تابش گرمايي معادل انفجار 20000 تن تي . ان . تي است که در زمان کمتر از دو ثانيه فاصله دو کيلومتري ازمحل انفجار را طي مي کند و موجب آتش سوزي هاي شديد در ساختمان هاي اطراف مي شود همين اثر از انفجار بمب اتمي پديده اي به نام طوفان آتش را ايجاد مي کند که در آن گرماي آتش بادهايي سوزان با سرعت 80 تا 160 کيلومتر در ساعت را بوجود مي آورد .

انفجار بمب اتمي در هيروشيما موج گرمايي ايجاد کرد که حرارت آن به 40000 درجه سانتي گراد رسيد و ناحيه اي به شعاع 5/4 کيلومتر را فرا گرفت . بمب اتمي هيروشيما که پسرک کوچک يا پسر کوچولو لقب داشت از نوع طرح تفنگي بود ، در اين بمب مقدار 10 کيلوگرم اورانيوم 235 خالص ( به شدت غني شده ) به کار گرفته شد ،‌که تأثيرات ويران ساز آن تنها ناشي از شکاف 10 درصد از اورانيوم آن بود يعني تنها يک کيلو گرم از ده کيلو گرم اورانيوم غني شده در اين بمب قبل ازخارج شدن توده اورانيوم از حالت ابر بحراني با انجام واکنش زنجيره اي شکافت اتم هايش دچار واپاشي شد و 9 کيلوگرم اورانيوم ديگر در توليد انرژي اين انفجار شرکت نکرد .

3- تابش هسته اي مستقيم : اين اثر که ناشي از نوترون ها و پرتوهاي گاما است در فاصله يک کيلومتري از انفجار بمب هسته اس سوختگي هاي کشنده ايجاد مي کند که بلافاصله باعث مرگ افرادي مي شود که در تماس مستقيم با پرتوهاي گاما و بارش نوترون هاي پراکنده شده حاصل از انفجار قرار مي گيرند و افرادي که در فاصله دورتر قرار دارند با دريافت دُز کمتر از تابش هاي مضر دچار سرطان خون  و سرطان استخوان و نقص هاي ژنتيکي مي شوند .

4- تابش هاي هستهاي : اين اثر از انفجار بمب هاي هسته اي نوع شکافتي از واپاشي محصولات راديواکتيو شکافت حاصل مي شوند در اين اثر محصولات راديواکتيو با عمر طولاني شکافت تبخير شده و به صورت بارش هاي راديواکتيو به روي زمين مي ريزند ممکن است جمعيت هايي که دهها يا صدها کيلومتر دورتر از محل انفجار و واقع هستند تحت تأثير اين بارش ها قرار گيرند و دچار صدمات جبران ناپذيري شوند که شايع ترين آن ها سرطان استخوان است .

بمب دومي که در روز 9 اوت 1945 ناکازاکي را ويران ساخت از نوع بمب انفجار داخلي بود ، در اين طرح از بمب اتمي ماده شکاف پذيربر خلاف طرح تفنگي که اورانيوم235 است پلوتونيوم 239 مي باشد ، در اين نوع بمب هسته اي انفجار ماده منفجره معمولي باعث تراکم قلب پلوتونيوم 239 شده و آن را به حالت ابر بحراني که در آن واکنش مرگبار زنجيره اي شکافت آغاز مي شود مي رساند . يک چکاننده در مرکز کره نوترون هاي لازم را براي شروع واکنش زنجيره اي تأمين مي کند .

هرچه بمب شکافتي در فاصله بيشتري از سطح زمين منفجر شود اثرات زيانبار ناشي از ايجاد موج انفجار و گوي آتشين آن افزايش مي يابد و تخريب در سطح وسيع تري رخ مي دهد اما اگر انفجار در فاصله کمتر از سطح زمين روي دهد قدرت تخريب در يک  نقطه متمرکز شده و آن مکان ويژه را با حداکثرتوان ويران مي سازد . از اين نوع انفجارها در نابود ساختن انبارها و تأسيسات زير زميني استفاده مي شود .

گذشته از نسل دوم بمب هاي کشتار جمعي با نام سلاح هاي گرما هسته اي يا بمب هاي هم جوشي که تنها در اختيارکشورهاي آمريکا و روسيه مي باشد از قدرت تخريبي معادل 1000 برابر بمب هاي شکافتي برخوردار است . در جهاني که هنوز ميليون ها نفر در فقر و گرسنگي به سر مي برند و کودکاني که در اقصا نقاط جهان از سوء تغذيه و بيماري جان مي سپارند ، ‌در جهاني که شرايط بد آب و هوايي روز به روز زندگي را بر اين کره خاکي سخت و سخت تر مي کند هستند کشورهايي که با هزينه اي چند ميليارد دلاري اقدام به ساخت سلاح هاي کشتار جمعه و يا توسعه انبارهاي استراتژيک خود مي کنند و اين در برهه اي از تاريخ بشراتفاق مي افتد که داعيه « حقوق بشر » گوش همگان را کرکرده است .

به اميد روزي که جهاني عاري از هرگونه سلاح کشتار جمعي داشته باشيم .

منابع:

سازمان انرژی اتمی ایران

خبرگزاری مهر

http://www.farya.com

http://www.tdca.ir



تاريخ : یکشنبه 6 شهریور1390 | 1:57 بعد از ظهر | نویسنده : علی خادمی |

 

نقش نفت ( ترکیبات نفتی ) بر محیط زیست

تعريفی مختصر از نفت

نفت ماده آلی مايع و سیاه رنگی است با بویی مخصوص که ماده اوليه آن عمدتا موجودات زنده ریزی بوده اند که امروزه به حالت شناور در آب دریا وجود دارند در فرآیند تبدیل مواد آلی به هیدروکربنها باکتری های غیر هوازی نقش اصلی را به عهده دارند .نفت خام با حفر چاههای عمیق از اعماق زمین خارج شده و به پاایشگاه برده میشود و در آنجا تصفیه شده و اجزاء مختلف آن مانند : بنزین ،گازوئیل ،سوخت کوره و قیر بدست می آید که هر کدام بسته به مصارفی که دارند ترکیباتی را تولید می کنند که در بخشهای بعد به آن اشاره می کنیم  

 

نقش ترکیبات نفتی در آلودگی هوا

عوامل الوده کننده هوا ناشی از مواد نفتی

مونوکسید کربن : گاز سمی مونوکسید کربن بطور عمده مربوط به خودروهایی است که مصرف سوخت آنها بنزین می‌باشد. این خودروها مقدار زیادی گاز CO را از طریق لوله اگزوز وارد هوا می‌کنند.

ازن : ازن که جز اصلی مه دود است، گازی است که از ترکیب اکسید نیتروژن و هیدروکربنها در حضور نور آفتاب بوجود می‌آید. در اتمسفر ، ازن بطور طبیعی به صورت لایه‌ای که ما را از اشعه ماورای بنفش محافظت می‌کند، وجود دارد. ولی زمانی که در سطح زمین تولید شود، کشنده است

اتومبیلها ، کامیونها و ... یکی از اصلی ترین منابع ازن هستند. پالایشگاههای نفت نیز سهم بزرگی در همین مساله دارند و نیمی از انتشار هیدروکربنها و نیتروژن در کشور آمریکا مربوط به آنهاست.


دی اکسید گوگرد : عمدتا مربوط به نفت کوره ( نفت سیاه) است که در بعضی صنایع و تاسیسات حرارت مرکزی و تولید نیرو مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اکسیدهای نیتروژن دار: بطور عمده مربوط به نفت کوره ، گازوئیل و مقدار کمتری مربوط به مصرف بنزین و نفت سفید است.

هیدروکربن‌های سوخته نشده : عمدتا مربوط به خودروهایی است که بنزین مصرف می‌کنند. نفت کوره و گازوئیل در این مورد سهم کمتری دارند.

ذرات ریز معلق : به طور عمده از سوختن نفت کوره حاصل می‌شود.


CFC  ها :
CFC   ها موادی هستند که صدها مصرف گوناگون دارند . زیرا آنها تقریبا غیر سمی و مقاوم در برابر شعله بوده و به راحتی تجزیه نمی‌شوند . به خاطر چنین پایداری ، آنها تا 150 سال باقی خواهند ماند . گازهای CFC به آرامی تا ارتفاعات 40 کیلومتری صعود کرده و در آنجا تحت نیروی عظیم تشعشعات ماورای بنفش خورشید شکسته شده و عنصر شیمیایی کلر را آزاد می‌کنند . بعد از آزادی هر اتم کلر قبل از برگشت به زمین که سالها طول می‌کشد، حدود صد هزار مولکول ازن را از بین می‌برد . سه و شاید پنج درصد لایه ازن در سطح جهان تاکنون توسط گازهای CFC تخریب شده است . با از بین رفتن لایه ازن بیماری های پوستی ،آب مروارید ، درد استخوان و ...بوجود می آید .

برخی راهکارها :

استفاده از سوخت CNG عمر موتور خودرو را افزايش می دهد.

CNG برخلا ف بنزين و گازوئيل به صورت گاز وارد موتور می شود لذا باتوجه به اين که مايع نمی باشد، روغن روی رينگ و پيستون را نمی شويد، در نتيجه استهلاک موتور و هزينه های نگهداری آن کاهش می يابد.


با استفاده از سوخت CNG روغن موتور آلوده و رقيق نمی شود و خاصيت روان سازی آن برای مدت طولانی باقی می ماند.
علاوه بر اين يک امتياز مهم CNG اين است که عاری از آلودگی است و چون عمدتا از متان تشکيل شده لذا ذرات و بخارات خروجی از اگزوز به صورت بخار آب و کسر کوچکی از منواکسيد کربن است .

سيستم جديد تلفیقی ( دو سوختی ) در خودروها شامل یک موتور بنزینی ، یک موتور الکتریکی و یک ژنراتور است که مصرف سوخت را تا یک دوم مصرف سوخت خودروهای معمولی کاهش داده و به نحو چشمگیری گازهای خروجی آلاینده را کم می نماید .

همچنين گاز سوز کردن اتوبوسهای شرکت واحد ، افزايش وسايل نقليه عمومی به تعداد کافی و برنامه ريزی برای ايجاد مترو ، توليد بنزين بدون سرب و استفاده از آن ، منع عبور و مرور وسايل نقليه موتوری دودزا ، پيش بينی لازم برای متوقف سازی خودرو های فرسوده و گاز سوز کردن خودرو ها از جمله اين روشها برای تقليل آلودگی ناشی از سوختهاست .

اثرات اقتصادی انرژی بر محيط زيست

روند مصرف انرژی در ایران :

آلودگی های هوای شهری ، باران اسید و گرم شدن عمومی هوای زمین مهمترين شکل اثرات مخرب زيست محيطی منتج از بخش انرژی است .

در محدوده سال‌های ۱۳۵۴-۱۳۸۰مصرف داخلی توليدات نفتی از ۱۷۲ معادل ميليون بشکه نفت  به ۳۹۳ معادل ميليون بشکه نفت و مصرف گاز از ۱۳ معادل ميليون بشکه نفت به ۲۴۲معادل ميليون بشکه نفت رسيده است در ۱۰ سال اخير مصرف بنزين نسبت به ساير توليدات نفتی افزايش بيشتری پيدا کرده است و تقريبا به دوبرابر رسيده است . مصرف سرانه انرژی کم و بيش نرخ ثابت فزاينده داشته است که در پی سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۹ اين نوسانات به دليل انقلاب اسلامی و جنگ تحميلی عراق عليه ايران بوده است.


برنامه کاهش آلودگی هوا (۱۳۷۴) و آيين نامه اجرايی آن (۱۳۷۶) که هدفش کاهش آلودگی ناشی از حمل و نقل، کارخانه ها، نيروگاه‌ها و بخش صنايع است، برای تهران بزرگ تدوين شده، اما اجرای آن بسيار ضعيف بوده است. شش آلاينده اصلی که همگی آنها می‌توانند سلامتی انسان را به مخاطره بيندازند و ناشی از مصرف سوخت‌های فسيلی هستند. عبارتند از: مونوکسيدکربن، دی اکسيد گوگرد، اکسيدهای نيتروژن، ازن، ذرات معلق، هيدروکربن ها، ترکيبات عالی فرار غيرمتانی و سرب

اين وضعيت سبب تراکم آلاينده ها، تشديد شرايط وارونگی دما و عدم وزش بادهای شديد جهت جابجايی آلاينده‌ها می‌شود. ارتفاع بالای تهران سبب پايين آمدن راندمان سوخت می‌شود که خود به مسأله آلودگی کمک می‌کند.

در طی دوره ۱۴۰روز مشاهده، ۱۱۶۰ بيمار با مشکلات تنفسی و قلبی در پنج بيمارستان تحت معالجه قرار گرفتند. اين بررسی نشان داد که سلامت افراد با غلظت دی اکسيدنيتروژن و دی اکسيد گوگرد در ارتباط تنگاتنگ می‌باشد. ريسک مرگ و مير افراد با ذرات معلق مرتبط می‌باشد که جزئيات اين ارتباط در پژوهشی که بر روی کيفيت هوای تهرا ن انجام شده به تفصيل بحث شده است. بر پايه بررسی‌هايی که در مکان‌های متفاوت انجام شده است، ۴۰۰۰ مرگ و مير در سال بر اثر آلودگی هوا در تهران رخ می‌دهد. علاوه بر اين تعداد مشابهی نيز نمونه‌هايی که به بيماری سرطان ريه مبتلا شده اند و در معرض NO2 بوده اند، گزار ش شده است.


بر مبنای نخستين گزارش ملی ايران به کنوانسيون تغيير آب و هوا يک ارزيابی از انتشار متان و دی اکسيدکربن تخمين زده شد و اثرات مخرب احتمالی بر گرمايش جهانی ناشی از سوختن گازهای سر چاه و همراه نفت برآورد گرديد .

پالایشگاهها و واحدهای تصفیه مواد نفتی

عمده پارامترهای آلاینده پالایشگاهها گاز SO2 وهیدروکربنهای  فرار است . شعاع پراکنش مواد آلاینده مزبور در پالایشگاهها حداقل تا 5کیلومتر برآورده شده. آلودگی ناشی از فعالیِِِِّت واحدهای تصفیه روغن موتور سوخته اغلب انتشار هیدروکربنهای آروماتیک ومواد نفتی فرار حاوی ترکیبات گوگردی و گازهای ناشی از واکنش H2SO4 با ناخالصیهای ترکیبات فلزی است که حداقل درشعاع 3-2 کیلومتری منتشر می شوند . آلودگی واحدهای تولید گریس و روغن های صنعتی بیشتر شامل مواد نفتی فرار بوده که شدت آن کم است آلودگی واحدهای قیر سازی ناشی از هیدروکربنها CO ، TSM ، SO2 و NOx می باشد .

آلودگی آب توسط مواد نفتی

محيط زيست دريايی تحت تأثير آلودگی نفتی قراردارد سالانه حدود۱/۲ ميليون بشکه نفت در آب‌های خليج فارس تخليه می‌شود. در اين حجم آلودگی حدود ۴۹/۵درصد تصادفات تانکرهای نفتی ۱۹/۴درصد ناشی از نشست تجهيزات استخراج در قسمت‌های ساحلی و ۱۴/۸درصد ناشی از شسته شدن مواد نفتی از سطح شهرهای ساحلی گزارش شده است. علاوه بر اين ، اثرات زيست محيطی به حجم آب آزاد شده در اين مناطق بستگی دارد. در ايران مناطق مختلفی نيز جهت اکتشاف و استخراج نفت خام در مناطق غيرساحلی شناسايی شده اند. حجم هيدروکربن‌های آزاد شده در خليج فارس از دريای شمال بيشتر می‌باشد.

الودگی با نشت نفت در دریا : مواد نفتی به مجرد ورود به دريا وارد فرآيند دگرگونی های فيزيکی ،شيميايی و بيولوژيکی می شود .

اولين و مهمترين اين فرآيند ها توزيع فيزيکی به صورت گسترش در سطح آب ، تبخیر ،انحلال ، جذب شدن و رسوب شدن است :

گسترش در دریا : علت گسترش نفت در آب نیروی گرانشی و اختلاف فشار سطحی بین نفت و آب است .حرکت لکه نفتی در جهت حرکت آب گسترش می یابد که باد ها و جریانات هوایی نیز در این امر موثرند . حرکات امواج بوجود امده لایه نفتی راشکسته و منجر به تشکیل قطرات نفتی می شود .

تبخیر و تشکیل حباب های هوا : تبخیر اجزاء فرار نفتی به سرعت انجام می شود . در نتیجه نشت نفت هیدروکربنهای سبک زودتر از هیدروکربنهای سنگین تبخیر می شوند بنابراین درجه تبخیر تابع درجه حرارت هواست . در مناطق گرمسیر مهمترین عامل از بین بردن نشت نفتی تبخیر آن است . همچنین مقدار چشمگیری از نفت نشتی از طریق فعالیتهای بادی و موجی به صورت پودر و حباب به اتمسفر منتقل می شوند .

انحلال : اجزاء سبک نفت کمی در اب محلولند و میزانی که میتوانند جذب اب شوند بسته به ترکیبات نفتی ، درجه حرارت باد و وضعیت دریا دارند . این مرحله زود شروع می شود ولی طولانی مدت است .در این مرحله اکیداسیون منجر به تشکیل اسیدهای چربی زا و الکل می شوند . هیدرو کربنهایی که نقطه جوش پایینی دارند مثل هیدرو کربنهای آروماتیک قابلیت حل بالایی دارند .

تجزیه : قطرات نفت به هنگام پخش شدن در اعماق مختلف آب به صورت شیمیایی یا بیولوژیکی تجزیه میشوند . با این حال نفت موجود در قسمتهای پایین تر ممکن است دوباره به سطح آب برگردد . و اما در کف دریا تجزیه شیمیایی و میکروبی نفت دائما در جریان خواهد بود  اما دما و کسیژن کم این مراحل را کند کرده و نفت ممکن است برای سالها به صورت رسوب باقی بماند .مایکرو ارگانیزمهای نواحی آلوده کم عمق در مقایسه با نواحی عمیق کمتر می توانند اجزاء نفتی را تجزیه کنند .

مصرف : مقداری نفت توسط اورگانیزمها مصرف میشوند یا به اجسام موجود در دریا می چسبند و مقداری نیز توسط حیوانات اعماق اقیانوس هضم می شوند . زئوپلانکتونها نیز در رابطه با تغذیه خود ، قطرات نفت و اجزاء نفتی حل شده را مصرف می کنند .

رسوب شدن : باقیمانده نفتی که تجزیه نمی شود ته نشین شده یا به طرف ساحل روان میگردد . قطرات نفت هموژنیزه شده با از دست دادن اجزاء سبک تر و جمع آوری ذرات دیگر مانند دانه های ماسه سنگین و ته نشین می شوند که در اینصورت مانند یک لایه نازک قهوه ای رنگ در کف دریا و دور از ساحل به صورت نوارهایی موازی با خط ساحل جمع می شوند .

تاثیر نشت نفت بر موجودات دریایی

در اثر نشت نفت اثرات مرگبار زیر گزارش شده است :

جلو گیری از فتوسنتز در برخی گیاهان آبزی ، کاهش باروری ، جلوگیری از رشد ، کاهش شدت تنفس ،مسمومیت گتاهان وجانوران ، تغییرات در تغذیه و رفتار گروهی .

میزان مسمومیت انواع گیاهان وجانوران دریایی بستگی به نوع نفت دارد به طور کلی مسمومیت های شدید بستگی به درصد اجزای هیدروکربورهای فرار نفت دارد .همچنین اجزاء سبکتر نفت سمی تر اند .

در مناطق محدود انهدام ماهیان در اثر عدم امکان فرار از منطقه آلوده اتفاق می افتد و در دریای آزاد که امکان فرار وجود دارد تخمها و نوزادان قربانی می شوند .

نفت پر و بال پرندگان را آلوده می کند و بنابراین از قدرت خشک ماندن و ضد رطوبتی آنها کم می کند . نفوذ آب در پرها از تغذیه کافی و پرواز مناسب می کاهد و باعث غرق شدن پرنده می شود . همچنین ممکن است سبب مسدود شدن لوله تنفسی در پرندگان شود که منجر به خفگی می گردد .گاهی نیز پرندگانی که در معرض آلودگیهای نفتی قرار می گیرند از خودن امتناع می کنند که در اثر بی غذایی زخیره چربی آنها تمام شده ونهایتا در اثر گرسنگی می میرند .

هیدرو کربنهای مواد نفتی قادر ند پس از تغذیه به وسیله موجودات آبزی از دیواره دستگاه گوارش عبور کرده و برای مدت طولانی در آنجا باقی بمانند . اکثر مواد تشکیل دهنده نفت خام پس از ورود به ذخیره غذایی در بافتهای چربی موجودات آبزی تثبیت شده و از آن طریق به موجودات رده بالا تر منتقل گردد .

اثر بر پستانداران کنار دریا : برخی از پستاندارانی که در کناره دریا زیست می کند ممکن است در اثر آلوده شدن یا تغذیه نفت منهدم شوند و برخی در اثر عواقب جانبی از بین بروند  وضعیت محلی برخی از پستانداران مانند دلفین ها ، سمور دریایی و گاو دریایی ممکن است به شدت تحت تاثیر نشت نفت شدید قرار گیرند .

اثر نشت نفت بر اکوسیستم دریایی : در آب دریا و مخصوصا در رسوبات آن اورگانیزمها در دگرگونی اجزاء نفتی شرکت می جویند و خود در اثر تماس با نفت دستخوش تغییراتی می گردند . اصولا وجود اجزاء نفتی علاوه بر اثرات کوتاه مدت بر اورگانیزمها شرایط زیست محیطی را نیز تغییر میدهد . برای مثال وجود هیدروکربورهایی که کاملا اکسیده نمی شوند باعث:

1-  تغییرات PH ، ایجاد ترکیبات گازی ، میزان چسبندگی سطح آب می گردد .

2-  بر هم زدن نسبت میکرواورگانیزمها به ماکرو اورگانیزمها می گردد .

سایر موارد موثر در آلودگی نفتی آب :

نشت و آلودگی نفتی تنها مسئول 10 درصد از میزان کل آلودگی نفتی حاصله در جهان است که از این مقدار نیمی مربوط به کشتی های نفتکش و نیمی ناشی از انفجار چاههای دریایی است . مابقی 90 درصد از کل آلودگی نفتی به طور طبیعی از عملیات روزانه ناشی از تردد کشتی های نفتکش و باربری ، حفاری و اکتشاف در آبهای دور دست ، فعالیت پالایشگاهها و انهدام ضایعات نفتی در دریا سر چشمه می گیرد . همچنین خالی کردن پس آبهای شیمیایی ، فاضلابهای صنعتی و نشت عمدی یا تصادفی هیدروکربور ها اقیانوسها را آلوده می کنند .

آلودگی خاک :

زباله هایی که در خاک دفن میشوند حاوی مواد پلاستیکی ساخته شده از تر کیبات نفتی هستند که در طبیعت تجزیه ناپذیرند و بر خلاف مواد دیگر که توسط باکتریها تجزیه می شوند و قابل جذب برای ریشه گیاهان اند مواد پلاستیکی منافذ جذب آب در ریشه را گرفته و باعث قطع آب می شوند در نتیجه گیاه خشک می شود . پلاستیک موجود در زباله شهری 4.22 % می باشد .

منابع :

سایت سازمان حفاظت محیط زیست

سایت دانشنامه رشد

سایت ویکی پدیا

روزنامه اعتماد

خبرگزاری فارس  



تاريخ : یکشنبه 6 شهریور1390 | 1:35 بعد از ظهر | نویسنده : علی خادمی |

کشاورزی ارگانیک ( تاثیر ان بر محیط زیست )

مقدمه


هم اکنون بیش از سه دهه از توجه جهانی به موضوع حفاظت محیط زیست وحدود دو دهه از مباحث پیرامون توسعه پایدار می گذرد. قبل از این ایام، در تمامی پروژه های توسعه، صرفاً دیدگاه اقتصادی و ایجاد در آمد و بازده اقتصادی بیشتر، مد نظر بود. لیکن در دهه 1970 میلادی این ذهنیت در افکار سیاستگذاران و برنامه ریزان توسعه مطرح گردید که این گونه روند رشد اقتصادی نهایتاً منجر به تخریب محیط زیست، نا برابری اجتماعی،کاهش منابع و... میشود وجبران این معضلات در دراز مدت موجب ضررهای فراوان اقتصادی خواهد شد(1)


کشاورزی ارگانیک درراستای توسعه پایدار کشاورزی بوده و به مجموعه ای از عملیات گفته می شود که باهدف کاهش مصرف نهاده های غیرطبیعی به اجرا در می آیدو در آن مصرف کود و سموم شیمیائی ،مواد نگهدارنده سنتز شده ،داروهای شیمیائی ،ارگانیسم های تولید شده به روش مهندسی ژنتیک و پساب ها کنار گذاشته می شود.بررسی ها نشان می دهند که روند استقبال جهانی از کشاورزی ارگانیک امید بخش می باشد که ازجمله دلایل آن می توان به افزایش نگرانی ها در مورد آلودگی منابع پایه ،سلامت غذا ،انسان و حیوانات و نیزتوجه بیش تر به ارزش های طبیعت و مناظر طبیعی اشاره کرد.


گرچه در مزارع ارگانیک عملکرد محصول معمولا ده تا سی درصد کم تر از مزارع غیر ارگانیک است اما در صورت برنامه ریزی اصولی،میزان عملکرد ،تولید و درآمد مزارع ارگانیک می تواند بیشتر از مزارع غیر ارگانیک باشد. برای مثال در فیلیپین عملکرد شالیزارهای ارگانیک شش تن گزارش شده است.تجارب موجود در زمینه اجرای پروژه های کشاورزی ارگانیک نشان داده است که در مناطق کم بازده با استفاده از شیوه های کشاورزی ارگانیک عملکرد دو تا سه برابر می شود .علاوه بر این،درکشورهای توسعه یافته عواملی مانند آمادگی مصرف کندگان برای خرید به قیمت بالاتر،پرداخت یارانه از سوی دولت و گسترش اکوتوریسم موجبات افزایش درآمد کشاورزی ارگانیک را فراهم می سازد. بررسی ها در کشورهای توسعه یافته نشان داده است که مصرف کنندگان حاضرند محصولات ارگانیک را به بهای ده تا چهل درصد بیشتر از محصولات غیر ارگانیک بخرند. امروزه تعداد زیادی از فروشگاه های زنجیره ای محصولات ارگانیک عرضه می کنند و بازار این محصولات رو به رونق بوده و تقاضای بالقوه بیش از عرضه است .انتظارمی رود رشد تقاضا در آینده ادامه یابد بنابراین کمبود عرضه محصولات ارگانیک این فرصت را برای کشورهای در حال توسعه به وجود می آورد که وارد بازار شوند و سهمی از آن را به خود اختصاص دهند.


علاوه بر مزایای زیست محیطی و اقتصادی مذکور،کشاورزی ارگانیک از لحاظ اجتماعی نیز منافع زیادی به همراه دارد از جمله به دلیل استفاده از نهاده های ارزان و غیر وارداتی و نیز تکیه بیش تر به نیروی کار ،فرصت های شغلی را افزایش می دهد . همچنین کشاورزی ارگانیک شیوه ها و غذاهای سنتی را احیا می کند و در تقویت انسجام اجتماعی نقش موثری دارد(2) .


دراستراتژی انقلاب سبزنیز باهدف تامین موادغذایی جمعیت روبه رشد جامعه جهانی (به علت بالارفتن امیدبه زندگی دراثربهبود وپیشرفت ارایه خدمات بهداشتی ودسترسی به موادغذایی باتنوع وکیفیت بهتردرکشورهای توسعه یافته واکثرکشورهای درحال توسعه) بر اهداف کوتاه مدت و حداکثر عملکرد متکی است(3). در کشاورزی تجاری با استفاده بی رویه و نامتعادل از کودها و سموم که تخریب خاک و از بین رفتن موجودات خاکزی را در پی داشت، توان تولید و حاصلخیزی خاک کاهش یافت و نتیجه این روش کشاورزی، پایین آمدن کیفیت محصولات بود.


مضرات کشاورزی و محصولات تهیه شده به روش تجاری:


1- در کشاورزی تجاری و متعارف از بیش از 300 ترکیب شیمیایی خطرناک و مصنوعی نظیر آفت کشها، علف کشها و کودهای شیمایی بمنظور کنترل آفات و حشرات و حاصلخیز سازی خاک استفاده میگردد که بقایای این مواد پس از ورود به بدن میتوانند موجب مشکلات عدیده ای گردد منجمله: بروزنقصهای مادرزادی، تولد نوزاد با وزن کم، اختلال در سیکل ماهانه زنان، سقط جنین، بلوغ زودرس و یا دیر رس، یائسگی پیش رس، تغییر در رفتار جنسی، کاهش تعداد اسپرم مردان، کاهش باروری و یا ناباروری، تغییر در سرعت متابولیسم، اختلال در سیستم غدد داخلی، ضعف عضلانی، کاهش حافظه، آسیب به سیستم عصبی و مغز، کاهش کارایی سیستم ایمنی بدن و سرطانزایی. یافته ها حاکی از آنست که 60 درصد سموم دفع آفات، 90 درصد قارچ کشها و 30 درصد حشره کشها سرطانزا میباشند.
2- استفاده از کودهای شیمایی و آفت کشها سبب آلودگی آب، خاک و هوا میگردند.
3- استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی و آفت کشها موجب میشود تا آفتها نسبت به سموم مقاوم گردیده و آفتهای جدیدی نیز ظاهر گردند.
4- پرتو دهی محصولات یعنی آنکه محصولات را در معرض میزان کنترل شده پرتوهای یونیزه کننده قرار میدهند تا اینکه باکتریهایی نظیر E.COLI و سالمونلا نابود گردیده و درواقع محصولا را به این طریق ضد عفونی میکنند. کنترل حشرات و انگلها، افزایش ماندگاری و جلوگیری از جوانه زدن از دیگر علل پرتودهی محصولات غذایی میباشد. اما این پرتودهی موجب: 1-از دست رفتن میزان اندکی از مواد مغذی محصولات میشود. 2-هنگامی که مواد غذایی پرتودهی میشوند مواد شیمیایی سرطان زایی بنام CYCLOBUTANONES تشکیل میگردد.
5- مهندسی ژنتیک و یا اصلاح ژنتیک محصولات به جداسازی، دستکاری و انتقال ژنها اطلاق میگردد. در این روش ژنهای با خاصیت مطلوب از یک گونه جدا گردیده و به گونه هدف انتقال داده میشود. بهبود کیفیت، افزایش تولید، ایجاد یک صفت مطلوب و مقاوم ساختن محصولات در برابر آفتها و تنشهای محیطی از کاربردهای مهندسی ژنتیک میباشد. مضرات محصولات اصلاح شده ژنتیکی شامل بروز نقصهای مادرزادی، کاهش طول عمر، افزایش حساسیت زایی مواد غذایی (بعلت تغییر در زنجیره پروتئینها)، فقر مواد مغذی، مقاومت آنتی بیوتیکی (احتمال دارد ژنهای مقاوم در برابر آنتی بیوتیک ها به باکتریهای بیماریزا در بدن منتقل گردد و یک بیماری جدید و مقاوم در برابر آنتی بیوتیکها ایجاد شود).
6- استفاده هورمونها در دام و طیور رشد آنها را تسریع کرده و فربه شدن آنها را سرعت میبخشد. اما از ارزش غذایی آنها میکاهد. آنتی بیوتیکها هم که برای جلوگیری از بیمار شدن دام و طیور مورد استفاده قرار میگرند میتواند در انسان مقاومت آنتی بیوتیکی ایجاد کند.


فواید کشاورزی ارگانیک:


1- در کشاورزی ارگانیک آب توسط مواد شیمیایی آلاینده مانند کودهای مصنوعی، آلوده نمیگردد.
2- در کشاورزی ارگانیک تعادل اکوسیستم و حاصلخیزی خاک حفظ میگردد. فرسایش خاک نیز تا 50 درصد کاهش می یابد.
3- تنوع زیستی در زمینهای زراعی ارگانیک 57 درصد بیشتر است. (به علت حداقل استفاده از سموم آفت کش و علف کش)
4- کشاورزان در معرض سموم و آلاینده های کمتری قرار میگیرند.

 


فواید مصرف مواد غذایی ارگانیک:


1- ارزش غذایی بالاتری دارند. میزان ویتامین C ، کلسیم، منیزیوم، آهن و فسفر در مواد غذایی ارگانیک بیشتر است.
2- مواد غذایی ارگانیک حاوی آنتی اکسیدان بیشتری میباشند. در مواد غذایی ارگانیک آنتی اکسیدان PHENOLIC بیشتر یافت میگردد (50 درصد بیشتر از محصولات غیر ارگانیک). چراکه آفت کشهای مصنوعی تولید این مواد را در گیاهان کاهش داده اما کودهای حیوانی و آلی بکار رفته در کشاورزی ارگانیک تولیدآنها را افزایش میدهد.
3- کمتر سمی هستند. محصولات ارگانیک سالم تر بوده و به بقایای آفت کشهای آلی کمتر آلوده میباشند. همچنین این محصولات فاقد افزدنیهای غذایی بوده و طبعا سالمتر میباشند.
4- خوشمزه و خوش طعم تر هستند. یکی از دلایل آن این است که محصولات ارگانیک پس از برداشت در مدت زمان کمتری بدست مصرف کننده رسیده و تازه تر میباشند. و همچنین در محصولات تهیه شده به روش تجاری، با فرآوریها و دستکاریهایی که بروی آنها صورت میگیرد تنها به ظاهر، رنگ، بالا بردن ماندگاری، افزایش تولید و مقاوم کردن آنها در برابر صدمات ناشی از حمل و انبار داری توجه میشود و نه کیفیت و ارزش تغذیه ای آن.
5- تولید کنندگان محصولات ارگانیک از استانداردها و دستورالعمل های بسیار سخت گیرانه ای تبعیت میکنند که احتمال آلوده شدن اینگونه محصولات به مواد شیمایی و سمی به حداقل ممکن می رسد(4).


نتیجه گیری:


توسعه و ترویج کشاورزی ارگانیک مستلزم اجرای برخی سیاستها و اقدامهاست.گرایش و سمت گیری سیاستهای کشاورزی دولت به سمت اهداف زیست محیطی و اجتماعی فرصت بسیار خوبی برای گسترش کشاورزی ارگانیک فراهم خواهد آورد.برای رفع مشکلات موجود در زمینه تجارت محصولات ارگانیک لازم است استانداردها و ضوابط صدور گواهی تدوین و به اجرا درآید.آموزش مروجین کشاورزی برای اشاعه کشاورزی ارگانیک و نیز ارتقا سطح آگاهی های عمومی ضروری است و مراکز تحقیقاتی می بایست برای حل مسائل فنی ،اقتصادی و اجتماعی این راهکار نوین و اطمینان بخش، تلاش افزونتری به عمل آورند.


کشاورزی ارگانیک


چگونه کشاورزان تولید کننده محصولات ارگانیک می توانند محصولات خود را بارور کرده و با آفات ، بیماریها و علفهای هرز مبارزه کنند؟
مواد ارگانیک باعث حفظ بافت و ساختار خاک گردیده و ظرفیت نگهداری آب را بالا می برند.
کشاورزان ارگانیک مواد ارگانیک خاک را با استفاده از گیاهان پوششی ،کمپوست ، اصلاح کننده های بیولوژیکی خاکو تولید گیاهان مقاوم به آفات و بیماریها بالا می برند. تاکید کشاورزی ارگانیک بر تغذیه خوب گیاهان برای جلوگیری از شیوع آفات وبیماریها است ، با استفاده از گیاهان پوششی و تناوب کشت میزان ارتباطات اکولوژیکی در گیاه بالا می رود. کنترل علفهای هرز با استفاده از گیاهان پوششی ، آیش ، و چیدن دستی علفهای هرز، استفاده از ابزاآلات مکانیکی و سوزاندن علفهای هرز انجام می گیرد.
کشاورزان ارگانیک بر استفاده از جمعیتهای حشرات مفید جهت مبارزه بیولوژیکی ، ارگانیسم های خاک و پرندگان جهت کنترل حشرات تکیه دارند.


ده علت برای رفتن به سمت کشاورزی ارگانیک


1-محصولات ارگانیک استانداردهای بیشتری دارند:
گواهی نامه های محصولات ارگانیک ، بعنوان بیمه هایی است که در تولید این محصولات از مواد شیمیایی و سمی استفاده نشده است.
2-طعم غذاهای ارگانیک بهتر است:
گیاهان تولید شده به روش ارگانیک سالم تر بوده و بعنوان غذاهای خوشمزه تر برای تغذیه انسان و حیوانات میتواند بکار رود.
3-محصولات ارگانیک خطر بیماریها را کم می کند:
خیلی از مراکز حفاظت محیط زیست دریافته اند که مواد شیمیایی موجود در آفت کش ها دارای اثرات سرطان زایی و بیماری زایی دارند. کشاورزی ارگانیک یکی از راههای کاهش مصرف سموم شیمیایی و کم کردن این مواد به منابع آب ، زمین و هوا است.
4-کشاورزی ارگانیک به منابع آبی احترام می گذارد:
برای حذف مواد شیمیایی آلوده کننده و دفع نیتروژن در آب باید به منابع آبی و خاکی احترام گذاشت و آنها را درست مصرف کرد.در کشاورزی ارگانیک این موارد به درستی رعایت می شود.
5-کشاورزی ارگانیک باعث ایجاد خاک سالم می گردد:
خاک یکی از منابع اصلی زنجیره غذایی است و یکی از اصول کشاورزی ارگانیک ایجاد خاک سالم است.
6-کشاورزی ارگانیک الگو برداری از طبیعت است:
کشاورزی ارگانیک برای اکوسیستم متعادل ارزش قایل است . طبیعت زنده نیز شامل تناوب کشت درمحصولات علوفه ای و استفاده از گیاهان پوششی و بقیه مناطق طبیعی است.
7-کشاورزان ارگانیک هدایت کننده تحقیقات تازه هستند:
تولید کنندگان ارگانیک بعنوان پیشرو در تحقیق عدم استفاده از آفت کش ها و اثرات مضر بر محیط زیست هستند.
8-تولیدکنندگان ارگانیک در جهت تنوع زیستی تلاش می کنند:
از دست دادن تعداد زیادی از گونه ها ( تنوع زیستی) یکی از نگرانی های دانشمندان محیط زیست است . به همین دلیل خیلی از کشاورزان ارگانیک در صدد هستند تا گونه های معمولی و بومی را حفظ کنند.
9-کشاورزی ارگانیک به حفظ سلامت جوامع روستایی کمک می کند:
کشاورزی ارگانیک به دلیل سطوح کم آن برای جوامع روستایی مفید است و به افزایش درآمد آنها منجر می گردد.
10-تنوع غذاهای ارگانیک


بهر حال بعضی از غذاهای ارگانیک بعنوان جایگزین قابل استفاده است و محصولات کشاورزی غیر غذایی ( صنعتی ) نیز در حال تبدیل شدن به تولید ارگانیک هستند مانند تولید پنبه ارگانیک و در نهایت تولید لباسهای ارگانیک

بررسی وضعیت کشاورزی ارگانیک در ایران

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، کشاورزی ارگانیک در سطح جهان در سال‌های گذشته در اکثر مناطق جهان از جمله کشورهای درحال توسعه به سرعت در حال گسترش بوده و روش‌های اجرایی تولید، نظارت و صدور گواهی به‌طور دائم بهبود یافته و مردم در بسیاری از جوامع به‌ویژه در کشورهای توسعه یافته از مزایای غذای سالم‌تر و با کیفیت بالاتر برخوردار شده‌اند، گفتنی‌ست کشاورزان جوامع روستایی به‌خصوص در کشورهای درحال توسعه از سود مناسب و ارزش صادراتی این محصولات بهره‌مند شده‌اند.
طی نتایج بررسی‌ها و جستجوهای صورت گرفته از منابع اینترنتی اطلاعات دقیقی از تولید محصولات ارگانیک ایران وجود ندارد این درحالی‌ست که کشور ما دارای پتانسیل بسیار بالایی در این‌باره است.

*بررسی وضعیت توزیع سموم و کودهای شیمیایی*

عدم مصرف سموم و کودهای شیمیایی در تولید محصولات از بارزترین خصوصیات کشت ارگانیک است. بررسی میزان سموم شیمیایی توزیع شده طی دو دهه‌ی اخیر در کشور نشان می دهد که طی دوره‌ی 80-1362 سالانه به‌طور میانگین 28038 تن از انواع سموم شیمیایی توزیع شده‌است که بالاترین میزان سموم توزیع شده در این دوره در سال 1369 بوده است.
لازم به توضیح است توزیع سموم پس از این سال سیر نزولی داشته است و از سال 1373 تا پایان سال 1380 میزان سموم توزیع شده همواره پایین‌تر از میانگین سموم توزیع شده طی دوره مورد بررسی(80-1362) بوده است (نمودار 7 مقایسه میزان سموم شیمیایی توزیع شده طی سال‌های 1362تا 1380).
صرف نظر از میزان کل سموم توزیع شده، ترکیب سموم مصرفی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ ترکیب سموم مصرفی در کشورهای توسعه یافته جهان شامل17 درصد حشره‌کش، 35 درصد قارچ‌کش و 48 درصد علف‌کش و از سوی دیگر در کشورهای درحال توسعه شامل 50 درصد حشره‌کش، 35 درصد قارچ کش و 15 درصد علف‌کش است. با توجه به آثار سوء سموم حشره‌کش بر سلامت و محیط زیست میزان مصرف سموم حشره‌کش در کشورهای توسعه یافته تفاوت بسیار چشمگیری با کشورهای در حال توسعه دارد، این کشورها با استفاده از سایر روش‌های مبارزه با آفات همانند مبارزه‌ی بیولوژیک و کشاورزی ارگانیک همراه با حفظ محصول، مصرف سموم علف‌کش را کاهش داده‌اند اما متاسفانه در کشورهای درحال توسعه چنین تحولی انجام نشده است.
در کشورما با اجرای سیاست مصرف بهینه کود و سم و جایگزینی آن با سایر روش‌های غیرشیمیایی، مصرف سموم کاهش محسوسی داشته است اما این موضوع بر ترکیب مصرف سموم تاثیر محسوسی نداشته به‌نحوی‌که در سال‌های 78-1376 ترکیب سموم شامل 9/48درصد حشره‌کش ، 1/18 درصد قارچ‌کش و 33 درصد علف‌کش بوده است (جدول10 مقایسه ترکیب مصرف سموم شیمیایی در ایران و جهان).
در طی سه سال اول برنامه سوم توسعه (81-1379 ) ترکیب مصرف سموم بصورت 7/43درصد حشره‌کش ، 6/28درصد قارچ‌کش و 7/27درصد علف‌کش پیش بینی شد اما عملکرد سال‌های 81-1379 نشان می‌دهد این نسبتها به 2/48درصد حشره‌کش 7/16 درصد قارچ‌کش و 1/35درصد علف‌کش تغییر یافته است و هم‌چنان نسبت مصرف حشره‌کش بالاست.
بررسی میزان کودهای شیمیایی توزیع شده طی سال‌های 81-1368 نشان می دهد که روند توزیع کودهای شیمیایی طی این دوره در حال افزایش بوده و به‌طور متوسط طی این دوره سالیانه 2292 هزارتن انواع کودشیمیایی در کشور توزیع شده است؛‌لازم به توضیح است درسال 1381 بالاترین میزان کود شیمیایی به میزان 3114 هزارتن بوده است(نمودار 8 مقایسه میزان کودهای شیمیایی).
بررسی میزان کودهای شیمیایی توزیع شده طی سال‌های 81-1368 نشان می دهد که روند توزیع کودهای شیمیایی طی این دوره در حال افزایش بوده و به‌طور متوسط طی این دوره سالیانه 2292 هزارتن انواع کودشیمیایی در کشور توزیع شده است؛‌لازم به توضیح است درسال 1381 بالاترین میزان کود شیمیایی به میزان 3114 هزارتن بوده است(نمودار 8 مقایسه میزان کودهای شیمیایی).
پرداخت یارانه به سموم و کودهای شیمیایی منجر به آن می‌شود که کشاورزان رغبت چندانی به استفاده از سایر روش‌های مبارزه با آفات, امراض و علف‌های هرز نداشته باشند.
براساس آمار موجود پرداخت یارانه سموم و کودهای شیمیایی درسال‌های 80- 1368 به‌طور متوسط سالیانه 378 میلیاردریال یارانه جهت کودهای شیمیایی، سموم و بذر به دستگاه‌های مباشر پرداخت شده است.
با این وجود عدم آگاهی و دانش تولیدکنندگان در زمینه‌ی چگونگی استفاده از سموم از نظر میزان و زمان مصرف (در نظر گرفتن دوره‌ی کارنس سموم) باعث شده‌است که مصرف کنندگان از طعم ناخوشایند برخی از میوه‌ها و سبزی‌جات که ناشی از مصرف بیش از حد سموم می باشد اظهار نگرانی کنند. باوجود آن‌که نگرانی بیشتر مصرف کنندگان به‌دلیل طعم نامطلوب محصولات کشاورزی است اما متاسفانه آگاهی عمومی از اثرات تجمعی سموم جذب شده در بدن و اثرات نامطلوب و زیان‌بار آن که منجر به بیماری‌های خطرناک می‌شود در سطح پایینی است.
درحالی‌که اشتیاق به مصرف محصولات ارگانیک به‌دلیل نگرانی‌های روز افزون از آلودگی‌های محصولات رایج و محیط زیست رو به افزایش بوده و بازار صادراتی چنین محصولاتی در میان جوامع با سطح رفاه بالا توسعه‌ی فراوانی یافته؛ اما در کشور ما حرکت ملموسی برای برنامه ریزی، هدایت و حمایت از این روش تولید به چشم نمی‌خورد و کشاورزان از این مزیت مناسب و کل جامعه از موقعیت بهبود تغذیه، بهداشت و محیط زندگی خود محروم مانده‌اند؛ این درحالی‌ست که در کشور ما به‌دلیل شرایط خشک محیطی و فراوانی نیروی کار، تولید محصولات ارگانیک اقتصادی‌تر و آسان‌تر از بسیاری از مناطق دیگر جهان به‌نظر می‌رسد.

سطح تحت کشت ارگانیک*

اگر چه اطلاعات مدون و دقیقی از وضعیت تولیدات ارگانیک در کشور وجود ندارد اما کمیته‌ی محصولات ارگانیک که در سال 1380 به‌دستور معاون زراعت در سازمان حفظ نباتات کشور تشکیل و در راستای پیگیری مصوبات این کمیته نسبت به تهیه‌ی پرسشنامه جهت جمع آوری اطلاعات و ارسال به استان‌ها اقدام شد که نتایج آن به شرح زیر است:

 
بر اساس این اطلاعات کل سطح کشت محصولاتی که در کشور بدون استفاده از سموم و کودهای شیمیایی تولید شده‌اند حدود 239462 هکتار شامل 125802 هکتار محصولات باغی و 113659 هکتار محصولات زراعی است و تمام سطح کشت محصولاتی که بدون استفاده از سموم شیمیایی تولید شده‌اند حدود 808612 هکتار شامل 254134 هکتار محصولات باغی و 554478 هکتار محصولات زراعی است. میزان سطوح کشت محصولات زراعی و باغی که تولید آنها بدون استفاده کود و سم انجام می‌شود به ترتیب 1 و 2/7 درصد از کل سطوح کشت محصولات زراعی و باغی کشور را تشکیل می دهد (نمودار 9 ).


لازم به توضیح است که این نوع محصولات با این سطح تولید تنها توسط کشاورزان و به‌صورت کاملا" خودجوش و سنتی و بدون آگاهی داشتن از این‌که محصول ارگانیک چیست تولید شده است که همین امر نشان‌دهنده‌ی، پتانسیل بسیار بالای کشور در جهت تولید چنین محصولاتی است، البته در این ارتباط تشکل‌هایی نیز در کشور وجود دارند که به‌طور عملی اقدام به تولید محصولات ارگانیک می کنند که می توان به تولید سیب زمینی در بیدستان خرم بید استان فارس اشاره کرد و یا حرکت‌های جدیدی که در سال‌های اخیر در این رابطه آغاز شده است.


با توجه به موارد اشاره شده ارکان اساسی پایه‌گذاری سیستم کشاورزی ارگانیک در کشور شامل تولیدکنندگان، مصرف کنندگان (داخلی و خارجی)، موسسات دولتی برنامه‌ریز و هدایت کننده و NGO های محلی و خارجی و سازمان‌های بین المللی تسهیل کننده هستند. حرکت‌های جهانی کشت ارکانیک نشان داده که در اکثر موارد تشکیل یک هسته‌ی مرکزی و سپس تعمیم و گسترش برنامه به سایر مناطق و ارگان‌ها ونهادهای گوناگون باعث گسترش این جنبش شده است.
نقش تشکیل دهنده‌ی هسته مرکزی در این حرکت به‌عهده وزارت جهادکشاورزی است تا با برنامه ریزی، سیاست‌گذاری، ایجاد هماهنگی و حمایت‌های لازم در زمینه‌های تحقیقی، ترویجی، نظارتی و بازاریابی محصولات تولیدی جنبش تولید محصولات ارگانیک را توسعه بخشد؛ به این منظور تشکیل "کمیته‌ی ملی کشاورزی ارگانیک" با هدف تعیین سیاست، برنامه ریزی در زمینه‌های تعیین ضوابط و استانداردها، نظارت بر تولید و حمایت جهت برطرف کردن مشکلات و تنگناهای پیش روی ضروری به‌نظر می‌رسد.


بدیهی‌ست که این کمیته باید نمایندگان واحدهای ذیربط دولتی (وزارت جهادکشاورزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت کشور، وزارت صنایع و ....)، کشاورزان علاقه‌مند به تولید محصولات ارگانیک، کارشناسان، محققین و موسسات غیردولتی فعال یا علاقه‌مند مشارکت فعال داشته باشند.


تشکیل گروه‌های کاری متشکل از نمایندگان معاونت‌های تولیدی، تحقیقات، ترویج، برنامه‌ریزی و بخش غیردولتی در سطح وزارت جهادکشاورزی برای انجام اقدامات اولیه در زمینه‌ی شناخت ظرفیت‌های موجود، جمع آوری اطلاعات و انجام بررسی‌ها و تحقیقات کاربردی و تدوین برنامه‌های اجرایی نیز از برنامه‌های پیشنهادی جهت پایه‌گذاری سیستم کشاورزی ارگانیک در کشور هستند.

چگونه می توان میزان مواد ارگانیک را در خاک افزایش داد؟


مواد ارگانیک خاک بطور وسیعی در فرایند تجزیه قرار می گیرند به منظور حفظ و یا افزایش مواد ارگانیک خاک، این مواد را باید به خاک اضافه کرد . سرعت تجزیه به شرایط اقلیمی ، چگونگی مواد سبز نسبت کربن به نیتروژن(C/N ) بستگی دارد.(مواد ارگانیک در شرایط گرم و مرطوب نسبت به شرایط خشک خیلی سریعتر تجزیه می گردند)


فعالیت‌هایی که باعث افزایش مواد ارگانیک خاک می گردند:


گذاشتن بقایای محصولات بر روی زمین بجای سوزاندن یا جمع آوری آنها. زیرا آنها منابع اصلی بیوماس هستند.
استفاده از کمپوست : و این امر بعنوان بخشی از مواد ارگانیک در کمپوست خیلی موثر خواهد بود. چون نسبت به مواد گیاهی تازه مدت زمان طولانی تری را در خاک باقی خواهند ماند.
استفاده از کودهای ارگانیک : که حاوی مواد ارگانیک هستند و به افزایش مواد ارگانیک خاک کمک خواهند کرد. این مواد در هر زمانی می توانند تجزیه را سرعت بخشند که این امر تولید مواد غنی از نیتروژن و همچنین تحریک ارگانیسم های خاک را بدنبال خواهد داشت.
مالچ پاشی با مواد گیاهی یا ضایعات کشاورزی: ‌مخصوصاً کاربرد مواد سخت (که از نظر چوب و فیبرغنی هستند) که باعث افزایش محتویات مواد ارگانیک می گردد. همچنین برای مدت زمان طولانی تری در خاک خواهند ماند و از فرسایش خاک نیز جلوگیری خواهند کرد.
استفاده از کود سبز یا پوشش گیاهی: کود سبز در خود مزرعه رشد کرده و باعث تولید بیوماس از برگ‌ها و ریشه ها می گردد. اگر این مواد را درجای دیگری بکاریم فقط از برگ آنها می توان بعنوان کود سبز استفاده کرد و گیاهان جوان‌تر سریع‌تر تجزیه خواهند شد . این مواد باعث آزادسازی سریع‌تر مواد غذایی و افزودن مواد ارگانیک کمتری به خاک خواهد شد.
تناوب مناسب محصولات: شامل محصولاتی می شوند که با تناوب کشت باعث تولید مواد ارگانیک در خاک می گردد و مخصوصاً گیاهان چند ساله و محصولاتی با سیستم ریشه ای متراکم خیلی مفید هستند.
کاهش شخم زنی خاک: هر بار شخم زدن، باعث افزایش سرعت تجزیه مواد ارگانیک می گردد و این امر باعث تهویه خاک و تحریک میکروارگانیسم های خاک می گردد.
جلوگیری از فرسایش خاک: تمام روش‌های بالا اگر جزء به جزء در خاک انجام گیرد باعث جلوگیری از فرسایش خاک خواهدشد.
اگر تمام قسمت‌های خاک شامل هوموس باشند باروری خاک بیشتر خواهد شد.
عمدتاً‌میزان مواد ارگانیک خاک به میزان بیوماس اضافه شده به شکل ضایعات گیاهی محصولات، گیاهان پوششی و علف های هرز در صورت امکان و همچنین کود حیوانی تعیین می گردد. به نظر می رسد کیفیت بیوماس از کمیت آن بااهمیت‌تر باشد که در نهایت به افزایش سطوح مواد ارگانیک خاک منجر می شود.
مواد ارگانیک سبز، که به راحتی توسط ارگانیسم های خاک تجزیه می شوند باعث تشویق ارگانیسم ها به افزایش جمعیت خود می شود که در نهایت دسترسی به مواد غذایی خاک را برای گیاهان افزایش می د هد و همچنین باعث تجمع مواد ارگانیک با ثبات می گردد.


زمان کوتاه مواد قابل تجزیه


کشاورزی ارگانیک قسمت کوچکی از مواد ارگانیک است که نمی توان اطلاعات کافی از این داده های باارزش بدست آورد. تولید بیوماس که در خاک مورد استفاده قرار می گیرد بعضی اوقات با محصولات تولیدی که بعنوان غذا یا برای فروش استفاده می شوند، رقابت می کنند. بنابراین یافتن راهی برای تلفیق این دو موضوع یعنی بیوماس و محصولات خیلی مهم است. استفاده ازمحصولات پوششی یا کود سبز ، تناوب محصولات با کود سبز در فصل آیش یا رشد بوته ها در جاهای غیر تولیدی می توانند گزینه های مناسبی باشند و این امر در بازیافت محصولات و مراحل بازیافت خیلی مهم است

پوشش گیاهی در کشاورزی ارگانیک و نقش آن در جلوگیری از فرسایش خاک


چندین لایه از پوشش گیاهی متراکم باعث کاهش سرعت قطرات بارانی که روی زمین می افتند ، می شود. قطرات بزرگ که روی برگ‌های بالایی درخت افتاده می شود توسط پوشش گیاهی (کانوپی) بوته ها و گیاهان روی زمین دریافت می شود. قطره آبی که به زمین می رسد با سرعت کمتری فرود آمده و همچنین حداقل اثر شکنندگی ذرات خاک را خواهد داشت. زمین مستقیماً با گیاهان زنده ای مانند سرخس ها، خزه ها، جوانه هاو مواد فاسد (برگ ، پوسته درخت، سرشاخه ها ، شاخه ها) پوشیده شده است. ریشه ها، جلبک‌ها و قارچ‌ها که غنی از هوموس هستند شدیداً‌در سطح خاک نفوذ کرده . تعداد زیادی از ارگانیسم های خاک مانند کرم خاکی باعث شل نگداشتن خاک و ساختار پایدار خاک می شود و به همین دلیل آب باران به راحتی نفوذ می کند.


کاشت گیاهان بصورت متراکم باعث محافظت از خاک می گردد:


در کشت گیاهان چند ساله مثل درختان میوه، کاشت متراکم را می توان با کشت لگوم ها ، گراس ها و گیاهان خزنده بین درختان بدست آورد. در کاشت درختان جدید ، گراس های علوفه ای و محصولات قابل کشت (مانند آناناس ، لوبیاها و...) را نیز می توان تا زمانی که درختان سایه اندازی کنند کشت کرد. نه تنها محصولات بلکه حتی گراس ها و علف هرز می تواند از خاک محافظت کنند. در صورت امکان عملیات مبارزه با علف های هرز را به بعد از بارش باران‌های سنگین موکول کنید. زیرا علف های هرز به حفظ خاک کمک خواهند کرد . اگر ریشه کنی علف های هرز از این جهت که با محصولات به رقابت شدیدی می پردازند ضروریست باید علف های هرز را بصورت کپه‌ای بر روی زمین باقی گذاشت تا بعنوان مالچ عمل کنند.
مالچ بدین معنی است که سطح خاک را با مواد گیاهی چیده شده بپوشانند.
مالچ دارای عملکردهای بسیاری از جمله: اثر حفاظت شدیدی بر روی فرسایش خاک دارد. تا جایی که این برگ‌ها و یا ساقه قدرت فرسایش باران‌های ناگهانی را کاهش می دهند.


گیاهان پوششی


به هر گیاهی که سطح خاک را بپوشاند و باعث بهبود باروری خاک شود گیاهان پوششی می گویند.
که می توانند شامل گیاهان لگومینوز که دارای فواید دیگری نیز برای خاک است، علف های هرز با سرعت رشد بالا باشد. که هر دو دارای توان تولید بیوماس بالایی هستند . همواره مهم‌ترین خصوصیت گیاهان پوششی سرعت رشد بالای آنها و ظرفیت پوشاندن خاک می باشد.
خصوصیات زیر باعث ایجاد گیاهان پوششی ایده ال می گردد:
بذرشان ارزان، دسترسی به آنها آسان باشد، برداشت ،ذخیره کردن و رشد آنها به راحتی صورت گیرد.
دارای رشد سریع بوده و قادر باشند در مدت زمان کوتاهی سطح خاک را بپوشانند.
در برابر آفات و بیماری‌ها مقاوم باشند.
قابلیت تولید مقدار زیادی مواد ارگانیک و مواد خشک را داشته باشند.
نیتروژن را در خاک تثبیت کرده و آنرا قابل استفاده برای گیاه کند.
دارای سیستم ریشه ای خرد کننده ی خاک متراکم باشند و همچنین باعث تولید خاک تجزیه شده گردد.
کاشت و مدیریت آن بصورت تک محصولی آسان باشد یا اینکه با دیگر محصولات رشد کند.
بتواند بعنوان علوفه یا دانه مثل دانه خوراکی عمل کند.


لوبیای گاوی بعنوان یک گیاه پوششی


لوبیای گاوی (Vinga unguicalata‌) یکی از مهم‌ترین لگومهاست که در محدوده مناطق گرم و نیمه گرم رشد می کند. این گیاه دارای خصوصیاتی است که آن را بعنوان گیاه پوششی ایده ال مطرح کرده اند:
این گیاه به خشکی مقاوم بوده و می تواند با آب خیلی کمی رشد کند.
این گیاه قادر به تثبیت نیتروژن در خاکهای فقیر است.
این گیاه به سایه مقاوم است بنابراین در کشت مخلوط قابل استفاده می باشد.
دانه های آن خوراکی است و می توان بعنوان یک منبع غذایی غنی از پروتئین برای دام ها استفاده کرد. این گیاه کاملاٌ‌به حمله آفات مقاوم بوده.
کشاورزان که در نواحی زیر صحرای آفریقا زندگی می کنند لوبیای گاوی را با ذرت ، سورگوم، ارزن و کاساوا کشت می کنند.


طراحی سیستم های کاشت


سیستم های کاشت باید طوری طراحی گردند که سطح خاک همواره با کانوپی گیاهان پوشیده شده باشد. در نواحی قابل کشت زمان دقیق بذرپاشی و کاشت می تواند مانع از شستشوی خاک غیر پوشش دار طی فصول بارانی سال گردد.
بعد از برداشت محصولات اصلی ، محصولات کود سبز باید کاشته شوند. در سراشیبی ها محصولات باید در خطوطی متقاطع با شیب ها نسبت به حالت عمودی کاشته شوند (روی خطوط تراز) که این امر می تواند باعث کاهش سرعت زیاد آب سطحی گردد.


انواع مناسب گیاهان پوششی


در محصولاتی که اکثر اوقات برای حفاظت کانوپی استفاده می شوند باید گونه هایی با سرعت رشد بالا مثل لوبیا یا شبدر باشد که به حفاظت خاک در طی مراحل رشد محصول اصلی کمک خواهد کرد.
روش‌های قابل اجرا برای دست یابی به پوشش گیاهی دائمی می تواند شامل این نکات باشد:
زمان شخم خاک
زمان جوانه یا نشاء آنها
کشت مخلوط
کشت داخل محصولی
گیاهان پوششی
مالچ پاشی
زمان مبارزه با علف های هرز
کاشت کود سبز در فصولی که زمین خالی است
همچنین به این نکات باید توجه شود:
عملکرد مورد انتظار
قابلیت دسترسی به گونه های مناسب
قیمت بذر
قابلیت دسترسی به آب
قابلیت صرفه جویی
استفاده مضاعف از گیاهان جانبی
کاهش خطر
امنیت غذایی


منابع:


1- یاسمین کوچک زاده- مشاور فنی مدیر عامل شرکت مادر تخصصی خدمات کشاورزی
2- کشاورزی در جهان ، به سوی 2030-2015 ، ترجمه هومن فتحی،موسسه پزوهش های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی
3- علیرضا استعلاجی, بررسی و تحلیل رویکردها و راهبردهای توسعه روستایی-ناحیه‌ای, نشریه جهاد, سال 22, شماره 250-251 و 252, خرداد و تیر و مرداد 1381
4- سایت گوگل



تاريخ : یکشنبه 6 شهریور1390 | 1:6 بعد از ظهر | نویسنده : علی خادمی |
.: Weblog Themes By BlackSkin :.